O‘ZBЕКISТОN RЕSPUBLIКАSI
ОLIY VА O‘RТА МАХSUS ТА’LIМ VАZIRLIGI       

ANDIJON DAVLAT UNIVERSITETI

KELISHILDI                                              Oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi ______________ 
“____” _________ 2021 yil		TASDIQLAYMAN
Rektor________ A.S.Yuldashev
 “____”___________2021 yil	

5A 120302 – Tarix (yo‘nalishlar va faoliyat turi bo‘yicha) mutaxassisligiga bo‘yicha  magistraturaga kiruvchilar uchun 
mutaxassislik (ixtisoslik) fanlaridan kirish imtihonlari 
DASTURI

Andijon – 2021

Dastur Oliy ta’limning Tarix ta’lim yo‘nalishida o‘qitiladigan fanlar majmuasini o‘zida aks ettirgan. Mazkur dastur 5A120302 – Tarix (yo‘nalishlar va faoliyat turi bo‘yicha) mutaxassisligi bo‘yicha maxsus fanlardan magistraturaga kirish sinovlarini topshiruvchilarga mo‘ljallangan.

Tuzuvchilar:
M. O.Alixojiyev - AndDU, O‘zbekiston tаriхi kаfеdrаsi mudiri, tarix fanlari nomzodi, dotsent
T.R.Xamrayeva - AndDU, Jahon tаriхi kаfеdrаsi mudiri, tarix fanlari nomzodi, dotsent

KIRISH

Zamonaviy hayotni bugun ilm-ma’rifat va ta’limning taraqqiyotisiz tasavvur etib bo‘lmaydi. Jahonning yetakchi davlatlarida ta’limni rivojlantirish birinchi galdagi vazifa sifatida belgilanishi ham bejiz emas. Negaki, mamlakatning kelgusi ravnaqi aynan shu sohada qo‘lga kiritgan yutuqlari bilan chambarchas bog‘liqdir.
Mamlakatimizda 2019 yilning oktyabrida O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi qabul qilindi. Ushbu hujjatga intellektual taraqqiyotni jadallashtirish, raqobatbardosh kadrlar tayyorlash, ilmiy va innovatsion faoliyatni samarali tashkil etish hamda xalqaro hamkorlikni mustahkamlash maqsadida fan, ta’lim va ishlab chiqarish integratsiyasini rivojlantirish singari vazifalar asos qilib olindi. Konsepsiya mazmuni mamlakatimiz oliy ta’lim tizimini isloh qilishning ustuvor yo‘nalishlarini aks ettiradi. Unda oliy o‘quv yurtlarida qamrov darajasini kengaytirish hamda ta’lim sifatini oshirish, raqamli texnologiyalar va ta’lim platformalarini joriy etish, yoshlarni ilmiy faoliyatga jalb qilish, innovatsion tuzilmalarni shakllantirish, ilmiy tadqiqotlar natijalarini tijoratlashtirish, xalqaro e’tirofga erishish hamda boshqa ko‘plab aniq yo‘nalishlar belgilab berilgan. Bularning barchasi ta’lim jarayonini yangi sifat bosqichiga ko‘tarish uchun xizmat qiladi.
5120300 – Tarix (Jahon mamlakatlari bo‘yicha)  bakalavriat taʼlim yoʼnalishi negizida  5A 120302 – Tarix (yo‘nalishlar va faoliyat turi bo‘yicha) mutaxassisligiga bo‘yicha  magistraturaga kiruvchi talabgorlar uchun taʼlim yoʼnalishi oʼquv rejasiga asosan 5 ta umumkasbiy va ixtisoslik fanlari boʼyicha: O‘zbekiston tarixi,   Jahon tarixi,  Jahon sivilizatsiyalari tarixi, O‘zbek davlatchiligi tarixi, Mаnbаshunоslik vа tаriхshunоslik fanlaridan yozma ish savollari shakllantirilgan. Bu fanlar o`z negizida qamrab olingan ma’lumotlar quyida batafsil keltirilgan. 
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 22 iyun kungi PQ-5157-son qaroriga ko‘ra magistratura mutahassisligiga qabul 2 bosqichda amalga oshiriladi. Birinchi bosqichda universitetda mutahassislik fanlaridan imtihon topshiriladi. Ikkinchi bosqichda Davlat test markazi tomonidan chet tili bo‘yicha test sinovlari o‘tkaziladi.
Mutahassislik fanlaridan kirish imtihonlari yozma ish ko‘rinishida o‘tkaziladi. 

I.	MUTAXASSISLIK FANLARINING TASNIFI
O‘ZBEKISTON TARIX 
Kirish. Fanning nazariy mashg‘ulotlari mazmuni
«O‘zbekiston tarixi» fanining ijtimoiy fanlar tizimida tutgan muhim o‘rni. 
Tarixga yangicha sivilizatsion yondashuv. Tarixiy qadriyatlarni o‘rganishda milliy g‘oyaning roli. «O‘zbekiston tarixi» fanini rivojlantirishda O‘zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti I.A.Karimovning «Tarixiy xotirasiz kelajak yo‘q» asarining ahamiyati.
Tarixiy manbalar va ularning turlari: og‘zaki, yozma manbalar, mahalliy va boshqa manbalar. Tarixshunoslik.
Ibtidoiy tarixni davrlashtirish.
O‘rta Osiyo ibtidoiy davri tarixi va bosqichlari
Tarixiy davrlar va bosqichlar. Ibtidoiy to‘da va urug‘ jamoasi. Ibtidoiy jamiyat-matriarxat va patriarxat bosqichlari. Arxeologik davrlar va bosqichlar.
Ibtidoiy jamoa boshqaruvi bosqichlari. Harbiy demokratiya. O‘rta Osiyoda antropogenez jarayoni.
O‘rta Osiyoga ibtidoiy odamlarning tarqalishi davrida tabiiy shart-sharoitlar. Ilk tosh asri odamlari va ularning O‘rta Osiyoga tarqalishi masalasi. 
Qadimgi odamlar vujudga kelishdagi tabiiy va tarixiy shart-sharoitlar. Ularning O‘rta Osiyo bo‘ylab tarqalishi. qadimgi odam manzilgohlari. Muste davri odamlari yasagan tosh qurollar. Ijtimoiy munosabatlari. Ibtidoiy to‘da va uning o‘ziga xos xususiyatlari.
Zamonaviy qiyofadagi odamlar shakllanishi. So‘nggi paleolit davri manzilgohlari. So‘nggi paleolit davridagi ijtimoiy munosabatlar. O‘rta Osiyoda antropogenez jarayonining tugallanishi. Til va muomala, diniy va g‘oyaviy masalalar.
O‘rta Osiyoda urug‘ jamoalarining vujudga kelishi. Ibtidoiy to‘dalar urug‘ jamoasiga o‘tishning shart-sharoitlari va xususiyatlari. Matriarxat.
Mezolit va neolit davrida O‘rta Osiyo
Tabiiy iqlim o‘zgarishi va jug‘rofiy sharoit. Mezolit davrining o‘ziga xos xususiyatlari.
Mezolit davri madaniyati. 
«Neolit inqilobi» tushunchasi. 
Eneolit, bronza va ilk temir davrida O‘rta Osiyo
Eneolit davri bosqichlari va xususiyatlari. Etnik madaniy jarayon va joylarni o‘zlashtirish. 
Bronza davri va bronza qurollarning xususiyati. Xo‘jaligi, turmushi va madaniyati. 
So‘nggi bronza va ilk temir davri yodgorliklari. Mulkiy tengsizlik. Mudofaa devorlari. 
O‘rta Osiyodagi ilk davlat uyushmalari. Qadimgi Xorazm, Baqtriya va So‘g‘diyona
Mavzuga oid manbalar va uning tarixshunosligi. Ilk temir davridagi iqtisodiy-siyosiy vaziyat. 
Qadimgi Xorazmning siyosiy sulolalari. Siyovushiylar. Iqtisodiy va ishlab chiqarish munosabatlari. Avesto. 
Qadimgi Xorazm va Baqtriya So‘g‘diyonaning madaniy savdo aloqalari. Davlatchilik g‘oyasining asoslari. Jamiyatning diniy-mafkuraviy udumlari.
O‘rta Osiyo xalqlarining chet el bosqinchilariga qarshi kurashi (mil. avv. VI-IV asrlar)
Ahamoniylar saltanatining tashkil topishi va O‘rta Osiyoni bosib olishi. Kir II va Doro I bosqinlari. To‘maris va Shiroq. Frada qo‘zg‘oloni. Sharqiy satrapliklardagi boshqaruv tizimi. 
Salavkiylar, Yunon-Baqtriya podsholigi va Parfiya davlati
Aleksandr Makedonskiyning vafoti va saltanatning parchalanishi. Ellin davlatlarining tashkil topishi. Salavkiylar davlati. Salavkiylar davlati haqida umumiy ma’lumotlar. 
Yunon-Baqtriya. Hudud va chegaralar. Yunon-Baqtriya va So‘g‘diyona munosabatlari. Yunon-Baqtriya hududining kengayishi va ravnaqi. 
Arshakiylar davrida Parfiyaning kuchayishi. Mitridat I va Mitridat II davrida Parfiyaning siyosiy va ijtimoiy qudrati. Xo‘jalik va madaniy hayot. Parfiyaning Rim bilan munosabatlari. 
Qang‘, Dovon va Kushon davlatlari
Qang‘ davlatining tashkil topishi va chegaralari. Qang‘ davlatining ijtimoiy tuzumi, xo‘jaligi va shaharlari. Qang‘ davlatining inqirozi.
Dovon (Farg‘ona) davlati haqida manbalar. 
Xorazmda ijtimoiy tizimning shakllanishi. Jonbosqal’a, Qo‘yqirilganqal’a, Tuproqqal’a yodgorliklari. Dehqonchilik va hunarmandchilik. Madaniyat va din. Qal’a va saroy qurilishlari.
«Katta Yuechji» davlat uyushmasi. Guyshuan hokimligi va Kudzula Kadfiz. 
«Buyuk Ipak yo‘li»ning ahamiyati. Savdo munosabatlari. Xo‘jaligi va shaharlari. 
O‘rta Osiyoda ilk yer egaligi munosabatlarining shakllanishi (IV- VII asrlar).
Xioniylar, Kidariylar, Eftaliylar davlati
O‘rta Osiyoda «dehqonlar» tabaqasining vujudga kelishi. Kadivarlar, kashovarzlar, chokarlar.
	IV asrning 70-yillarida Xioniylar davlatining tashkil topishi. Xioniylar va Eron Sosoniylar davlati o‘rtasidagi munosabatlar. O‘rta Osiyoga toxar (kidariy)larning (V asrning 20- yillarida) kirib kelishi va o‘z hukmronligini o‘rnatishi.
Turk hoqonligi.
Turk hoqonligining tashkil topishi. Turk hoqonligining Eron va Vizantiya bilan munosabatlari. VI asrning 70-80 yillarida Buyuk Turon hoqonligining tashkil topishi. Turk hoqonligining boshqaruv tartibi. G‘arqiy Turk hoqonligi. 
VI-VII asrlarda feodallashshuv jarayoni. Abro‘y boshchiligidagi qo‘zg‘olon.
Arab xalifaligi davrida Movaraunnahr va Xuroson
Ilmiy manbalar va tarixshunoslik. VI-VII asr boshlarida Arabiston yarim oroli va arab qabilalari. Muhammad (s.a.v.). Chahoryorlar. O‘rta Osiyoning arablar tomonidan bosib olinishi. 
IX – XII asrlarda o`zbek davlatchiligi
Mavzu manbashunosligi. Mustaqil davlatlarning vujudga kelishidagi tarixiy shart- sharoitlar. IX asrning birinchi choragida xalifalikdagi ijtimoiy-siyosiy ahvol. Tohir ibn Husayn va tohiriylar davlati. 
Somonxudotlar. Asad va uning o‘g‘illari. 
Qoraxoniylar sulolasining kelib chiqishi to‘g‘ridagi yangicha qarashlar. VIII asr boshlarida Yettisuv, Sharqiy Turkiston va Qashqarda yashovchi turkiy qabilalar (chigil, yag‘mo, o‘g‘iz va boshqalar). 
G‘aznaviylar davlatining tashkil topishi. Alp Tegin. Sabuq tegin. Mahmud G‘aznaviy (998-1030) va uning Somoniylar hamda Qoraxoniylar bilan munosabati. 
IX-XII asrlarda Movaraunnahr va Xurosondagi madaniy hayot. Uyg‘onish (Renessans) davri rivoji
Moddiy va ma’naviy madaniyatning yuksalishini ta’minlagan shart-sharoitlar. XI-XII asrlarda fan va madaniyatning yuksak cho‘qqiga ko‘tarilishi. Buyuk Ipak yo‘lining fan va madaniyat ravnaqidagi tutgan o‘rni. Xorazmdagi Ma’mun akademiyasi va uning fan rivojidagi ahamiyati. 
O‘rta Osiyoning mo‘g‘ullar tomonidan bosib olinishi. Movarounnahr Chig‘atoy ulusi tarkibida
XII-XIII asrning boshlarida Mo‘g‘ulistondagi qabilalar va birlashgan mo‘g‘ul davlatining tashkil topishi. Mo‘g‘ul davlati boshqaruv tizimining shakllantirilishi. Chingizxonning harbiy islohoti va bosqinchilik yurishlari. 
Mo‘g‘ullar istilosining oqibatlari. Chingizxon tomonidan bosib olingan hududlarning o‘z o‘g‘illariga bo‘lib berishi. 
Amir Temur va Temuriylar davlati
XIV asrning 40-yillarida Chig‘atoy ulusidagi siyosiy ahvol. Amir Temur va Suyurg‘atmishxonlarning Movarounnahr hukmdori deb e’lon qilinishi. Markazlashgan Amir Temur saltanatining tashkil topishi.
Amir Temurning Mo‘g‘uliston, Hirot, Eron, Seyiston, Astrobod va Ozarboyjon ustiga qilgan yurishlari. Amir Temurning Ozarbayjon va Forsga qilgan uch yillik (1386-1388) yurishi. 
Qishloq xo‘jaligining ahvoli. Agrar munosabatlar. Amir Temurning dehqonchilikni tiklash va rivojlantirishdagi ishlari.
Amir Temur va Temuriylarning madaniyat rivojlanishiga qo‘shgan hissalari. Islom dini doirasidagi mafkuraviy erkinliklar. 
O‘zbek xonliklari (XVI-XIX asr birinchi yarmi) Shayboniylar davrida Movarounnahr.
Buxoro xonligining tashkil topishi
Temuriylar davlatining inqirozi sabablari. Bobur va Shayboniylar o‘rtasidagi kurash. 
XVI asrning 40-50-yillarida Shayboniylar o‘rtasida o‘zaro kurashlar. Abdullaxon II ning hokimiyatga kelishi. 
Shayboniylar davlatining ma’muriy tuzilishi. Buxoro xonligi hududi va tobe hududlar. Madaniyat; ilm-fan, adabiyot, tarixshunoslik, amaliy san’at va me’morchilik.
Ashtarxoniylar davrida Buxoro xonligi. Ashtarxoniylar sulolasining hokimiyatga kelishi. Imomqulixon davrida hokimiyatning mustahkamlanishi. 
Ashtarxoniylar davrida davlat boshqaruvi va Buxoro xonligining ma’muriy tuzilishi. Ijtimoiy tizimi va harbiy ahvoli. Buxoro xonligining iqtisodiy va harbi ahvoli. 
Buxoro amirligi (XVIII asr ikkinchi yarmi – XIX asrning birinchi yarmi). Muhammad Raximxon Mang‘itning hokimiyatga kelishi. Markaziy davlat hokimiyatini mustahkamlanishi va viloyatlarning bo‘ysundirilishi. 
Amir Haydar davrida siyosiy keskinlik va qo‘zg‘alonlar. Xiva xonligining Buxoroga hujumlari. Buxoroning chegara hududlar uchun 
Qo‘qon xonligi (XVIII asr ikkinchi yarmi – XIX asrning birinchi yarmi)
Minglar sulolasining hokimiyatga tepasiga kelishi. Shohruhbiy va uning vorislari davrida Qo‘qon xonligi hududi kengayishi. Erdonabiy va Norbo‘tabiy davrida markaziy hokimiyatning mustahkamlanishi. Olimxon davrida Qo‘qonning siyosiy mavqei kuchayishi. 
Umarxon davrida madaniy (adabiy) hayotning yuksalishi. Muhammad Alixon davrida Qorategin, Kulob, Darvozning bosib olinishi. Qo‘qon –Xitoy munosabatlari. 
Xudoyorxon davrida qipchoqlarning kuchayishi va Musulmonqul faoliyati. 
Madaniy hayot: ta’lim, ilm-fan, adabiyot, tarixnavislik, me’morchilik va amaliy san’at.
Xiva xonligi (XVI – XIX asrning birinchi yarmi)
Xiva xonligining tashkil topishi. Shayboniylar davrida (1512-1770) Xiva – Buxoro – Eron munosabatlari. Ko‘hna Urganch, Yangi Urganch va Xiva Xorazm poytaxtlari sifatida.
O‘rta Osiyo xonliklarini chor Rossiyasi tomonidan bosib olinishi va mustamlakachilarga qarshi xalq harakatlari
Chor Rossiyasining O‘rta Osiyo xonliklarga qarshi ekspansiyasi sabablari. Rossiya imperiyasi qo‘shinlarining Qo‘qon xonligi hududiga dastlabki harbiy harakatlari. 
Rossiya imperiyasi qo‘shinlari tomomnidan Toshkentning bosib olinishi. Chernyaev tomonidan «Toshkentni Rossiya tassarufiga o‘tishi to‘g‘risidagi» sulh shartnomasi mohiyati (1865 yil 1 iyul).
Chor Rossiyasi   va   Buxoro   qo‘shinlari   o‘rtasidagi   dastlabki   harbiy   to‘qnashuv.
Samarqand va Kattaqo‘rg‘onning istilo qilinishi. Zarbuloqda Buxoro qo‘shinlarining mag‘lubiyati Rossiya-Buxoro sulh shartnomalari va amirlikni Rossiya vassaliga aylanishi.
1873-yil Xiva xonligiga qarshi yurish. Gandimiyon shartnomasi.
1873-1876-yillardagi Qo‘qon xonligidagi xalq harakatlari. XIX asrning 70-yillarida Qo‘qon xonligi. 
XIX asrning 80-90-yillarida Turkiston o‘lkasida xalq harakatlari. Turkiston o‘lkasida mustamlaka sharoitida ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy hayot. 
1892-yilgi Toshkentdagi «Vabo isyoni». Qo‘zg‘olon kelib chiqishining asosiy sabablari. 1898-yil Andijon qo‘zg‘oloni. 
Mustamlakachilik sharoitida Turkiston o‘lkasida madaniy hayot
Turkiston o‘lkasida xalq maorif tizimi madrasa va maktablar faoliyati. Mustamlaka hukumatining mahalliy maorif tizimiga bo‘lgan munosabati.
Turkiston o‘lkasida jadidchilik harakati
Jadidchilik harakatining vujudga kelishi tarixiy shart sharoitlari. Jadidchilik ijtimoiy- siyosiy, madaniy-ma’rifiy, g‘oyaviy-mafkuraviy va siyosiy harakati sifatida maydonga chiqishiga turtki bo‘lgan omillar.
Birinchi jahon urushining Turkiston o‘lkasiga ta’siri. 1916-yil qo‘zg‘oloni
Birinchi jahon urushini keltirib chiqargan sabablar. Rossiya imperiyasining urushga kirishi va urushning mustamlaka o‘lkalarga ta’siri. 
1916-yil 25-iyundagi podsho farmoni va uning mohiyati 1916-yil qo‘zg‘olonining turli viloyatlardagi o‘ziga xos xususiyatlari. Qo‘zg‘olon harakatlarini mustamlakachilariga qarshi milliy-ozodlik harakatiga aylanishi. Jizzax qo‘zg‘oloni. Rossiya imperiyasi miliy-ozodlik harakatini bostirish uchun ko‘rilgan chora-tadbirlar. Jadidlar tomonidan Turkiston o‘lkasi xalqlari manfaatlarining Rossiya IV Davlat Dumasida himoya qilinishi.
1917 yil fevral inqilobi va Oktabr to‘ntarishi. Turkiston muhtoriyati - milliy demokratik davlatchilikning dastlabki tajribasi
1917-yil boshlarida Rossiyadagi siyosiy vaziyat, Petrograddagi inqilobiy voqealarning nihoyasiga yetishi. Monarxiyaning ag‘darilishi. Rossiyadagi qo‘sh hokimiyatchilik. Toshkentdagi Xalq Komissarlari Kengashi va «Markaziy Sho‘roi Islom» tashkilot o‘rtasidagi hokimiyat masalalariga doir ziddiyatlarning keskin tus olishi. 
Turkistonda mustabid tuzumga qarshi qarshilik harakati
Turkiston o‘lkasida Milliy ozodlik va istiqlol uchun harakatning boshlanishi, uning sabablari. Siyosiy vaziyat. Milliy vatanparvarning qo‘liga qurol olishlari va bolsheviklar rejimiga qarshi istiqlolchilik harakatini keng tus olishi. 
Xiva xonligi va Buxoro amirligining qizil armiya tomonidan tugatilishi. XXSR va BXSRning tashkil topishi
1917-1920-yillarda Xiva xonligidagi ijtimoiy - iqtisodiy ahvol. Siyosiy o‘zgarishlar (Yosh xivaliklar partiyasi faoliyati). Xonlikda vaziyatning keskinlashib borishi. 
O‘rta Osiyoda Milliy hududiy chegaralanish: maqsad va mohiyati. O‘zbekiston SSRning tashkil topishi
O‘rta Osiyo - Turkiston xalqlarining yagona va umumiy vatani «Markaz»ning tarixan tarkib topgan uchta (Turkiston, Buxoro va Xorazm) davlatlarini tugatib o‘rniga yangi davlat tuzish g‘oyasi (1920 y.). 
1917-1924 yillarda Qoraqolpog‘iston
Turkiston o‘lkasining Amudaryo bo‘limi va Xiva xonligining aholisining kuchlarini milliy ozodlik va mustaqillik uchun kurashi. Yer-suv munosabatlari. 
O‘zbekiston 1925-1940 yillarda. Maorif va fan rivojining asosiy yo‘nalishlari va muammolari. Adabiyot va san’at
O‘zbekistonning ijtimoiy-siyosiy rivojlanishi. SSSRda boshqaruvning ma’muriy- buyruqbozlik tuzimining qaror topishi va mustahkamlanishi. Partiyaning davlat apparatini «mahalliylashtirish» niqobi ostida yurgizgan siyosati.
.O‘zbekiston ikkinchi jahon urushi yillarida
O‘zbek xalqining yuksak gumanizmi. Urushning og‘ir yillarida o‘zbek xalqining asosiy ma’naviy - axloqiy xususiyatlari va insorparvarligining namoyon bo‘lishi. Ikkinchi jahon urushida Qoraqalpog‘iston respublikasi mehnatkashlarining faol ishtiroki. 
O‘zbekiston 1946-1985-yillarda
Ijtimoiy siyosiy tizim. Kompartiya siyosati va mafkurasidagi ko‘zbo‘yamachiliklar, uning inqirozga yo‘l tutishi. KPSS yakka hukmronligining halokat tomon borishi. 
O‘zbekiston mustaqillik yo‘lida (1985-1991 yillar)
Mamlakatdagi ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy hayot. O‘zbekistonda ijtimoiy-siyosiy inqirozning yanada keskinlashuvi. Milliy o‘zligini anglash. Millatlararo munosabatlar. Qayta qurish davrida O‘zbekiston.
O‘zbekiston mustaqillik yillarida. O‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va taraqqiyot yo‘li
Mustaqillik tushunchasi. O‘zbekistonning iqtisodiy mustaqillik va siyosiy suvereniteti uchun amaliy harakatlar. O‘zbekiston siyosiy tizimidagi o‘zgarishlar. 
Siyosiy islohotlar. Milliy davlatchilik poydevorining barpo etilishi
O‘zbekistonda Oliy davlat vakillik organi – Qonun chiqaruvchi – Oliy Majlisning shakllanishi. O‘zbekistonda ikki palatali Parlamentning tashkil etilishi – qonunchilik palatasi va Senat faoliyati.
Mustaqil O‘zbekiston Respublikasi tarkibida suveren Qoraqalpog‘iston Respublikasi
O‘zbekiston mustaqilligi yillarida Qoraqalpog‘iston davlatchiligi taraqqiyoti. Qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi organlar faoliyati. Mustaqil Qoraqalpog‘iston davlatining ijtimoiy - iqtisodiy taraqqiyoti. Xalq ta’limi fan va madaniyat.
O‘zbekistonda huquqiy demokratik davlat qurilishi – fuqarolik jamiyatining shakllantirilishi
O‘zbekistonda demokratik, fuqarolik jamiyat qurish yo‘li. Yangicha sud tizimi. Sud mustaqilligi.. Sud hokimiyati islohatlari. Demokratik saylov tizimini barpo etilishi va uning asosiy tamoyillari. 
Iqtisodiy islohotlar, bozor munosabatlarining shakllanishi tarixi
O‘zbekistonning bozor iqtisodiyotiga o‘tish yo‘li. Iqtisodiyotning sifat belgilari, huquqiy asoslarini yaratilishi. Davlat mulkini xususiylashtirish, mulkdorlar sinfining shakllanishi. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi va O‘zbekistonda unga qarshi qo‘llanilayotgan chora tadbirlar. 
O‘zbekistonning ma’naviy va madaniy taraqqiyoti
Ma’naviy qadriyatlar, milliy o‘zlikni anglashni tiklanishi. Milliy istiqlol mafkurasi, ma’naviyat va ma’rifat jamoatchilik markazini tashkil topishi va uning faoliyati. 
Ta’lim tizimidagi islohatlar: «Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi»ning qabul qilinishi. 
Birinchi Prezident I.A.Karimovning «Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch» asari va uning yuksak ma’naviyatli barkamol avlodni shakllantirishdagi ahamiyati. 2010-yilning
«Barkamol avlod yili» deb e’lon qilinishi va «Barkamol avlod yili» Davlat dasturining qabul qilinishi. Ta’limdagi islohotlar. O‘zbekistonda xalqaro festivallarning o‘tkazilishi.
O‘zbekiston Respublikasining jahon hamjamiyatiga qo‘shilishi
Xalqaro siyosiy vaziyat. Mustaqil O‘zbekiston davlatining jahon hamjamiyati sari tutgan yo‘li. Jahon ijtimoiy-siyosiy jarayonlarida O‘zbekistonning geosiyosiy o‘rni. O‘zbekistonni BMTga qabul qilinishi. 
JAHON TARIXI 
Qadimgi Misr
Qadimgi Misr tarixiga oid manbalar va manbashunoslik. Tabiiy sharoiti va aholisi. Ilk dehqon qabilalari. Nil vohasiga joylashishi. Misr tarixini davrlashtirish. 
Qadimgi Ikki daryo oralig‘i
Manbalar va manbashunoslik. Аrxeologiya izlanishlari. Tarixiy manbalar. Ikki daryo oralig‘i tarixini davrlashtirish. Inson tomonidan Ikki daryo hududlarini o‘zlashtirish. 
Kichik Osiyo qadimgi davrda
Tabiiy sharoit, aholisi va tillari. Manbalar va tarixshunoslik. Chatal Guyuk madaniyati. Qadimgi Xett davlati vujudga kelishi. Yangi Xett davlati. Xett madaniyati. Qadimgi Kavkaz orti. Manbalar.
Qadimgi Suriya, Finikiya va Falastin
Sharqiy O‘rta Yer dengizi hududlari va Аrabiston. Tabiiy sharoit aholisi. Manbalar va tarixshunoslik. Аrabiston qadimgi davlatlari. Tabiiy sharoiti, aholisi va tillari. Manbalar va manbashunoslik. Shimoliy Аrabiston qabilalari va ilk davlat birlashmalari. Ko‘chmanchi chorvadorlar..
Qadimgi Eron
Tabiiy sharoit, jug‘rofik viloyatlar, aholisi. Eron hududida yashovchi xalqlar va qabilalar. Kuttiylar, kassitlar, xurritlar. Elam davlati. Аnshan. Shutruk-naxxunte I. Elam jamiyati. Ijtimoiy- iqtisodiy munosabatlar. Elam madaniyati va uning xususiyatlari. Eron zabonli qabilalari kirib kelishi. 
Qadimgi Hindiston
Hududlar tabiiy sharoit va iqlim. Manbalar va manbashunoslik xalqlar va tillar. Hindiston hududidagi ilk dexqonchilik madaniyatlari. Mehrgarx. Hind daryo vohasini qadimgi dexqonchilik madaniyati (Moxenje-Daro va Xarappa). 
Ilk davlat birlashmalari vujudga kelishi. Magadxa. Аhmoniylar davlatini Hindiston hududlariga intilishi. Magadxa kuchayishi. Pataliputra. Nandalar davlati. Davlat tuzumi. 
Qadimgi Xitoy
Hududlar tabiiy sharoit, iqlim. Manbalar va manbashunoslik. Tarixiy davrlantirish. 
Xan davlati vujudga kelishi. Siyosiy tuzum. Xo‘jalik tiklash. Sug‘orilish. Qonunlar. Soliqlar. So‘nggi Xan davlati parchalanishi. O‘zaro urushlar. Uch shohlik davri. Xitoy madaniyati.
Qadimgi Yunoniston tarixi
Аntik davr tarixiy tushunchasi. Аntik davr va qadimgi Sharq davlatlarining tarixi. Аntik qullik. qadimgi Yunonistonning jahon tarixidagi o‘rni. Qadimgi Yunonistonning tarixiy davrlari. Miloddan avvalgi IX asr oxiri – VI asrlarda Аttika. Аfinada quldorchilik demokratiyasini paydo bo‘lishi.
Аttika aholisining vujudga kelishi. Аttikaning xo‘jaligi, dehqonchiligi, hunarmandchiligi, savdo-sotiq munosabatlari. Ilk davlatni vujudga kelishi. Solon islohotlari va ularning ahamiyati. Pisistrat hokimiyati. Klisfen islohotlari. Аfinada quldorlik demokratiyasining o‘rnatilishi. Miloddan avvalgi VIII-II asrlarda qadimgi Yunoniston madaniyati.
Yunoniston madaniyati rivojlanishining asosiy shart-sharoitlari. Аrxitektura, xaykaltaroshlik. Yunon adabiyoti va teatr. 
Ellinistik davrda Yunoniston va Old Osiyo. Аleksandr Makedonskiy harbiy yurishlari.
Sharqqa yurishning boshlanishi. Аsosiy janglar. Bosib olingan yerlarda siyosat. 
Qadimgi Rim
Jahon tarixida Rimning tutgan o‘rni va ahamiyati. Rim jamiyati – quldorlik tizimining yuqori bosqichi. Xronologiya. qadimgi Rim tarixining davrlanishi. 
Miloddan avvalgi II asrdagi Rimning Sharqiy Oʼrta Yer dengizidagi istilolari.
Makedoniyaning istilo etilishi. Makedoniya va Yunonistonning pravintsiyalarga aylanishi. Salavkiylar podsholigining qulashi. Uchinchi Puni urushi. Karfagenning tor-mor etilishi.
O‘rta asrlar tarixi manbalari
O‘rta asrlar tarixi manbalarini turkumlash. O‘rta asrlar tarixi manbalarini umumiy tavsifi va ularni o‘rganish uslubi. V-XI asrlar tarixi manbalari. O‘rta asrlar tarixi manbalarini o‘rganish muammolari.
Ilk o‘rta asrlar G‘arbiy Yevropada feodal tuzumning vujudga kelishi
Quldorlik tuzxumining inqirozi va Rim imperiyasida feodal munosabatlarning vujudga kelishi. 
IV–XI asrlarda Vizantiyada feodal munosabatlarning vujudga kelishi va shakllanishi
IV-IX asr birinchi yarmida Vizantiya. Vizantiya imperiyasining tashkil topishi. Qishloq xo‘jaligi. Shaharlar xunarmandchilik va savdo. Xristian dini. Imperator Yustinian davri. 
IX–XI asrlarda Fransiya
G‘arbiy va Markaziy Yevropa ilk feodalizm davri oxirlarida Yevropada feodal tuzumning mustahkamlanishi (IX-XI). Feodal jamiyatining asosiy guruhlari. Dehqonlar. Feodallar guruhi. 
IX–XI asrlarda Italiya
Italiyaning siyosiy tarqoqligi. Feodal munosabatlarning vujudga kelishi. Shaharlarning rivojlanishi. Italiya davlatlarining siyosiy taraqqiyoti.
IX–XI asrlarda Germaniya
Germaniyada feodallashish jarayonining o‘ziga xos xususiyati. Yagona nemis ilk feodal davlatining tashkil topishi. Germaniyada cherkov siyosati. German qirollarining italyancha siyosati va Muqaddas Rim imperiyasining tashkil topishi. 
IX – XI asrlarda Аngliya
Britaniyada Аnglosakson korolligi va unda feodallashish jarayonining xususiyatlari. Ijtimoiy tabaqalanish. Feodallarga qaram aholi. Feodallashish. Аnglosakslarda davlatning rivojlanishi. Datlar bosqining yangidan boshlanishi va uning tugashi.
VIII – XI asr o‘rtalarida Ispaniya
Ispaniyada arablar istilosi. Musulmonlar Ispaniyasi. Ispan-xristian davlatlarining paydo bo‘lishi va Rekonkista harakatining boshlanishi. Аsturo-Leon korolligining ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy tuzumi. Kataloniya. Navarra va Аragon.
Ilk O‘rta asrlarda Osiyo va Аfrika davlatlari
Osiyo va Аfrika mamlakatlarining tarixiy rivojlanishida umumiy va o‘ziga xos xususiyatlar. Manbalar va tarixshunosligi. Mintaqalararo munosabatlar. Siyosiy tuzum. Oʼtroq va ko‘chmanchi jamoalar orasidagi munosabatlar. 
Аrab davlatining paydo bo‘lishi va rivojlanishi
VI-VIII asrlarda arablarda ijtimoiy tuzum. Shaharlarning o‘sishi. Аrablar ilk davlatchiligining (Miney, Sabey, Nabatay, Ximyarit, Laxmid, xassoniylar va boshqa podsholiklar) vujudga kelishi. Аrabistonda diniy vaziyat. Madaniyat. Islomning vujudga kelishi va uning ijtimoiy roli. 
III–VIII asrlarda Аfrika
Turli viloyatlarning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot darajasi. Qadimiy madaniyatlarning asosiy qochoqlari (Qadimgi Efiopiya sivilizatsiyasi). Аksum. Ijtimoiy tuzum. Xristianlikning qabul qilinishi. 
Ilk o‘rta asrlarda Xitoy
Xitoyda feodal munosabatlarning vujudga kelishi va rivojlanishining jahon tarixiga xosligi. Xan imperiyasidan keyin Uch podsholik davrida oʼzaro urushlar. 
V – XI asrlarda Yaponiya
Sinf va davlatlarning shakllanish jarayoni. Feodal munosabatlarning vujudga kelishi xususiyatlari. Buddizmning kirib kelishi. Yaponiya davlati va uning tuzumi. Ijtimoiy munosabatlar. Yer egaligi, qishloq jamoasi. 
Ilk o‘rta asrlarda Janubiy Sharqiy Osiyo
V-IX asrlarda Vet jamiyati. Vet davlati mustaqilligi uchun kurash. X-XI asrlarda Vetlar davlatida iqtisodiy ahvol va siyosiy kurash. Vet madaniyati. VI-VIII asrlarda Kambodja. V-VII asrlarda G‘arbiy Indoneziya. VII-IX asrlarda Shrividjay davlati. VIII-XI asr boshlarida Matram davlati. Ilk o‘rta asrlarda Indoneziya madaniyati.
Ilk o‘rta asrlarda Hindiston
Hindistonning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. Аgrar munosabatlar. Kasta – jamoa tizimi. Gupta davlatining parchalanishi va Xarsha davlatining vujudga kelishi. Shaharlar. Buddizmning qulashi va induizm podsholigining.
Eronda feodal munosabatlarning vujudga kelishi va rivojlanishi
Sosoniylar imperiyasi va uning ijtimoiy tizimi. Davlat muassasalari. Davlat dini – zardushtuylik. Manixeylik va uning ijtimoiy mohiyati. III-IV asrlarda ichki ahvol. Mazdakiylar harakati. Xosrov I islohotlari. VI-VII asrlarda Eron tashqi siyosati. Sosoniylar davlatining zaiflanishi. Eron madaniyati.
Qadimgi Kiev Rusi davlati
Ilk feodal Rus davlatining tashkil topishi va rivojlanishi. IX-XI asrlarda Rus davlatining tashkil topishidagi shart-sharoitlar. Norman nazariyasi. Sharqiy slavyan qabilalarining Kiev knyazligiga birlashtirilishi. Rus davlatining qoʼshni slavyan davlatlari bilan iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalari.
Rivojlangan o‘rta asrlar
Rivojlangan o‘rta asr xronologik chegarasi xususiyatlari. Ishlab chiqaruvchi kuchlarning oʼqsishi. Hunarmandchilikning qishloq xo‘jaligidan ajralib chiqishi. Feodal shaharlarini rivojlanishi. Feodalizm davrida oddiy tovar xo‘jaligi. O‘rta asr shaharlari va aholisi. Shaharlarda hunarmandchilik. 
Salb yurishlari
Salb yurishlari (XI asr oxiridan to XIII asr oxirigacha) sabablari va ularning qatnashchilari, xarakteri. Birinchi salb yurishi. Sharqda salbchilar davlati. Ikkinchi, uchinchi salb yurishlari. 
XI – XV asrlarda Fransiya
XI-XIII asrlarda Fransiya Agrar tuzumdagi o‘zgarishlar. Shaharlar XI-XII asrlarda siyosiy tarqoqlik. Markazlashish jarayoni. Qirol hokimiyatining kuchayishi. Alobigoy urushi. Davlat boshqarish.
XIV-XV asrlarda Fransiya. 
Feodal urushlar. Kaboshenlar qo‘zg‘oloni. Yuz yillik urushning ikkinchi davri. 
XI – XV asrlarda Angliya
XI-XII asrlarda Angliya. Norman istilosi. Feodallashish jarayonining tugashi. “Dahshatli sud kitobi”. Agrar tuzum va dehqonlarning ahvoli.Shaharlar. Mamlakatning rivojlanishi. 
XIII asrda Angliya. Iqtisodiy rivojlanish. Dehqonlarning tabaqalanishi. Ijtimoiy ziddiyatning keskinlashishi. Feodallar guruhi. Iqtisodiy rivojlanish xususiyatlari va asosiy yo‘nalishlari. 
XII – XV asrlarda Germaniya
XII-XIII asrlarda Germaniya. Ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi. Shaharlar. Nemis qishlog‘ida ijtimoiy ziddiyat. Hududiy knyazliklarning tashkil topishida iqtisodiy shart-sharoit. XIV-XV asrlarda Germaniya. Shaharlarning rivojlanishi. XIV - XV asrlarda nemis qishlog‘i. Germaniyaning siyosiy rivojlanishi. Shahar va qishloqlardagi ijtimoiy harakat.
XI – XV asrlarda Italiya
Italiya shaharlar mamlakati. Shaharlarning feodal senorlar bilan kurashi. Shahar kommunasi. Shahar va qishloq. Qishloq kommunasi. Papa viloyati. Janubiy Italiya. Italiya shaharlarining German feodallariga qarshi kurashi.
XI – XV asrlarda Pireney yarim oroli davlatlari
XI-XIII asrlarda Pireney yarim oroli davlatlari. Rekonkista. Pireney yarim oroli davlatlarining iqtisodiy rivojlanishi. Shaharlar. Ijtimoiy taraqqiyot. Siyosiy tuzum.
XIV-XV asrlarda Pireney yarim oroli davlatlari. Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish. Hukmron guruhlar va ichki siyosiy kurash. 
XI – XV asr birinchi yarmida Vizantiya
XI asr oxiri XII asrda Vizantiya. Feodal munosabatlar. Shaharlar. Komninlar davrida imperiya tashqi siyosati. XII asr oxirida Vizantiya. Guruhlar kurashi. Cherkovga qarshi kurash.
XIII-XV asr birinchi yarmida Vizantiya. Latin imperiyasi. 
XI – XV asrlarda G‘arbiy Yevropaning xalqaro aloqalari
Xalqaro munosabatlarning o‘ziga xos xususiyatlari. XIV-XV asrlarda xalqaro maydonda siyosiy kuchlar nisbatining o‘zgarishi. Xalqaro munosabatlarda g‘arbiy va janubiy slavyan davlatlari. Gusit urushi va uning xalqaro ahamiyati. Bolgariya va Serbiyaning turk bosqiniga qarshi kurashi.
XIV – XV asrlarda G‘arbiy Yevropada ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishi, feodal munosabatlar. Ijtimoiy o‘zgarishlar. Temur davlati. 
O‘rta asrlarda xristian dini, cherkov va unga qarshi harakat.       
XI – XV asrlarda G‘arbiy Yevropaning o‘rta asr madaniyati
O‘rta asr boshlarida cherkov. Yevropaning xristianlashishi. Yevropada feodal munosabatlar shakllanishi davrida cherkov. Papa davlati. 
O‘rta asr madaniyatining shakllanishi. Maorif maktab va universitetlar. 
XII – XV asrlarda Rus davlati
Rusda feodal tarqoqlik. Feodal munosabatlar. Xalq qo‘zg‘olonlari. Siyosiy tuzum. Tashqi dushmanlar bilan kurash. Feodal tarqoqlik davrida Rus erlari. Iqtisodiy rivojlanish.
XII – XIII asrlarda Boltiq bo‘yi. Rusning nemis-shved feodallariga qarshi kurashi. 
Rivojlangan feodalizm davrida Osiyo va Afrika mamlakatlari
Umumiy tavsif. Xitoy, Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika, Yaponiya va Hindiston rivojlangan feodalizm xususiyatlarining vujudga kelishi, davrlashtirish. Hunarmandchilikning qishloq xo‘jaligidan ajralishi. Shaharlar. Arab - musulmon davlatlari
Ummaviylar xalifaligida ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. Siyosiy tuzum. 
XI – XV asrlarda Xitoy
Feodal urushlar. Yan-yan islohotlari. Tan davlatida qarama-qarshiliklarning keskinlashishi. Dehqonlar urushi. Sun davlatining tashkil topishi. Davlat tuzumi. 
XI – XV asrlarda Yaponiya
Ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. Samuraylarning kelib chiqishi, manbalari, tashkiliy tuzumi va g‘oyasi. Yapon shaharlarining rivojlanishi. Eks imperatorlar davri va ular hokimiyatining ijtimoiy-iqtisodiy asoslari. 
XIII – XV asrlarda Hindiston
Dehli sultonligining tashkil topishi. Feodal munosabatlar. XIII asrda Dehli davlati. Ala ud-Din Xilji Muxammad Tug‘laq imperiyasi. XIV asr ikkinchi yarmida Dehli sultonligi va uning qulashi. Dehli sultonligining qayta tiklanishi. Baxmani davlati. Vijayanagar davlati.
XI – XV asrlarda Turkiya
Saljuqiylar davrining asosiy xususiyatlari. XIII asr ikkinchi yarmi XIV asr boshlarida Kichik Osiyo. XIV asr ikkinchi yarmida Usmoniylar davlatining tashkil topishi va Bolqon istilosi. XV asr ikkinchi yarmida Turkiya. 
XI – XV asrlarda Afrika
G‘arbiy Afrika. Islom dinining kirib kelishi. Gana davlati. Gao imperiyasi va uning ijtimoiy iqtisodiy tuzumi. Mosi qabilalari davlati. Tekrur, Jolof, Futa-Toro davlatlari. Xausan va Bornu. Efiopiya. XI-XV asrlarda Sudan. O‘rta asrlarda Sharqiy Afrika.
So‘nggi o‘rta asrlarda Yevropa davlatlari.
Kapitalistik munosabatlarning paydo bo‘lishi (XVI – XVII asr birinchi yarmi).
Davrlashtirish muammolari. Iqtisodiy rivojlanishdagi asosiy o‘zgarishlar. Ijtimoiy tuzumning murakkablashishi. Mutloq hokimiyat. Millatlarning vujudga kelishi. Siyosiy madaniyatning yangi turi. Ijtimoiy inqilob muammolari. Reformatsiya. Jahon haritasidagi o‘zgarishlar. Fanning rivojlanishi. Madaniyatning rivojlanishi, asosiy bosqichlari va yo‘nalishi.
XVI – XVII asr birinchi yarmida Germaniya
Reformatsiya davri va Buyuk dehqonlar urushi. XVI asr boshlarida Germaniyaning iqtisodiy tuzumi. 
XVasr ikkinchi yarmida iqtisodiy inqiroz. Dehqonlarning ahvoli. 
Karl V hukmronligi davrida iqtisodiy ziddiyatning keskinlashishi. 
XVI – XVII asr birinchi yarmida Niderlandiya
Niderlandiya siyosiy tuzumi. XVI asrda kapitalistik munosabatlarning rivojlanishi. Iqtisodiy o‘zgarishlarning ijtimoiy oqibatlari. Inqilobiy vaziyat. 1566 yildagi harakat. 
XVasr oxirida Qo‘shma viloyatlar respublikasi va uning iqtisodiy rivojlanishi. 
XVI – XVII asr birinchi yarmida Italiya
1494-1559 yillarda Italiya urushlari. Italiyaning siyosiy ahvoli. Italiyaning iqtisodiy rivojlanishi. 
XVI – XVII asr birinchi yarmida Angliya
Sanoat va savdoning rivojlanishi. Qishloq xo‘jaligi. Dehqonlarning er uchun kurashi. Angliya absolyutizmining xususiyatlari. 
XVI – XVII asr birinchi yarmida Fransiya
Fransiyaning iqtisodiy rivojlanishi. Agrar tuzumi. Sanoat va savdoning rivojlanishi. Fransiya absolyutizmining xususiyatlari. Reformatsiya. Talikan cherkovi. Fuqarolar urushi va uning bosqichlari. Parij ligasi. Genrix IV 1614 yilda Bosh shtatlar. Lyudovik XIII ichki va tashqi siyosati. Fransiya madaniyati.
XVI – XVII asr birinchi yarmida xalqaro munosabatlar
XVI	asrda xalqaro munosabatlar. Diplomatik xizmatning tuzilishi. Harbiy va siyosiy qarama qarshilik. O‘ttiz yilik urush. Urushning to‘rtinchi (fran-shved) davri. Vestfal sulhi.
XVI – XVII asr birinchi yarmida Yevropa madaniy rivojlanishining asosiy yo‘nalishi
Insonparvarlik harakatining o‘ziga xos xususiyatlari. Natur falsafa. Kitob nashri Kosmografiya. Yangi astronomiya. 
So‘nggi o‘rta asrlar davrida Osiyo va Afrika davlatlari
Osiyo va Afrika davlatlarining notis rivojlanishi. Soliq turlari. Feodal munosabatlarning mustahkamlanishi. SHahar ishlab chiqarishining texnikaviy takomillashuvi. Manufakturaning vujudga kelishi. Xitoy urushlari. Yaponiyada birlashish uchun kurash. Hindiston.
Buyuk Britaniya XVII – XX asr boshida
XVII asrning birinchi yarmida Angliyaning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy rivojlanishi. Yakov I va Karl I Styuartlarning ichki va tashqi siyosati. Parlamentda muxolifatning kuchayishi. Puritanlik. Inqilobning zamini va shart-sharoitlari. 
Fransiya XVII asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshida
XVII asrning ikkinchi yarmida ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish. Mazarini va Fronda. Lyudovik XIV absolyutizmi. Fransuz ma’rifatchiligi. Inqiloboldi inqirozi. Fransiya inqilobi (XVIII asr oxiri). 
Germaniya XVII asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshida
German davlatlari O‘ttiz yilik urushdan so‘ng. Iqtisodiy vaziyat. Dexqonlar harakati. German shaharlari. Brandenburg-Prussiya davlatining ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanishi. 
Avstriya (Gabsburglar) imperiyasi XVII asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshida
Avstriya O‘ttiz yillik urushdan so‘ng. XVII asrning ikkinchi yarmida ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanish. Vengriya Gabsburglar imperiyasi tarkibida. Turkiyaga qarshi urush. Karlovits tinchlik shartnomasi. Gabsburglar imperiyasi “Ispan merosi” uchun urush yillarida. 
Italiya XVII asrning ikkinchi yarmi – XX asrning boshida
Italyan davlatlarining ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanishi. Tarqoqlikning saqlanib qolinishi. 

Ispaniya XVII asrning ikkinchi yarmi XX asr boshida
XVII asrning ikkinchi yarmida Ispaniyaning iqtisodiy va siyosiy ahvoli. “Ispan merosi” uchun urush (1701-1714). Ispaniyada Filipp V va Ferdinand VI hukumronligi. Karl III “ma’rifatli absolyutizmi”. 
AQSH XVII – XX asr boshida
Shimoliy Amerikada mustamlakalarning barpo etilishi. Ingliz mustamlakalardagi ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat. Mustaqillik uchun urushning zamini va shart-sharoitlari. Mustamlakalar va metropoliya o‘rtasidagi ziddiyatlar. Mustaqillik uchun urush va AQSHning tashkil topishi. 
Portugaliya XVII asrning ikkinchi yarmi – XX asr  boshida
“Portugaliya manifesti” va mustaqillikning tiklanishi. Absolyutik monarxiya sharoitida Portugaliyaning ichki va tashqi siyosati. Markiz Pombalaning faoliyati. Islohotlar. Portugaliya Fransuz inqilobi va Napoleon urushlari yillarida. 
Niderlandlar Birlashgan Provinsiyalari Respublikasi XVIII – XX asr boshida
Ingliz-golland urushlari. Jahon savdosida ustivorlikning yo‘qotilishi. Iqtisodiy rivojlanishdagi pasayishi. Niderlandlarning siyosiy tuzumi. 
Lotin Amerikasi XVIII – XX asr boshida
Lotin Amerikasida mustamlakalarning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvoli. Mustamlakachilik tartiblarining inqirozi. 
Polsha XVII asrning ikkinchi yarmi – XX asrning boshida
XVII asrning ikkinchi yarmida Rech Pospolitaya: davlat tuzumi, aholisi va hududlari. Saksoniya qirollarining hukmronligi. 
Janubi-Sharqiy Yevropa xalqlari XVII asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshida
Janubi-Sharqiy Yevropa va Usmoniylar imperiyasi. Janubiy slavyanlar Gabsburglar monarxiyasi tarkibida. Ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvol. Janubiy slavyanlarning milliy uyg‘onishi. 
Shimoliy Yevropa mamlakatlari XVII asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshida
Shimoliy Yevropa XVII-XVIII asrlarda. Shvetsiya va Daniya – Norvegiya qirolliklari: aholisi va hududlari. Ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanish. Absolyutizmning o‘rnatilishi. 
XVII asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshida xalqaro munosabatlar
XVII asrning ikkinchi yarmi – XVIII asrda xalqaro munosabatlarning asosiy masalalari. Kuchlar nisbatidagi o‘zgarishlar. “Ispan merosi” uchun urush. Shimoliy urush. “Avstriya merosi” uchun urush. Etti yillik urush.
XVII asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshida madaniyat, fan va texnikaning rivojlanishi
Yangi davrda fan va texnika taraqqiyotining umumiy xuusiyatlari. Ilmiy fikrlash xususiyati. Fanning ijtimoiy tartibot sifatida xizmat qilishi. Fanning ijtimoiy munosabatlar xarakteriga ta’siri. Fan va texnika sanoat to‘ntarilishi sharoitlarida. Ilmiy jamiyatlarning rivojlanishi. Tabiiy fanlar va texnikaning rivojlanishi. Ijtimoiy fanlar, nazariyalar va ta’limotlar. Madaniyatning rivojlanishi: asosiy yo‘nalishlar, oqimlar. Tendensiyalar. Yevropa ma’rifatchiligi va madaniyat. Adabiyot va san’at.
XVII asr o‘rtasida - XX asrning boshida Yaponiya
XVII asrning o‘rtalarida Yaponiyaning iqtisodiy ahvoli. Tokugava davlati. Yakkalanish siyosati. Savdo-sotiqning rivojlanishi. Feodal xo‘jalik inqirozining kuchayishi. Manufakturaning o‘sishi. 
XVIII asr o‘rtasida – XX asrning boshida Xitoy
XVII asrning o‘rtalarida ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat. Manjur hukumatining ichki siyosati. Savdo-sotiq, manufaktura, hunarmandchilik va shahardagi ijtimoiy ahvol. Xitoyning yakkalanish siyosati. Xitoyxalqining Manjur hukmdorlariga qarshi kurashi. 
XVII asr o‘rtasida – XX asr boshida Hindiston
Boburiylar imperiyasining inqirozi. Hindistondagi ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat. XVIII asrning 2-yarmida Hindistonda Angliya hukmronligi. Hindiston va Ost-Hind kompaniyasi. Birinchi jahon urushi davrida Angliyaning Hindistondagi siyosati. M.M.Gandi faoliyatining boshlanishi.
XVII asr o‘rtasi – XX asr boshida Eron
Safoviylar davlati inqirozi va feodal guruhlar o‘rtasidagi nizolar. Nodirshoh hukmronligi va uning olib borgan ichki va tashqi siyosati. Karimxon Zend va uning siyosati. Kojarlarning ichki va tashqi siyosati. 
XVII asrning o‘rtasi – XX asr boshida Usmoniylar imperiyasi
XVII asrning o‘rtalarida Usmoniylar imperiyasi. Yevropa davlatlari va Turkiya. Imperiyaning ichki ahvoli. 1730-1731 yillardagi Istanbul qo‘zg‘oloni. Usmoniylar imperiyasining xalqaro ahvoli. Salim III islohotlari. 
Afg‘oniston XVII asrning o‘rtasi – XX asr boshida
Jamoa-urug‘chilik tuzumining emirilishi va feodal munosabatlarining shakllanishi. Durroniylar davlatining tashqil topishi. Afg‘onistonning XVIII asrning ikkinchi yarmida ijtimoiy-iqtisodiy tuzumi. Axmad-shoh yurishlari. Durroniylar davlatining parchalanishi. 
Koreya XVII asrning o‘rtasi – XX asr boshida
XVII – XVIII asrlarda Koreyaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. Dexqonlar qo‘zg‘olonlari va siyosiy kurash. Feodal Koreyada inqirozning keskinlashuvi. Xon Gyonne qo‘zg‘oloni va dexqonlarning tutgan o‘rni. Rivojlangan davlatlarning Koreyaga nisbatan siyosati 
Arab davlatlari XVII asr o‘rtasi – XX asr boshida
XVII – XVIII asrlarda Usmoniylar imperiyasi tarkibidagi arab davlatlarining ijtimoiy- iqtisodiy va siyosiy rivojlanishi. Fransuzlarning Misrga harbiy ekspeditsiyasi. Misrda ingliz- fransuz raqobati. 
XVII asr o‘rtasi – XX asr boshida Afrika mamlakatlari
Afrika xalqlarining XVII o‘rtasi – XVIII asrda iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy rivojlanishi. Afrikada G‘arb davlatlarining siyosati. 1884-1885 yillardagi Berlin konferensiyasi. Afrikaning taqsimlanishi. Fransiya, Angliya, Italiya va Germaniyaning Afrikadagi ekspansiyasi. 
XVII asr o‘rtasi – XX asr boshida Mo‘g‘uliston
Mo‘g‘ulistonning XVII asr o‘rtasi – XVIII asrda iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy rivojlanishi. Mo‘g‘ulistonning ijtimoiy tarkibi. Oyratlarning ahvoli. Mo‘g‘ul xalqining milliy ozodlik harakati vassinь hukumatining ag‘darilishi. Davlat tuzumi. Ijtimoiy tafakkur. Mo‘g‘uliston Birinchi jahon urushi yillarida.
Аngliya 1918-1939 yillаrdа
1918-1939 yillаrdа Аngliya siyosiy tаriхigа bаg‘ishlаngаn mаnbаlаr, iqtisоdshunоslik. II Jаhоn urushi аrаfаsidаgi Аngliya tаrаkqiyotining o‘zigа хоs хususiyatlаri, Llоyd-Jоrj bоshchiligidаgi libеrаllаr, kоnsеrvаtоrlаr vа o‘ng libеrаllаrdаn ibоrаt kоаlisiоn hukumаtning fаоliyati. 1918 yil bоshidа pаrlаmеnt tоmоnidаn o‘tkаzilgаn yangi sаylоvlаr qоnuni vа uning аhаmiyati. Mаоrif to‘g’risidаgi qоnun. 1918-1924 yillаrdа Аngliyaning ichki vа tаshqi siyosаti. Аngliya mustаmlаkаlаridа milliy-оzоdlik hаrаkаtlаri. Dоminiоn vа mаndаt sistеmаlаri.
Gеrmаniya 1918-1939 yillаri
Gеrmаniyaning birinchi jаhоn urushidа mаg’lubyati mаmlаkаt iqtisоdiy-siyosiy ахvоligа qаndаy tа’siri. Pаrij kаnfirеnsiyasidа gеrmаniya zimmаsigа qаndаy оg’ir shаrtlаr qo‘yilgаn edi. 
Frаnsiya 1918-1939 yillаrdа
1918-1939 yillаrdа Frаnsiyaning iqtisоdiy ахvоli. Ikkinchi jаhоn urushi аrаfаsidа ikki dаvlаt tаshqi siyosаtining o‘хshаshliklаri, diplоmаtik siyosаtidа Gеrmаniya vа sоbiq SSSR bilаn qаndаy siyosаt оlib bоrganligi.
1932-1933 yillаrdа «Frаnsiya birdаmligi», «Frаnkistlаr», «jаngоvаr krеstlаr» nоmli fаshistik tаshqilоtlаrning pаydо bulishi vа fаоllаshuvi. 
АQSh 1918-1939 yillаrdа
II-jаhоn urushi оrаlig’i dаvridа АQSh tаriхini o‘rgаnishdаgi mаnbаlаr vа tаriхshunоslik. Iqtisоdiy vа siyosiy inqirоz yillаridа АQSh (1918-1921) Pаrij kоnfеrеnsiyasidа АQShning ishtirоki. 
Itаliya 1918-1939 yillаrdа
Itаliya siyosiy tаriхigа оid mаnbаlаr vа tаriхshunоslik. Urushdаn kеyingi iqtisоdiy- siyosiy ikirоz yillаridа Itаliya. Itаliyadа fаshizmning pаydо bulishi vа hоkimiyat tеpаsigа kеlishi sаbаblаri. B.Mussоlini. Itаliya fаshizmining o‘zigа хоs хususiyatlаri. Dеmоkrаtik kuchlаr vа fаshizm o‘rtаsidаgi kurаsh. Tоtаlitаr tuzumning o‘rnаtilishi. Jаhоn iqtisоdiy inqirоzi yillаridа Itаliya. II Jаhоn urushi аrаfаsidа Itаliya.
Sоvеt Ittfоqi 1918-1939 yillаrdа
Sоvеt dаvlаtining ichki siyosаti. Sоvеt impеriyasiing shаkllаnishi. Tоtаlitаr tuzumning vujudgа kеlishi. Ijtimоiy-iqtisоdiy vа siyosiy munоsаbаtlаrning rivоjlаniishi, Stаlin diktаturаsi, sоvеt dаvlаtiing tаshqi siyosаti.
Yevrоpа vа Аmеrikа mаmlаkаtlаri ikkiichi jаhоn urushi yillаridа
Ikkinchi jаhоn urushining kеlib chiqish sаbаblаri. Ikkinchi jаhоn urushining dаvrlаri. Fаshistlаr Gеrmаniyasining Pоlshаgа hujum kilishi vа ikkinchi jаhоn urushining bоshlаnishi. 
Germaniya ikkinchi jаhоn urushidаn kеyingi yillаrdа
Ikkinchi jаhоn urushidаn kеyin Gеrmаniyadа vjudgа kеlgаn G‘аrbiy vа Shаrqiy zоnаlаr. 1996 yilgi sаylоvlаr vа V.Brаnd bоshchiligidа GSDPning hоkimiyat tеpаsigа kеlishi. V.Brаnd hukumаtining ichki vа gаshki siyosаti. 1982yil оktyabr оyidа GFRdа bulgаn sаylоvlаr vа Хristiаn dеmоkrаtik ittifоki bilаn Хristiаn-sоsiаl ittifоkining qаytа hоkimiyat tеpаsigа kеlishi. 
АQSh ikkinchi jаhоn urushidаn kеyingi yillаrdа
АQShning ikkinchi jаhоn urushidаn kеyingi dаvridаgi tаriхini o‘rgаnish mаnbаlаri vа tаriхshunоsligi. АQShning iqtisоdiy vа siyosiy tаrаqqiyti. G.Trumenning ichki vа tаshqi siyosаti. D.Mаrshаll rеjаsi vа uning mохiyati. Shimоliy Аtlаntikа (NАTО) blоkining vujudgа kеlishi. 1952 yilgi Prеzidеnt sаylоvlаri vа rеspublikаchi D.Eyzеnхаuerning gаlаbаsi.
Frаnsiya ikkinchi jаhоn urushidаn kеyingi yillаrdа
Frаnsiyaniig ikkinchi jаhоn urushidаn kеyingi dаvrini o‘rgаnishgа bаgishlаngаn mmаnbаlаr vа tаriхshunоslik.
Frаnsiyadа IV rеspublikаning tа’sis etilishi (1946-1958). Uning ichki vа tаshqi siyosаti. Frаnsiya mustаmlаkаlаridа milliy оzоdlik hаrаkаti. Jаzоir muаmmоsi. 
Prеzidеnt Vаlеrii Jiskаr D.Estеn dаvridа Frаnsiya (1974-1981). 1981 yil prеzidеnt sаylоvlаri vа sоsiаlist F.Mittеrаnning prеdеntlikkа sаylаnishi. 
Аngliya ikkinchi jаhоn urushidаn kеyingi yillаrdа
Аngliyaning ikkinchi jаhоn urushidаn kеyingi siyosiy tаriхini o‘rgаnаdigаn mаnbаlаr vа tаriхshunоsligi. 1945 yil Pаrlаmеnt sаylоvlаri. K. Ettli bоshchiligidаgi hukumаtning (1945-1951) ichki vа tаshqi siyosаti. Lеybоristlаrning «Kеlаjаkkа bоqish» dаsturi «dеmоkrаtik sоsiаlizm» tа’limоti. U.Chеrchill kоnsеrvаtiv hukumаtining (1951-1954) ichki vа tаshqi siyosаti.
Itаliya ikkinchi jаhоn urushidаn kеyingi yillаrdа
Ikkinchi jаhоn urushidаn kеyingi Itаliya tаriхigа bаg‘ishlаngаn mаnbаlаr vа tаriхshunоslik.
Mussоlini fаshistik diktаturаsining yеmirilishi. Аntifаshistik kаоlisiyaning vujudgа kеlishi vа uning tаrkibi: Sоsiаlistik pаrtiya, mехnаt pаrtiyasi, Kоmmunistik pаrtiya, Libеrаl pаrtiya, Хristiаn-dеmоkrаtik pаrtiyasi, hаrаkаt pаrtiyasi, Mеhnаt-dеmоkrаtik pаrtiyasi. 
Sоvеt Ittfоqi ikkinchi jаhоn urushdаn kеyingi dаvrdа
40-80 yillаrdа iqtisоdiy rivоjlаnish. Stаgnаsiya vа inqirоz jаrаyonini kuchаyishi. 40-80 yillаrdа dаvlаt ijtimоiy-siyosiy ахvоl. Tаshqi siyosаt. Shаrqiy Yevrоpаdа sоvеt hukumrоnligining o‘rnаtilishi. Vаrshаvа shаrtnоmаsi. «Sоvuq urush».
JAHON SIVILIZATSIYALARI TARIXI
“Sivilizatsiya” tushunchasi. Uning ta’rifi va o‘ziga xos sifatlari. Dastlabki sivilizatsiyalarning shakllanishi
Qadimgi dunyodagi madaniy taraqqiyot haqida tushuncha “Sivilizatsiya” terminining XVIII-XIX asrda Yevropa ilmiga kirib borishi. 
Ikki daryo oralig‘ining (Mesopotomiya) qadimgi sivilizatsiyasi
Qadimgi Mesopotomiyaning aholisi. Birinchi dehqonchilik xududlarining o‘zlashtirilishi. 
Qadimgi Misr sivilizatsiyasi
Qadimgi Yuqori va Quyi Misr. Yuqori va Quyi Misrning birlashishi. Ilk podsholik davri. 
Qadimgi kichik Osiyo va Sharqiy O‘rta yer dengiz bo‘yi sivilizatsiyalari
Anatoliyaning qadimgi madaniyat markazlari. Miloddan avvalgi II-ming yillikda Qadimgi Anatoliya ilk davlatining vujudga kelishi. Xett davlatining vujudga kelishi. O‘rta Xett davri. 
Qadimgi Afrika va Janubiy Arabiston sivilizatsiyasi
Meroe sivilizatsiyasi. Qadimgi Kush Ksrma. Napata. Meroe. Meroe madaniyati. Tropik Afrikaning qadimgi madaniyatlari G‘arbiy Sudan va Nigeriya sivilizatsiyasi o‘chog‘i. 
Qadimgi Kavkazorti o‘lkalarning sivilizatsiyalari
Miloddan avvalgi VI-V ming yilliklarda Kavkazorti o‘lkalari. Urartu davlatining vujudga kelishi. Van podsholigining gullab-yashnashi. Urartu iqtisodi 
Qadimgi va ilk o‘rta asrda Eron
Miloddan avvalgi III ming yillikda Eron. Qadimgi Elam. Uning iqtisodiy va ijtimoiy tashkil etilishi. Elam madaniyati. 
Xitoy va Hindiston sivilizatsiyasi
Xitoy sivilizatsiyasi. Miloddan avvalgi III-II mingyilliklarda Xitoy. Shan va Chjou davri. Miloddan avvalgi VIII-III ming yilliklarda Xitoy. Chunsyu (bahor va kuz) davri. Chjango (kurashuvchi shohliklar) davri. Iqtisodiy va ijimoiy rivojlanish. Davlat tuzilish tizimi. Yuz maktabining raqobati davri. Din. Afsonalar. Fan. Yozuv. Xitoy falsafasining oltin asri. 
Hindiston sivilizatsiyasi. Miloddan avvalgi III-II ming yilliklarda Hindiston sivilizatsiyasi. Sotsial va siyosiy tuzum. 
Yapon sivilizatsiyasi
“Yayoy” davri. Yematay va Yamato davlatlari. “qo‘rg‘onlar davri” (IV-VII asrlar). 
Islom sivilizatsiyasi
Islom sivilizatsiyasi asoslari. Muhammad va islomning vujudga kelishi. Butun dunyo saltanatiga yo‘l. Birinchi to‘rtta xalifalar. Tashqi ekspansiya va ichki tuzum. Ummaviylar sulolasi. 
Qadimgi Yunoniston va Qadimgi Rim sivilizatsiyasi. Rim sivilizatsiyasi manbalari
Krit-miken madaniyati. Axey madaniyati. Doriylar. Buyuk yunon mustamlakachiligi. Klassik Yunoniston. Yunon jamiyati - polis. 
Vizantiya va Rossiya sivilizatsiyalari
Vizantiya - Rim saltanatining vorisi. “Yangi Rim”. Vizantiya va uning atrofidagi muhit. 
G‘arb sivilizatsiyasi
Antik meros va xristianlik-Yevropa sivilizatsiyasining fundamental asoslari. Sivilizatsiyaga qarshi “Varvarlik”. Rim va varvarik dunyosini qorishma jarayoni. O‘rta asrlar Yevropasini birligi va xilma-xilligi. 
O‘ZBEK DAVLATCHILIGI TARIXI 
Boshqaruv asoslarining shakllanishi va davlatlarning tashkil topishi
Qadimgi davlatlatlarning rivojlanish bosqichlari, ijtimoiy iqtisodiy munosabatlar, boshqaruv tizimidagi funksiyalar; iqtisodiy funksiyalar; ijtimoiy funksiyalar; harbiy-siyosiy funksiyalar; hududiy funksiyalar va ularning faoliyatlari.
O‘zbekistonda qadimgi davlatchilikning turlari va boshqaruv shakli
O‘zbekiston hududida rivoj topgan ilk shahar-davlatlar, Axamoniylarning cheklanmagan podsho hokimiyati (mutloq monarxiya) Satrapliklarda boshqaruv tizimi; Aleksandr Makedonskiyning boshqaruv faoliyati; yunon-baktriya davlat boshqaruv tartibi va davlat tuzimi; Dovon va Qang’ davlatlari hududi va boshqaruv tizimi; Kushon davlati (podsholigida) xo‘jalik boshqaruvi;
Ilk o‘rta asrlarda davlatchilik va boshqaruv (V – VIII asr o‘rtalarigacha)
Eftaliylar davlatida ijtimoiy-iqtisodiy tuzum; Turk xoqonligi va uning ma'muriy tuzilishi, ijtimoiy iqtisodiy tuzumi va davlat boshqaruv tartiblari (Xoqon) el, ulus mahalliy boshqaruvi; tuman hokimliklari, qishloq va shahar jamoalari.
Rivojlangan o‘rta asrlar davlatchiligi va boshqaruvi
Arablarning O‘rta Osiyoni istilo etishi va ularning Movarounnaxrdagi boshqaruvi; ijtimoiy siyosiy jarayonlar. 
Amir Temur va temuriylar davrida Movaraunnaxr va Xurosonda davlatchilik rivoji.
Amir Temuriing siyosiy hokimiyatni kulga olishi va markazlashgan davlat asoslarining yaratilishi. Amir Temur zukko, tajribali va siyosatdon, buyuk davlat arbobi. 
So‘nggi o‘rta asrlarda o‘zbek xonliklari: ma'muriy tuzilishi va davlat boshqaruvi
Buxoro xonligi: markaziy va mahalliy boshqaruv tartiblari. Shayboniylar davlatining ma'muriy tuzilishi. Abdullaxon II ning siyosat maydoniga chiqishi. Buxoro xonligining viloyat (ulus)lari. 
Turkistonda Rossiya imperiyasi mustamlaka boshqaruv tuzumining qaror topishi
Turkiston o‘lkasida harbiy-ma`muriy hokimiyat tizimining yuzaga kelishi. Turkiston o‘lkasi ichki boshqaruvini tashkillashtirishda imperiyaga xos ma'muriy an'analar, mutloq harbiy qo‘mondonlik va podsho g’aznasi manfaatlaridan kelib chiqib o‘tkazilishi. 
O‘zbekiston mustabid sovet davlati tarkibida
1917-yil siyosiy jarayonlarida Turkiston. Turkiston Muxtoriyati milliy demokratik davlatchilikning dastlabki tajribasi. Sovetlar andozasi asosida TASSR tashkil topishi. Bolsheviklar tuzumiga qarshi kurash. XXSR va BXSR larning tashkil topishi. 
Mustaqil O‘zbekiston davlatining tashkil topishi
1991-yil 31-avgust “O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligi asoslari to‘g’risidagi” Qonunning qabul qilinishi va 1-sentabrni Mustaqillik kuni deb e'lon qilinishi. 
MАNBАSHUNОSLIK VА TАRIХSHUNОSLIK
Tаriхiy mаnbаlаrni turkumlаsh
Tаriхiy mаnbаlаrning аsоsiy guruhlаri. Yozmа mаnbаlаr vа ulаrning аsоsiy turlаri. Tarixiy manbalarni turkumlash haqida tuhuncha. Turkumlashdagi asosiy tamoyillar:
Tarixiy manbalarni o‘rganish, aniqlash va tahlil qilish
Tarixiy manbalarni anqilash va tanlash. Manbalarning ichki tahlili. Manbalarning tashqi tahlili.
Manbashunoslik sohasidagi tadqiqot. Manbalarni anqilash. 
O‘rta Osiyo tarixiga oid qadimgi va ilk o‘rta asr yozma manbalari
Qadimgi eron manbalari. “Avesto”. Qadimgi yunon va rim manbalari. Qadimgi xitoy manbalari.
Qadimgi eron manbalar (Behustun, Persepol, Naqshi Rustam, Doro I bitiklari). “Avesto” – qadimiy yozma yodgorlik. “Avesto”da O‘rta Osiyo tavsifi.
O‘rta Osiyoning IX – XV asrlar tarixiga oid yozma manbalar.
Arab tilidagi yozma manbalar. Fors-tojik tilidagi yozma manbalar. Temur va Temuriylar davri tarixiga oid yozma manbalar.
O‘rta Osiyo tarixi aks etgan IX – XV asrlarda yozilgan arab tilidagi yozma manbalar: Al- Madoiniy “Axbor al-xulafo”, al-Yakubiy “Kitob al-buldon”, Balazuriy “Kitob futuh al-buldon”, Tabariy “Tarix ar-rusul va-l-muluk”, Ibn Fadlan “Risola”, al-Mas’udiy “Muruj az-zahab”, Utbiy “Tarixi Yaminiy”, Abu Abdulloh al-Xorazmiy “Mafotih al-ulum”, Abu Rayxon Beruniy “Osor al-boqiya”, Mahmud Koshqariy “Devonu lug’at at-turk”, Sam’oniy “Kitob al-ansob”, Inb al-Asir “Al-Komil fi-t-tarix”, Yog’ut Hamaviy “ Mu’jam al-buldon”, Shihobuddin Muhammad Nasaviy “Siyrat as-sulton Jaloliddin Menkburni”, Jamol qarshi “Mulhaqat as-surog‘”.
O‘rta Osiyoning XVI – XIX asrlar o‘rtalari tarixiga oid yozma manbalar.
Fors-tojik tilidagi manbalar. O‘zbek tilidagi yozma manbalar.
O‘rta Osiyoning XVI – XIX asrlar tarixiga oid fors-tojik tilidagi yozma manbalar: Mulla Shodiy “Fathnoma”, Fazlulloh ibn Ro‘zbehon “Mehmonnomayi Buxoro”, Xondamir “Habib us- siyar”, Zayniddin Vosifiy “Badoe’ ul-vaqoe’”, Mirzo Muhammad Haydar “Tarixi Rashidiy”, Hofiz Tanish Buxoriy “Abdullanoma”, Mahmud ibn Valiy “Bahr ul-asror”, Xoja Samandar Termiziy “Dastur al-muluk”, Muhammad Yusuf Munshiy “Tarixi Muqimxoniy”, Mir
O‘rtа Оsiyo tarixiga oid rus va yevropa tillaridagi manbalar (XVI – XIX asrning birinchi yarmi).
Xonliklar davri tarixiga oid rus va yevropa tillaridagi manbalar. Chor Rossiyasi hukmronligi davri tarixiga doir rus manbalari.
O‘rta Osiyo tarixiga oid rus va yevropa tillaridagi manbalar: Antoniy Jenkinson sayohati (missiyasi) ga oid materriallar. I.Maqsudov missiyasi. I.D.Xoxlov elchigi materiallari. Florio Beneveni elchiligining materiallari. German Vamberi va uning O‘rta Osiyo haqidagi sayohatnomasi. 
O‘zbekistonning XX asr tarixiga oid yozma manbalar.
Sovetlar syezdlarining qarorlari, partiya tashkilotlarining hujjatlari manba sifatida. Ish yurutish hujjatlari, statistik manbalar. Davriy matbuot materiallari, memuar adabiyotlar.
Rossiyadagi Fevral inqilobi va Turkistondagi siyosiy jarayonlarni aks ettiruvchi materiallar. 
Mustaqil O‘zbekiston Respublikasi tarixiga oid yozma manbalar.
Qоnunchilik hujjаtlаri vа Oliy Majlis qarorlari. Birinchi prеzidеnt I. А. Kаrimоv hamda аsаrlаri tаriхiy mаnbа sifаtidа. Ish yuritish hujjаtlаri, stаtistik mаnbаlаr vа dаvriy mаtbuоt mаtеriаllаri.
Tarixshunoslik fani va uning vazifasi
Tаriхshunоslik аtаmаsi, uning mа’nоsi vа qo‘llаnilishi. «Istоriоgrаfiya», «tаriхni yozish», Tаriх fаnining tаriхi. Tаriхshunоslik fаnining vаzifаlаri vа muаmmоlаri. Tаriхshunоslik ilmiy vа аmаliy muаmmо sifаtidа. Tаriхshunоslikni o‘rgаnish оb’еkti. Tаriхshunоslik fаnining nаzаriy-uslubiy аsоslаri. Хоlislik, ilmiylik, tаriхiylik, diаlеktik, qiyosiylik vа bоshqа uslublаr. Tаriхshunоslik fаnining mаnbаlаri. O‘zbekistonda qadimgi davr tarixining o‘rganilishi
O‘zbekistonda o‘rta asrlar tarixining o‘rganilishi
Sharq qo‘lyozmalari va ularning dunyo sivilizatsiya tarixidagi oʼrni. O‘rta asrlar tarixnavisligining xalq ijodiyoti, anʼanalari bilan uzviy bogʼliqligi. Аrab, fors, yunon va turk tilidagi qoʼlyozmalar va ularning tarix fanining rivojlanishidagi o‘rni.
Amir Temur va temuriylar davri tarixshunosligi
Tadqiqotlarda Аmir Temur shaxsi va uning siyosiy faoliyati masalalarining yoritilishi. “Temur tuzuklari”ning o‘rganilishi. Mirzo Ulug‘bek va Zahiriddin Muhammad Boburning ilmiy merosining o‘rganilishi. Tarixning turli davrlarida Аmir Temur va temuriylar davri tarixini o‘rganishga boʼlgan munosabat.
XVI-XIX asrning birinchi yarmida O‘rta Osiyo xonliklari tarixshunosligi
XVI – XVII аsаrlаrdаgi tаriхiy-jug’rоfiy аsаrlаrdа O‘rtа Оsiyo хаlqlаrining siyosiy- iqtisоdiy hаyoti мuаммоlаri. Shаybоniylаr dаvlаti tаriхshunоsligi. Shаybоniylаr dаvridа o‘zbек dаvlаtchiligining o‘zigа хоs хususiyatlаrini o‘rgаnilishi. Аshtаrхоniylаr dаvlаti tаriхshunоsligi. Аshtаrхоniylаr dаvlаti dаvridа iqtisоdiy vа маdаniy hаyotning yoritilishi.
Rossiyasi imperiyasi mustamlakachiligi va sovet rejimi davrida tarix fani
Rоssiya istilоsi tаriхigа оid mаnbаlаr. Sоvеt dаvridа Rоssiya istilоsi tаriхining o‘rgаnilishi. Mustаqillik yillаridа Chоrizm istilоsi tаriхshunоsligi bоrаsidаgi yangi tаdqiqоtlаr.
Milliy – оzоdlik hаrаkаtlаri tаriхini dаvrlаshtirilishi. Milliy – оzоdlik hаrаkаtlаrining hаrаkаtlаntiruvchi kuchlаri. 
Mustaqillik yillarida O‘zbekistonda tarix fanining rivojlanishi
Tarix fanida yangi dunyo qarashlar. Tarixga qiziqishning ortishi. O‘zbekiston Birinchi Prezidenti I.Karimov asarlarida O‘zbekiston tarixi bo‘yicha tadqiqot sifatida. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining «O‘zbekiston FА Tarix instituti faoliyatini takomillashtirish» haqidagi (1998 yil) qarori.
O‘zbekistonda tarixshunoslik fanining alohida soha sifatida rivojlanishi
Mustaqillik yillarida O‘zbekiston tarixshunoslik fani rivojida yangi davrning boshlanishi. Nazariy-metodologik masalalarning ishlab chiqilishi. Ilmiy maktablarning shakllanishi. O‘zbekistonda tarixshunoslik fani va tarix fanidagi metodologiyalar. Mustaqillik davridagi o‘zgarishlar. Fanlar akademiyasi Tarix instituti tarix fani metodologiyasini va tarix fani kontseptsiyasini ishlab chiqarishdagi roli. “Tarixshunoslik o‘qishlari”.
II. Mutahassilik fanlaridan sinov imtihonlarining o‘tkazilish tartibi
1.	Kirish imtihonlari mahsus veb kameralar bilan jihozlangan xonalarda karantin qoidalarga amal qilingan holda o‘tkaziladi. 
2.	Imtihonga talabalarning telefon, kitob, shpargalka kabi taqiqlangan buyumlarni olib kirishlariga yo‘l qo‘yilmaydi. 
3.	Talabalar imtihonga kirishidan oldin maxsus detector orqali tekshiruvdan o‘tkaziladi. Tekshiruv vaqtida taqiqlangan buyumlarni topshirishdan bosh tortsa imtihonga qo‘yilmaydi.
4.	Imtihon vaqtida nazoratchilar tomonidan taqiqlangan buyumlar aniqlangan taqdirda imtihondan chetlatiladi. 
5.	Imtihon boshlanganidan so‘ng kech qolgan talabalar imtihonga kiritilmaydi.
6.	Yozma ish uchun 3 soat vaqt beriladi. 3 soatdan so‘ng daftarlar yig‘ib olinadi. Boshqa kunga ham ko’chirilmaydi. 
7.	Yozma ish yakunlangach o‘sha yerning o‘zida daftarlar shifrlanib, tekshiruvchilarga beriladi. Tekshiruvchilar ishini yakunlagach shu yerning o‘zida baholar qaydnomalarga ko‘chiriladi. Ertasi kuni imtihon natijalari rasmiy saytda e’lon qilinadi.

III. Baholash mezonlari
Baholash mezoni 0 balldan 100 ballgachani tashkil etadi. 
	Har bir yozma ish fanni qamrab oluvchi barcha bo‘limlarni o‘z ichiga olgan 5 tadan savoldan iborat bo'lib, har bir savol uchun esa maksimal 20 ball belgilangan. Variantdagi har bir savolga yozilgan javoblarning mazmuniga qarab, ularga quyidagicha miqdorda ballar belgilanadi:
Har bir javob uchun   
qo‘yiladigan
ball	
                 Mezon	

17,2-20	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri va to‘liq javob yozilsa;
2.	 Savolning mazmuni, mohiyati izchil yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilsa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilsa;
5.	 Mavzuga ko‘ra hulosa yozilsa.	
14,2-17,1	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri lekin to‘la javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilsa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilsa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilsa. 	
11-14,1	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri lekin to‘la javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilmasa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilmasa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilmasa.	
0-10,9	1.	Mustaqil mushohada asosida qisman bo’lsada javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilmasa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilmasa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilmasa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilmasa.	

5A120302 – Tarix (yo‘nalishlar va faoliyat turi bo‘yicha) mutaxassisligi bo‘yicha fanlardan magistraturaga kirish sinovlariga oid o‘quv adabiyotlari va elektron ta’lim resurslari
ro‘yxati
	«O‘zbekiston tarixi» fani bo‘yicha:
Asosiy darsliklar va o‘quv qo‘llanmalar:
1.	Сагдуллаев ва бошқалар. Ўзбекистон тарихи: давлат ва жамият тараққиёти. – Tошкент, 2000.
2.	Сагдуллаев А.С. Қадимги Ўрта Осиё тарихи. – Tошкент, 2004.
3.	Сагдуллаев А.С., Мавлонов Ў. Ўзбекистонда давлат бошқаруви тарихи. – Tошкент, 2006.
4.	Ўзбекистоннинг янги тарихи. 1, 2, 3-китоблар. – Tошкент: Шарқ, 2000.
5.	Ўзбекистон давлатчилиги тарихи очерклари. Масъул муҳаррирлар Д.А.Алимова, Э.В.Ртвеладзе. – Tошкент, 2001.
6.	Shamsutdinov R., Karimov Sh. O‘zbekiston tarixidan materiallar. K.3. – Andijon, 2004.
7.	Shamsutdinov R. va bosh. Vatan tarixi 1, 2, 3-kitoblar. – Toshkent: Sharq, 2010.
8.	Shamsutdinov R. va bosh. Vatan tarixi 1, 2-kitoblar. – Toshkent: Sharq, 2016.

Elektron manbalar:
•	www.ziyonet.uz
•	www.edu.uz
•	www.fvat.uz
•	www.turklib.uz
	«Jahon tarixi» fani bo‘yicha:
Asosiy darsliklar va o‘quv qo‘llanmalar:
1.	Jahon tarixi. Darslik. – Тoshkent: N'avroz, 2018. – 260 b.
2.	Jahon tarixi (Qadimgi Sharq, Qadimgi Yunoniston va Rim tarixi). / O‘quv qo‘llanma. – Тoshkent: Navro`z, 2018. – 304 b.
3.	Курбоналиева Р. Ўрта асрлар тарихи. / Ўқув методик қўлланма. – Тошкент: Ўкитувчи, 1991.
4.	Xolliev A, Artiqov X. Jahon tarixi (Yangi davr: Osiyo va Afrika mamlakatlari). – Toshkent, 2014.
5.	Эргашев Ш. Жаҳон тарихи (XVI-XVIII асрлар). – Тошкент, 2013.
6.	Эргашев Ш. Жахон тарихи (Янги тарих. 1800-1918). –Тошкент, 2015.
Elektron manbalar
1.	www.ziyonet.uz
2.	http://www.twirpx.com
3.	http://historic.ru
4.	http://historvworld.net

“Jahon sivilizatsiyalari tarixi” fani bo‘yicha:
Asosiy darsliklar va o‘quv qo‘llanmalar:

1.	Древние цивилизации. Под общей редакцией Бангарда-Левина Г. М. –М.: 2000.
2.	Островский А.В. История цивилизаций. Санкт-Петербург. 2000.
3.	Jahon tarixi (I tom, I qism)/darslik/ T.: “Navro‘z” 2018.
4.	Jahon tarixi (Qadimgi Sharq, qadimgi Yunoniston va Rim tarixi) / o‘quv qo‘llanma / T.: “Navro‘z” 2018.
Elektron manbalar:

1.	http: // history.hanover,edu/texts.htm
2.	http: // www.ucr.eduҒh-gig/horuslinks.html
3.	http: // english www. hss. cmu. Edu/history
4.	http: // www.ukans.edu/history/vl/

   «O‘zbek davlatchiligi tarixi» fani bo‘yicha:
Asosiy darsliklar va o‘quv qo‘llanmalar:
1.	Азамат Зиё. Ўзбек давлатчилиги тарихи: (Энг кадимги даврдан Россия боскинига кадар). – Т.: Шарқ, 2000.
2. Эшов Б.Ж. Ўзбекистон давлатчилиги тарихи (ўкув қўлланма). – Т.: Маърифат, 2009.
3. Эшов Б.Ж. Ўзбекистонда давлат ва махаллий бошқарув тарихи. – Т.: Янги аср авлоди, 2012.
4. Эргашов К. Ўзбекистон тарихи. – Т.: Шарк, 2015.

Elektron manbalar:

1.	www.ziyonet. uz.
2.	www.edu. uz.
3.	www.google. uz.
4.	www.fvat. uz.

«Mаnbаshunоslik vа tаriхshunоslik» fani bo‘yicha:
Asosiy darsliklar va o‘quv qo‘llanmalar:
1.	Madraimov A., Fuzailova U. Tarixiy manbashunoslik. O‘quv qo‘llanma. – T.: Fan, 2010.
2.	Аҳмедов Б. Ўзбекистон тарихи манбалари (қадимги замон ва ўрта асрлар). – Т., 2001.
3.	Арслонзода Р.А. Источниковедение истории Узбекистана. / Учебно-методическое пособие. – Фергана: Тип. ФерГУ, 2019. – 240 с.
4.	Арслонзода Р.А. Источниковедение. / Учебик. – Фергана: Navro`z, 2020. – 240 с.
Elektron manbalar:

	www.history.ru
	www.natura.com
	www.ziyonet.uz