O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
ANDIJON DAVLAT UNIVERSITETI

KELISHILDI                                              Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi  ___________                           “____”___________2021-yil		TASDIQLAYMAN
rektor________ A.S.Yuldashev
“____”___________2021-yil	

5A111701 – Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (boshlang‘ich ta’lim)  

magistratura mutaxassisligiga kiruvchilar uchun 
mutaxassislik (ixtisoslik) fanlaridan kirish imtihonlari 

DASTUR

Andijon – 2021 

Dastur 5A111701 – Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (boshlang‘ich ta’lim)  magistratura mutaxassisligiga kiruvchilar uchun tuzilgan. 

 

	Tuzuvchilаr: 	 	 	 	 	  p.f.n. dotsent A.Teshaboyev 

   p.f.d. M.Artiqova

	 	 	 	 	 

 

 

 

 

KIRISH

Zamonaviy hayotni bugun ilm-ma’rifat va ta’limning taraqqiyotisiz tasavvur etib bo‘lmaydi. Jahonning yetakchi davlatlarida ta’limni rivojlantirish birinchi galdagi vazifa sifatida belgilanishi ham bejiz emas. Negaki, mamlakatning kelgusi ravnaqi aynan shu sohada qo‘lga kiritgan yutuqlari bilan chambarchas bog‘liqdir.
Mamlakatimizda 2019-yilning oktyabrida O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi qabul qilindi. Ushbu hujjatga intellektual taraqqiyotni jadallashtirish, raqobatbardosh kadrlar tayyorlash, ilmiy va innovatsion faoliyatni samarali tashkil etish hamda xalqaro hamkorlikni mustahkamlash maqsadida fan, ta’lim va ishlab chiqarish integratsiyasini rivojlantirish singari vazifalar asos qilib olindi. Konsepsiya mazmuni mamlakatimiz oliy ta’lim tizimini isloh qilishning ustuvor yo‘nalishlarini aks ettiradi. Unda oliy o‘quv yurtlarida qamrov darajasini kengaytirish hamda ta’lim sifatini oshirish, raqamli texnologiyalar va ta’lim platformalarini joriy etish, yoshlarni ilmiy faoliyatga jalb qilish, innovatsion tuzilmalarni shakllantirish, ilmiy tadqiqotlar natijalarini tijoratlashtirish, xalqaro e’tirofga erishish hamda boshqa ko‘plab aniq yo‘nalishlar belgilab berilgan. Bularning barchasi ta’lim jarayonini yangi sifat bosqichiga ko‘tarish uchun xizmat qiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 22-iyun kungi PQ-5157-son qaroriga ko‘ra magistratura mutaxassisligiga qabul 2 bosqichda amalga oshiriladi. Birinchi bosqichda universitetda mutaxassislik fanlaridan imtihon topshiriladi. Ikkinchi bosqichda Davlat test markazi tomonidan chet tili bo‘yicha test sinovlari o‘tkaziladi.
Mutaxassislik fanlaridan kirish imtihonlari yozma ish ko‘rinishida o‘tkaziladi. 

Kirish sinovlari o‘tkaziladigan fanlar tarkibi:
1.	Ona tili va bolalar adabiyoti(mutaxassislik fan)
2.	Boshlang‘ich matematika kursi nazariyasi(mutaxassislik fan)
3.	Ona tili o‘qitish metodikasi(mutaxassislik fan)
4.	Matematika o‘qitish metodikasi(mutaxassislik fan)

“ONA TILI VA BOLALAR ADABIYOTI” FANI BO’YICHA

Tilshunoslikdan umumiy ma’lumot. Til ijtimoiy, doim o‘zgarib, rivojlanib turuvchi hodisadir. O‘zbek tili - O‘zbekiston Respublikasining Davlat tili ekanligi. Hozirgi o‘zbek adabiy tilining tuzilish uzvlari (elementlari): tovushlar tizimi, leksikasi (yoki lug‘at tarkibi), grammatik qurilishi. Milliy va adabiy til. O‘zbek adabiy tili va uning tayanch dialekti (lahjasi). Adabiy tilning o g‘zaki va yozma shakllari. 	
Tilning paydo bo‘lishi, tillarning taraqqiyoti, tillarning tasnifi.	
Fonetika. Fonetika haqida umumiy ma’lumot, uning nutq tovushlarini o‘rganadigan soha ekanligi. Hozirgi o‘zbek tilining fonetik tizimi (sistemasi) haqida ma’lumot. O‘zbek tilining fonetik vositalari: nutq tovushlari, urg‘u, ohang (intonatsiya). Fonema, uning so‘z ma’nosini farqlashdagi roli. Hozirgi o‘zbek tilining fonemalari. Nutq a’zolari va ularning vazifasi. Nutq apparati. Artikulyatsiya. Artikulyatsiya o‘rni va artikulyatsiya usuli. Fonetik akustika, tovush balandligi, kuchi, tembri, tempi va cho‘ziqligi.	
Nutq tovushlari va ularning tasnifi. Unli va undosh tovushlar. Unli tovushlar,   tilning gorizontal, vertikal harakatiga ko‘ra hamda lablarning ishtirokiga ko‘ra unli tovushlar tasnifi. Undosh tovushlar,  ularning artikulyatsiya (hosil bo‘lish) o‘rniga, usuliga ko‘ra hamda ovoz va shovqinning ishtirokiga ko‘ra tasnifi. 	
Nutqning asosiy fonetik birliklari: fraza (jumla), takt (sintagma), fonetik so‘z, bo‘g‘in, tovush. Urg‘u va  uning turlari: so‘z ur g‘usi (leksik ur g‘u), gap ur g‘usi (mantiqiy urg‘u); bo g‘liq va erkin ur g‘u. Ur g‘u olmaydigan birliklar.   Ur g‘uning so‘z ma’nosini farqlashdagi roli. 	
Nutq jarayonida tovushlarning o‘zgarish xususiyatlari: kombinator o‘zgarishlar (assimilyatsiya, dissimilyatsiya, metateza), pozitsion o‘zgarishlar.  	
Orfoepiya. Orfoepiya haqida umumiy ma’lumot. Hozirgi o‘zbek adabiy tilining orfoepik me’yorlari, unlilar orfoepiyasi, ayrim undoshlar orfoepiyasi, ayrim Grammatik shakllar orfoepiyasi. Ayrim orfoepik me’yorlarning imlo qoidalariga (orfografik me’yorlarga) mos kelmaslik hollari.
Grafika va orfografiya. O‘zbek grafikasi (yozuv tizimi) haqida ma’lumot. Harf  tilning asosiy grafik vositasi ekanligi. Tovush va harf. Alifbo (alfavit). 	
O‘zbek imlosi va uning asosiy tamoyil(prinsip)lari; morfologik, fonetik, an’anaviy-etimologik, differensiyalash, grafik tamoyillar. Morfologik tamoyilning asosiy va yetakchi tamoyil ekanligi.	
O‘zbek imlosining asosiy qoidalari: ayrim harflar, o‘zak-negiz va qo‘shimchalar, qo‘shma so‘zlar imlosi; bo‘g‘in ko‘chirish, bosh harflarning yozilish qoidalari.	
Leksikologiya.  Leksika (lu g‘at tarkibi) va leksikologiya haqida umumiy ma’lumot. 
So‘z til va nutqning eng muhim va asosiy birligi sifatida. So‘zning leksik va grammatik ma’nosi. 
Bir ma’noli va ko‘p ma’noli so‘zlar. So‘zning o‘z va ko‘chma ma’nosi. Ma’no ko‘chirishning asosiy turlari; metafora, metonimiya, sinekdoxa, funksiyadoshlik (ma’noning vazifaga ko‘ra ko‘chishi; ma’noning torayishi va kengayishi. 	
O‘zbek tilida so‘zlarning shakl va ma’no munosabatlariga ko‘ra turlari haqida ma’lumot.Omonimlar, ularning ko‘p ma’noli so‘zlardan (polisemantizmlardan) farqi. 
Sinonimlar (ma’nodosh so‘zlar) va sinonimiya qatori. Antonimlar. Paronimlar. Omonim, sinonim, antonim va paronimlarning asosiy turlari va nutqda qo‘llanish xususiyatlari. 	
Ona tili lug‘at tarkibining ma’no jihatdan tavsiflanishi. Lug‘at tarkibidagi so‘zlarning kelib chiqishi jihatidan tavsiflanishi. 
Lug‘at tarkibining ijtimoiy guruhlar tomonidan qo‘llanishi jihatidan tavsiflanishi. Lug‘at tarkibining ijtimoiy guruhlar tomonidanqo‘llanishi haqida ma’lumot.	
Lug‘at tarkibining faolligi yoki nofaolligi jihatidan tavsiflanishi; lug‘at tarkibining hissiy-ta’siriy bo‘yoqdorligi jihatidan tavsiflanishi.O‘zbek tilining nofaol leksikasi, neologizmlar (yangi paydo bo‘lgan so‘zlar).   Hissiy-ta’siriy  jihatdan o‘zbek tili lesikasi; umumiste’moldagi hissiy-ta’siriy  bo‘yoqsiz va bo‘yoqdor so‘zlar. Uslubiy jihatdan o‘zbek tili leksikasi: uslublararo (yoki uslubiy betaraf) va uslubiy xoslangan leksika	
Frazeologiya. Frazeologiya haqida ma’lumot. Frazeologizm til va nutq birligi sifatida. Frazeologik iboralarning ma’no xususiyatlariga ko‘ra asosiy belgilari va turlari. Lug‘at tarkibidagi ajralmas birikmalar – frazeologik birikmalarning ma’no va tarkib jihatdan tavsiflanishi.	
Leksikografiya. Leksikografiya haqida umumiy ma’lumot. Lug‘atlar va ularning tiplari: ensiklopedik (qomusiy) va lingvistik (yoki filologik) lu g‘atlar. Bir tilli va ko‘p  tilli lingvistik     lug‘atlar. Bir tilli lingvistik lug‘atlarning tiplari.  	
Morfemika. Morfemika va morfema haqida umumiy ma’lumot. Morfema va uning turlari: o‘zak morfema va affiksial (qo‘shimcha) morfema. Affiksial morfemalarning turlari: so‘z yasovchi, shakl yasovchi, so‘z o‘zgartuvchi affikslar. Shakl yasovchi affikslarning o‘ziga xos xususiyatlari va turlari: kategorial va nokatogorial shakl yasovchi affikslar. Affiksial morfemalariing tuzilishiga ko‘ra turlari: sodda affikslar va qo‘shma affikslar.	
So‘z yasalishi. So‘z yasalishi haqida   ma’lumot. Tub va yasama so‘zlar .O‘zbek tilida so‘z yasash usullari: affiksatsiya, kompozitsiya, semantik, fonetik, abbreviatsiya. Affiksatsiya va kompozitsiya usullari  - o‘zbek tilida so‘z yasashning eng asosiy usullari ekanligi.	
Grammatika. Grammatika haqida umumiy ma’lumot. So‘zning grammatik ma’nosi va grammatik shakli. So‘zlarning sintetik, analitik, juft va takroriy, aralash hamda nol ko‘rsatkichli shakllari. Grammatik kategoriya haqida umumiy ma’lumot. Grammatik kategoriya grammatik ma’no va ularni ifoda qiluvchi vositalar tizimi ekanligi. Morfologiya va sintaksis grammatikaning qismlari ekanligi.	
Morfologiya. Morfologiya haqida umumiy ma’lumot. Morfologiya grammatikaning so‘z turkumlari va shu turkumlarga xos kategaroial, nokategorial shakllar tizimini, so‘zning birikish vaqtidagi o‘zgarishini tekshiradigan bo‘limi ekanligi. So‘zning morfologik tuzilishi so‘z shaklining qismlaridan (shakl yasash uchun asos bo‘luvchi hamda shakl hosil qiluvchi va so‘z o‘zgartuvchi affikslardan) iborat ekanligi. 	
O‘zbek tilida so‘z turkumlari va ularni ajratish tamoyillari haqida umumiy ma’lumot. Hozirgi o‘zbek tilida so‘zlarning ot, sifat, son, olmosh, fe’l, ravish, ko‘makchi, bog‘lovchi, yuklama, modal so‘z, undov so‘z, taqlid so‘z turkumlariga ajratilishi. 	
Ot. Otlarning grammatik ma’nosi, morfologik belgilari, sintaktik vazifalari. Otning ma’no turlari: atoqli va turdosh ot, aniq va mavhum, yakka va jamlovchi otlar. 	
Otlarda kelishik kategoriyasi. 
Otlarning yasalishi: affiksatsiya, kompozitsiya, abbreviatsiya usullari bilan ot yasash. Otlarda modal forma yasalishi. 
Otlarning tuzilish jihatdan turlari: sodda, qo’shma, qisqartma, juft   otlar.
Otlarning tuzilish jihatdan turlari: sodda, qo‘shma, qisqartma, juft   otlar.	
Sifat. Uning o‘ziga xos ma’nosi, morfologik xususiyatlari, sintaktik vazifalari. Belgini darajalab ko‘rsata olishi - sifat darajalari: oddiy, qiyosiy va orttirma daraja. Sifatlarning otlashishi. 	
Sifatlarning yasalishi: affiksatsiya va kompozitsiya usullari bilan sifat yasash. Sifatlarda modal forma yasalishi. Sifatlarning tuzilish jihatdan turlari: sodda, qo‘shma va juft sifatlar. 	
Son. Sonning grammatik ma’nosi morfologik belgilari, sintaktik vazifasi. Sonlarning numerativ (sanoq) so‘zlar bilan qo‘llanishi. Sonlarning otlashish xususiyatlari. 	
Sonning ma’no turlari: miqdor son va tartib son. Miqdor son turlari: sanoq, dona, chama, jamlovchi va taqsim sonlar. Butun son va kasr son, kasrli son. Sonning tuzilish jihatdan turlari: sodda, tarkibli (yoki qo‘shma), juft sonlar. 	
Olmosh. Olmoshning Grammatik ma’nosi, boshqa so‘z turkumlariga morfologik ekvivalentligi (mosligi);otlashish xususiyatlari, gapdagi vazifasi. 	
Olmoshlarning ma’no turlari: kishilik, o‘zlik, ko‘rsatish olmoshlari.  
So‘roq, belgilash, gumon, bo‘lishsizlik olmoshlari. Olmosh tuzilish jihatdan turlari: sodda va murakkab olmoshlar.	
Fe’l. Fe’lning grammatik xususiyatlari (morfologik belgilari, sintaktik vazifalari). Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar, bo‘lishsizlik ma’nosining ifodalanishi.
Fe’l nisbat (daraja)lari: aniq, o‘zlik, majhullik, birgalik, orttirma nisbatlarining grammatik ma’nosi va shakllari.
Fe’lning vazifadosh shakllari - ma’lum bir sintaktik vazifa bajarishga mos shakllari: sof fe’l, harakat nomi. Sof fe’l, uning kesim vazifasini bajarishga moslashganligi. Harakat nomi, uning grammatik xususiyatlari, yasalishi; fe’lga va otga xos xususiyatlari.
Fe'lning vazifadosh shakllari. Ravishdosh, uning grammatik ma’nosi, yasalishi; fe’l va ravishga xos xususiyatlari; Tuslanadigan va tuslanmaydigan ravishdoshlar. 
Sifatdosh uning grammatik ma’nosi, yasalishi; fe’l va sifatga xos xususiyatlari: (otlashish, shuningdek, tuslanish, zamon ifodalash xususiyatlari). 	
Fe’l mayllari (ijro mayli, shart va buyruq-istak mayli), ularning o‘ziga xos xususiyatlari. To‘liqsiz fe’l.	
Fe’l zamonlari, ularning turlari (o‘tgan, hozirgi va kelasi zamon fe’llari), o‘tgan zamon fe’lining turlari: yaqin o‘tgan zamon fe’li, uzoq o‘tgan zamon fe’li, o‘tgan zamon hikoya fe’li, o‘tgan  zamon davom fe’li, o‘tgan zamon maqsad fe’li. Hozirgi zamon fe’lining turlari: Hozirgi-kelasi zamon fe’li, hozirgi zamon davom fe’li, Kelasi zamon fe’lining turlari: kelasi zamon gumon fe’li, kelasi zamon maqsad fe’li. 	
Fe’lning tuslanishi. Shaxs-son (yoki tuslovchi) affikslar. Ularning turlari: 1-guruh, 2-guruh, 3-guruh tuslovchilari; ularning qo‘llanish xususiyatlari.	
Fe’lning yasalishi (affiksatsiya va kompozitsiya usullari bilan fe’l yasash). 	
Fe’lning tuzilish jihatdan turlari: sodda va qo‘shma fe’llar. Juft fe’llarning o‘ziga xos xususiyatlari. Fe’lning modal ma’no ifodalovchi shakllari: sintetik va analitik shakllari. Ko‘makchi fe’llar. 	
Ravish. Ravishning grammatik ma’nosi, morfologik belgilari va sintaktik vazifasi. Ravishlarning ma’no turlari: holat, miqdor-daraja, payt, o‘rin sabab, maqsad ravishlari. Ravishlarda daraja (oddiy, qiyosiy, orttirma darajalar).	
Ravishlarning yasalishi: affiksatsiya va kompozitsiya usullari bilan ravish yasash. Ravishlarning tuzilish jihatdan turlari: sodda, qo‘shma,   juft va takroriy ravishlar.	
Yordamchi so’zlar. Ko‘makchilar. Ularning grammatik xususiyati, turlari: asl ko‘makchilar, ot ko‘makchilar, fe’l ko‘makchilar, Ko‘makchi va kelishik qo‘shimchalari. Ko‘makchi otlar. 	
Bo g‘lovchilar. Ularning grammatik xususiyatlari. Bo g‘lovchilarning qo‘llanishiga ko‘ra turlari: yakka bo g‘lovchilar va takroriy  bo g‘lovchilar. Grammatik ma’no va vazifalariga ko‘ra bo g‘lovchilarning turlari: teng bo g‘lovchilar (biriktiruvchi, ziddovchi, ayiruvchi); ergashtiruvchi bo g‘lovchilar (aniqlov, sabab, shart va to‘siqsizlik, chog‘ishtiruv - o‘xshatish bo g‘lovchilari.) 	
Yuklamalar. Yuklamalarning grammatik xususiyatlari. Yuklamalarniig tuzilishiga ko‘ra turlari: so‘z yuklamalar va affiks yuklamalar. Yuklamalarning ma’no turlari: so‘roq va taajjub, kuchaytiruv va ta’kid, ayiruv va chegaralov, aniqlov, gumon, inkor yuklamalari. 	
Alohida guruh so`zlar.  Modal so‘zlar, ularning ma’no va grammatik xususiyatlari, sintaktik vazifalari. 	
Undovlar. Ularning grammatik xususiyatlari. Undovlarning otlashishi, sintaktik vazifasi. Undovlarning turlari: his - hayajon (emotsional) va buyruq - xitob undovlari.	
Taqlidso‘zlar.Ularning Grammatik xususiyatlari, otlashishi, taqlid so‘zlarning sintaktik vazifasi; turlari: tovushga taqlid va shu’la-harakatga taqlid so‘zlar.
Bolalar adabiyoti. 	
Adabiyot (bolalar adabiyoti) fanining maqsad va vazifalari. Bolalar kitobxonligi haqida.	
Bolalar adabiyoti va bolalar folklorining mumtoz adabiyot  namunalari bilan bog‘liqligi.	
O‘zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi.  O‘tgan asrning 30-40–yillaridagi o‘zbek bolalar adabiyoti.   Hozirgi davrdagi o‘zbek bolalar adabiyoti.	
Alisher Navoiy   va    Gulxaniy ijodida ta’lim-tarbiya masalalari. Alisher Navoiy va Gulxaniyning  qisqacha tarjimai holi. Alisher Navoiy va Gulxaniy asarlarida odob-ahloq tushunchasi.	
A.Avloniy va H.H. Niyoziy ijodida ta’lim-tarbiyaga oid g`oyalar. A.Avloniy hayoti va ijodi. H.H. Niyoziy ma’rifati.	
G‘afur G‘ulom  va  Quddus Muhammadiyning hayoti va ijodiy faoliyati.  Quddus Muhammadiyning hayoti va ijodiy faoliyati. G ‘afur G‘ulom ijodi tahlili. 	
Zafar Diyor va Sh.Sa’dullaning hayoti va  ijodi. Zafar Diyor, Shukur Sa’dulla hayoti va ijodi haqida ma’lumot. Shukur Sa’dulla ijodi tahlili. 	
Sulton Jo‘ra va  Hakim Nazirning hayoti va ijodi.  Sulton Jo‘ra hayoti va ijodi tahlili .Hakim Nazir hayoti va ijodi tahlili.
Po‘lat Mo‘min  va Qudrat Hikmatning hayoti va ijodi. Po‘lat Mo‘minning  hayoti va ijodi tahlili . Qudrat Hikmatning hayoti va ijodi tahlili.	
Xudoyberdi To‘xtaboyev va Farhod Musajon hayoti va ijodi.   Xudoyberdi To‘xtaboyev  hayoti va ijodi faoliyati haqida ma’lumot.  Farhod Musajon hayoti va ijodi faoliyati haqida ma’lumot.	
Miraziz A’zam va Tursunboy Adashboyev hayoti va ijodiy faoliyati. Miraziz A’zam hayoti va ijodi. Tursunboy Adashboyev hayoti va ijodi	
Qambar Otaning va Muhammad Alining hayoti va ijodiy faoliyati. Qambar Ota  hayoti va ijodi .Muhammad Ali hayoti va ijodi	
Anvar Obidjon  va  Abusaid Ko‘chimovning hayoti va ijodiy faoliyati.      Anvar Obidjon hayoti va  ijodi.Abusaid Ko‘chimov hayoti va  ijodi.	
Hamza Imonberdiyev  va Abdurahmon Akbar hayoti va ijodiy faoliyati. Hamza Imonberdiyev hayoti va  ijodi. Abdurahmon Akbarlarning hayoti va  ijodi.	
Chet el bolalar adabiyotining umumiy tahlili. Sharl Perro,   aka-uka Grimmlar  bolalarga atalgan asarlarida ilgari surilgan g‘oyalar. Chet el bolalar adabiyotining umumiy tahlili. .Sharl Perro asarlari. .Aka-uka Grimmlar  yaratgan ertaklarda ilgari surilgan g‘oyalar. 	
Xans Kristian Andersen, Aleksandr Sergeyevich Pushkin yaratgan ertak-dostonlarda ilgari surilgan g‘oyalar.  Xans Kristian Andersen ijodining ko‘p qirrali va rang-barang ekanligi.Aleksandr Sergeyevich Pushkin hayoti va ijodi.  	
Nikolay Alekseyevich Nekrasov,  Lev Tolstoy yaratgan ertak-dostonlarda ilgari surilgan g‘oyalar.  Nikolay Alekseyevich Nekrasov , Lev Nikolayevich Tolstoy hayoti va ijodi.   Lev Nikolayevich Tolstoy asarlarining janr jihatdan rang-barangligi	
Samuil Marshak va Korney Chukovskiylarning bolalarga atab yozilgan asarlarida ilgari surilgan g‘oyalar. Samuil Marshak va Korney Chukovskiylarning hayoti va ijodi tahlili	
Sintaksis. Sintaksis haqida umumiy ma’lumot. So‘z birikmasi, gap bo‘lagi va gap sintaksisning tekshirish obyekti sifatida. Gapda so‘zlarning o‘zaro bo g‘lanishi; teng va ergash bo g‘lanish haqida umumiy ma’lumot. Ergash bo g‘lanish so‘z birikmasini hosil qiluvchi sintaktik munosabat ekanligi. So‘z birikmasi. So‘z birikmasining tuzilishi va grammatik ma’nolari. Birikma tarkibidagi so‘zlarning aloqa turlari: boshqaruv, bitishuv, moslashuv. So‘z birikmalarining turlari: hokim so‘zning qaysi so‘z turkumidan ekanligiga ko‘ra turalri (otli, fe’lli, ravishli, sifatli, modal so‘zli birikmalar). Tobe so‘zning sintaktik vazifasiga ko‘ra turlari (to‘ldiruvchili, aniqlovchili, holli so‘z birikmalari). Tuzilishiga ko‘ra turlari: sodda so‘z birikmalari, murakkab so‘z birikmalari. 	
Gap. Gap - kommunikativ (aloqa) birlik sifatida. Ifoda maqsadiga ko‘ra gap turlari: darak, so‘roq, buyruq gaplar. His-hayajon (undov) gaplar, ularning turlari (darak-undov, so‘roq-undov, buyruq-undov gaplar). 	
Gapning tuzilish jihatdan turlari: sodda gaplar, qo‘shma gaplar, o‘zga gapli qurilmalar.   Sodda gap haqida umumiy ma’lumot. Bo‘laklarga bo‘linadigan va bo‘laklarga bo‘linmaydigan sodda gaplar; bo‘laklarga bo‘linadigan gap turlari: ikki sostavli (ikki bosh bo‘lakli) va bir sostavli gaplar; yi g‘iq va yoyiq, to‘liq va to‘liqsiz gaplar. Ikkinchi darajali bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra gap tiplari: aniqlovchili yoyiq gap, to‘ldiruvchili yoyiq gap, Holli yoyiq gap, aralash holda tuzilgan yoyiq gap.	
Gap bo‘laklari haqida umumiy ma’lumot. Ega va kesim (bosh bo‘laklar) ikki sostavli gaplarni shakllantiruvchi predikativ birliklar ekanligi. Ega va uning ifodalanishi. 
Kesim, uning ifodalanishi, tiplari: fe’l-kesim va ot-kesim; sodda va tarkibli kesim.
Ega bilan kesimning orasida tirening ishlatilishi. Ega bilan kesimning orasida tirening ishlatilishi haqida ma’lumot.	
Gapning ikkinchi darajali bo‘laklari (to‘ldiruvchi, aniqlovchi, hol). To‘ldiruvchi va uning ifodalanishi. Vositasiz va vositali to‘ldiruvchilar, ularning shakllanishi. 
Aniqlovchi va uning ifodalanishi. Sifatlovchi, qaratuvchi, izohlovchilar  aniqlovchining turlari ekanligi.
Hol, uning turlari: ravish, payt, o‘rin, sabab va maqsad hollari.  Miqdor-daraja hollari, ularning ifodalanishi. Gap bo’laklarining joylashish tartibi	
Gapning uyushiq bo‘laklari; uyushishning ifoda vositalari: sanash ohangi va teng bo g‘lovchilar. Uyushiq bo‘lakli gaplarda umumiy va umumlashtiruvchi birliklarning qo‘llanishi. Uyushiq bo‘lakli gaplarda tinish belgilarining ishlatilishi. 	
Gapning ajratilgan bo‘laklari, ularning ajratilish sabablari. Ajratilgan bo‘laklarning turlari: ajratilgan ega, ajratilgan ajratilgan kesim, ajratilgan aniqlovchi (ajratilgan sifatlovchi, ajratilgan qaratqich, ajratilgan izohlovchi), ajratilgan to‘ldiruvchi, ajratilgan hol. Ajratilgan bo‘lakli gaplarda tinish belgilarining ishlatilishi. 	
Gap bo‘laklari sanalmaydigan birliklar (so‘z va birikmalar) haqida ma’lumot: undalma, uning boshqa gap bo‘laklari bilan grammatik bo g‘lanmaslik va o‘ziga xos ohang xususiyatlari
Kirish so‘z, kirish birikma va kiritma gaplar; ularning boshqa gap bo‘laklari bilan grammatik bo g‘lanmaslik va o‘ziga xos ohang xususiyatlari. Ularda tinish belgalarining ishlatilishi.	
Sodda gap turlari: bir bosh bo’lakli  gaplar va ikki bosh bo`lakli gaplar, ularning  turlari.  Bir bosh bo‘lakli (bir sostavli) gaplar, ularning tiplari: egasiz va kesimsiz bir bosh bo‘lakli gaplar. Egasiz bir bosh bo‘lakli gap turlari (egasi topiladigan va egasi topilmaydigan gaplar. Egasi topiladigan gaplar: shaxsi aniq, shaxsi noaniq, shaxsi umumlashgan gaplar. Egasi topilmaydigan- shaxssiz gaplar. Kesimsiz bir bosh bo‘lakli gap - atov (yoki nominativ) gap ekanligi. 	
Bo‘laklarga ajralmaydigan gaplar (so‘z-gaplar), ularning o‘ziga xos xususiyatlari. To‘liq va to‘liqsiz gaplar. To‘liqsiz gaplarning tuzilish va qo‘llanish xususiyatlari. 	
Qo‘shma gap. Qo‘shma gap haqida umumiy ma’lumot. Komponent (qism)larning birikish usuliga ko‘ra qo‘shma gap turlari: bo g‘langan qo‘shma gap, ergashgan (ergash gapli) qo‘shma gap, bo g‘lovchisiz qo‘shma gap.	
Bog‘langan qo‘shma gap. Bo g‘langan qo‘shma gap qismlarining mazmun munosabati. Komponent (qism)lar orasidagi teng aloqa bo g‘langan qo‘shma gap qismlarining o‘zaro bo g‘lanish usuli ekanligi. Teng bo g‘lovchilar, teng bo g‘lovchi vazifasidagi ayrim yuklamalar, "bo‘lsa", "esa" so‘z shakllari   bo g‘langan qo‘shma gap qismlarini bo g‘lovchi vositalar ekanligi. Bo g‘langan qo‘shma gap qismlari (komponentlari) orasida tinish belgilarining ishlatilishi. 	
Ergashgan qo‘shma gap. Ergashgan qo‘shma gap - bosh va ergash gaplarning tobelik munosabati asosida vujudga keladigan sintaktik birlik sifatida. Bosh va ergash gap, ularning o‘ziga xos xususiyatlari. Ergashtruvchi bo g‘lovchilar, shu vazifadagi ayrim yuklamalar, ko‘makchilar, nisbiy so‘zlar, turli fe’l shakllari (fe’lning shart, buyruq-istak shakllari. shuningdek, ravishdosh, sifatdosh va to‘liqsiz fe’l ergash gapni bosh gapga bo g‘lovchi vositalar ekanligi. 	
Ergashgan qo‘shma gapning turlari: ega ergash gapli qo‘shma gap, kesim ergash gapli qo‘shma gap, to‘ldiruvchi ergash gapli qo‘shma gap, aniqlovchi ergash gapli qo‘shma gap, ravish ergash gapli qo‘shma gap, daraja-miqdor ergash gapli qo‘shma gap, payt ergash gapli qo‘shma gap, o‘rin ergash gapli qo‘shma gap, sabab ergash gapli qo‘shma gap, o‘xshatish ergash gapli qo‘shma gap, shart ergash gapli qo‘shma gap, to‘siqsiz ergash gapli qo‘shma gap, natija ergash gapli qo‘shma gap. Bunday gaplarda ergash gapning bosh gapdagi biror bo‘lakni (qismni) yoki butun bir bosh gapni izohlash xususiyati. Ergashgan qo‘shma gap komponentlari orasida tinish belgilarining ishlatilishi. 	
Bog‘lovchisiz qo‘shma gap. Intonatsiya (ohang) bog‘lovchisiz qo‘shma gap komponentlarini o‘zaro bo g‘lovchi vosita ekanligi. Bog‘lovchisiz qo‘shma gap qismlarining birikish usullari (sanash va tobelanish ohanglari). 	
Bog‘lovchisiz qo‘shma gap tarkibidagi komponentlarning mazmun munosabati.                 Bog‘lovchisiz qo‘shma gap turlari: bir tipdagi va turli tipdagi komponentlardan tuzilgan              bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar. Bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarda tinish belgilarining ishlatilishi.	
Murakkab  qo‘shma gap. Murakkab qo‘shma gap uch va undan ortiq komponentlarning mazmun va intonatsiya jihatdan bog‘lanishidan tuzilgan sintaktik birlik sifatida. Murakkab qo‘shma gaplarning turlari: 1) bog‘langan qo‘shma gap toifasidagi (bog‘lanish yo‘li bilan tuzilgan) murakkab qo‘shma gaplar;
Ergashgan qo‘shma gap toifasidagi (ergashish yo‘li bilan tuzilgan) murakkab qo‘shma gaplar : a) bir necha ergash gapli murakkab qo‘shma gaplar; b) bir necha bosh gapli murakkab qo‘shma gaplar ; 
Bog‘lovchisiz qo‘shma gap toifasidagi (bog‘lovchi vositalarsiz, ohang orqali tuzilgan) murakkab qo‘shma gaplar; 
Aralash tipda tuzilgan murakkab (murakkab) qo‘shma gaplar. Murakkab (ko‘p komponentli) qo‘shma gaplarda tinish belgilarining ishlatilishi.
O‘zga gapli qurilma. O‘zga gap va undan nutqda foydalanishning o‘ziga xos xususiyatlari. O‘zga gap turlari: ko‘chirma gapli qurilma, o‘zlashtirma gap. Ko‘chirma gapli qurilmaning tarkibiy qismlari: muallif (avtor) gapi va ko‘chirma gap, ularning o‘zaro bo g‘lanishi. Ko‘chirma gapning muallif gapiga nisbatan prepozitiv, postpozitiv va inpozitiv holatlarda qo‘llana olishi ko‘chirma gapli qurilmalarning o‘ziga xos xususiyati ekanligi. 
O‘zlashtirma gap,  uning o‘ziga xos xususiyatlari. Ko‘chirma gapli qurilmalarda tinish belgilarining ishlatilishi. Ko‘chirma gapli qurilmalarni o‘zlashtirma gapga aylantirishning o‘ziga xos xususiyatlari. Matn haqida ma’lumot. Matnni shakllantiruvchi vositalar.	
Punktuatsiya  (ishorat qoidalari). O‘zbek tili punktuatsiyasining asosiy tamoyillari (mantiqiy-grammatik tamoyil, uslubiy tamoyil, differensiatsiya tamoyili). O‘zbek tilida tinish belgilari va ularning tasnifi; tinish belgilarining qo‘llanish o‘rinlari.	
Uslubiyat va uslubshunoslik. Nutq uslublari haqida ma’lumot. Uslubiyat turlari: leksik, fonetik va grammatik uslubiyat haqida. Uslubiyat turlari: morfologik uslubiyat, sintaktik uslubiyat.
Baholash me’zoni
Yo‘zma ish 100 ballik tizimda baholanadi. Yozma ish 5 ta savoldan iborat bo‘lib, 1-, 2-, 3-, 4-5 savollarning har biri uchun 20 baldan jami 100 balda baholanadi.
Agar talaba mavzuni yoritishda ta’riflar to‘liq berilsa, (teoremalar to‘liq isbotlansa), muammoli vaziyatlar orqali mavzu yuritib berilsa, mustaqil xulosa va qaror qabul qila olsa, ijodiy fikrlaini javobida aks ettirsa, mustaqil mushohada yuritsa, amaliy misollar keltirsa, mavzuning mohiyatini to‘liq bayon ettirsa, mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa u holda uning yozgan javobi to‘liq deb hisoblanadi.
Agarda talaba mavzuni yoritishda ta’riflar berilsa, mustaqil xulosa va qaror qabul qila olsa, ijodiy fikrlaini javobida aks ettirsa ammo mustaqil mushohada yuritmasa, amaliy misollar keltirmasa, mavzuning mohiyatini to‘liq bayon ettirmasa, mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lmasa u holda uning yozgan javobi bo‘yicha mavzu to‘liq yoritilmagan deb topiladi.
Bundan tashqari yozma ishning hatosiz va chiroyli yozilishiga ham etibor beriladi.  

Asosiy va qo`shimcha adabiyotlar  hamda axborot manbalari
 Asosiy adabiyotlar  
1.	M.Hamroyev, D.Muhamedova, D.Shodmonqulova,  X. G‘ulomova, Sh. Yo‘ldosheva  Ona tili    (darslik) MOLIYA- IQTISOD, Toshkent,  2007-yil. 81.633.1 O-56 U-6793  
2.	 R.Ikromova, D.Muhamedova, M.Hamrayev  Ona tilidan mashqlar to‘plami (o`quv qo`llanma) TDPU, Toshkent,     2009-yil 81.633.1 921994 I 37 
3.	Jumaboev M. O‘zbek bolalar adabiyoti(darslik) –T.: O‘qituvchi, 2002. 83.8 (5O‘z) J  92 923869   
4.	Jumaboev M. O‘zbek bolalar adabiyoti(darslik) –T.: O‘qituvchi, 2012. 83.8 (5O‘z) J  92 923869   
Qo`shimcha adabiyotlar
5.	Sh.Mirziyoyev.   Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. Toshkent : O‘zbekiston, 2016. 56 B. 
6.	Sh.Mirziyoyev.  Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz.  - Toshkent: O‘zbekiston, 2016. 488 b.
7.	Sh.Mirziyoyev.  Qonun ustuvorligi va inson manfaatlari ta’minlash - yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi.  –Toshkent: O‘zbekiston,2016 .488 b.
8.	Sh.Mirziyoyev. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik-har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. –Toshkent: O‘zbekiston, 2017.104 b. 
9.	2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yunapishi bo‘yicha Xarakatlar strategiyasi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947 sonli Farmoni.
10.	O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi  – T.: O‘zbekiston, 2014. -46 b.
11.	Barkamol avlod – O‘zbekiston    taraqqiyotining poydevori. Sharq,
1997.
12.	H.Jamolxonov. Hozirgi o'zbek adabiy tili.– T.: Talqin, 2005.
13.	Sh.Rahmatullayev. Hozirgi adabiy o'zbek tili. – T.: Universitet, 2005, 2006
14.	R.Yunusov. O'zbek tilidan praktikum. 1 -qism, 2006, TDPU.
15.	U. Tursunov, J. Muxtorov. Sh.Rahmatullayev. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. 
– T.: 0‘zbekiston, 1992.
16.	Z. Masharipova. O‘zbek xalq og‘zaki ijodi. – T., 2008.
Internet saytlari:
17.	www. tdpu.uz
18.	www.pedagog.uz
19.	www. Ziyonet. uz
20.	www. edu. uz
21.	tdpu-INTRANET. Ped	
“BOSHLANG‘ICH MATEMATIKA KURSI NAZARIYASI” FANI BO‘YICHA
	
Diskret matematika asoslari
To‘plamlar va ular ustida amallar. To‘plam tushunchasi. To‘plamning elementi. Bo‘sh to‘plam. Chekli va cheksiz to‘plamlarga misollar. To‘plamlarning berilish usullari. Teng to‘plamlar. To‘plam osti. Universal to‘plam. Eyler-Venn diagrammalari.To‘plamlarning kesishmasi, birlashmasi, ikki to‘plamning ayirmasi, universal to‘plamgacha to‘ldiruvchi to‘plam. To‘plamlarning dekart ko‘paytmasi. To‘plamlar ustidagi amallarning xossalari.To‘plamlarni o‘zaro kesishmaydigan to‘plam ostilariga (sinflarga) ajratish tushunchasi. To‘plamlarni bitta, ikkita va uchta xossaga ko‘ra sinflarga ajratish.Moslik va munosabatlar. Ikkita to‘plam elementlari orasidagi moslik. Moslikning grafi va grafigi. 
To‘plamni to‘plamga o‘zaro bir qiymatli akslantirish. Teng quvvatli to‘plamlar.To‘plamdagi munosabat, uning xossalari. Ekvivalentlik munosabati. Ekkivalentlik munosabatining to‘plamlarni sinflarga ajratish bilan aloqasi. Tartib munosabati. Kombinatorika elementlari. Kombinatorika masalalari. Yig‘indi va ko‘paytma qoidasi. Takrorlanadigan va takrorlanmaydigan o‘rinlashtirishlar va o‘rin almashtirishlar. Takrorlanmaydigan gruppalashlar. Chekli to‘plamlarning to‘plam ostilari soni. 
Matematik mantiq elementlari
Matematik mantiq elementlari. Matematik tushuncha. Tushunchaning hajmi va mazmuni. Tushunchani ta’riflash usullari va ularga misollar. Mulohaza. Mulohazaning inkori. Kon’yunksiya va diz’yunksiya. Implikatsiya va ekvivalentsiya. Mantiqiy amallarning qonunlari. Predikatlar. Predikatning inkori. Kon’yunksiya va diz’yunksiya. Implikatsiya va ekvivalentsiya. Kvantorlar. Teoremaning tuzilishi va turlari. Matematik isbotlash usullari. To‘g‘ri va noto‘g‘ri muhokamalar. 
Algebraik sistemalar
Binar algebraik operatsiyalar. Algebraik operatsiya tushunchasi va uning xossalari: kommutativlik, assotsiativlik, distributivlik va qisqaruvchanlik.Neytral, yutuvchi va simmetrik elementlar. Algebraik sistemalar. Yarim gruppa, gruppa, halqa va maydon tushunchalari va ularga misollar.
Elementar graflar nazariyasi
Graflar nazariyasi elementlari: graflar turlari; uchlar, qirralar, yoylar; daraxtlar. Eylerning yo‘llari va sxemalari. 
Nomanfiy butun sonlar to‘plami
Natural son va nol tushunchasining vujudga kelishi haqida qisqacha tarixiy ma’lumot. Nomanfiy butun sonlar to‘plamini tuzishdagi har xil  yondoshuvlar. Nomanfiy butun sonlar to‘plamini to‘plamlar nazariyasi asosida qurish: Natural son va nol tushunchasi. Nomanfiy butun sonlar to‘plamida «teng», «kichik» va «katta» munosabatlari. Yig‘indining ta’rifi, uning mavjudligi va yagonaligi. Qo‘shish qonunlari.Ayirmaning ta’rifi, uning mavjudligi va yagonaligi. Yig‘indidan sonni va sondan yig‘indini ayirish qoidalarining to‘plamlar nazariyasi bo‘yicha ma’nosi.Ko‘paytmaning ta’rifi, uning mavjudligi va yagonaligi. Ko‘paytirish qonunlari. Ko‘paytmaning yig‘indi orqali ta’rifi.Nomanfiy butun sonni natural songa bo‘lishning ta’rifi, uning mavjudligi va yagonaligi. Yig‘indini va ko‘paytmani songa bo‘lish qoidalarining to‘plamlar nazariyasi bo‘yicha ma’nosi. Nomanfiy butun sonlar to‘plamini aksiomatik asosda qurish: Nazariyani aksiomatik metod bilan qurish tushunchasi. Peano aksiomalari. Matematik induksiya metodi. Nomanfiy butun sonlarni qo‘shish amalining aksiomatik ta’rifi. Qo‘shish qonunlari. Nomanfiy butun sonlarni ko‘paytirish amalining aksiomatik ta’rifi. Ko‘paytirish qonunlari. Ayirish va bo‘lishning ta’rifi. Nolga bo‘lishning mumkin emasligi. Qoldiqli bo‘lish.Nomanfiy butun sonlar to‘plamining xossalari. Natural sonlar qatori kesmasi va chekli to‘plam elementlari soni tushunchasi. Tartib va sanoq natural sonlari. Natural son miqdorlarni o‘lchash natijasi sifatida. Natural son kesma o‘lchami sifatida. Kesmalarning o‘lchami sifatida qaralgan sonlar ustidagi arifmetik amallarning ta’rifi.
Sanoq sistemalari
Sanoq sistemasi tushunchasi. Pozitsion va nopozitsion sanoq sistemalari. O‘nli pozitsion sanoq sistemasini targ‘ib qilishda M.Xorazmiyning ro‘li. O‘nli pozitsion sanoq sistemasida sonlarning yozilishi va o‘qilishi. O‘nli sanoq sistemasida nomanfiy butun sonlar ustidagi arifmetik amallarning algoritmi.O‘ndan farqli pozitsion sanoq sistemalari: sonlarning yozilishi, arifmetik amallar, bir sanoq sistemasida yozilgan sonni boshqa sanoq sistemasidagi yozuvga o‘tkazish. Ikkilik sanoq sistemasining tadbiqi.Nomanfiy butun sonlar ustida arifmetik amallar bajarishning og‘zaki usullari.
Sonlarning bo‘linishi
Nomanfiy butun sonlar to‘plamida bo‘linish munosabatining ta’rifi va xossalari. Nomanfiy butun sonlar yig‘indisi, va ko‘paytmasining bo‘linishi. 2, 3, 4, 5, 9,10, 25ga bo‘linish alomatlari. Tub va murakkab sonlar. Eratosfen g‘alviri. Tub sonlar to‘plamining cheksizligi. Sonlarning eng kichik umumiy karralisi va eng katta umumiy bo‘luvchisi, ularning asosiy xossalari va topish. Murakkab songa bo‘linish alomati. Arifmetikaning asosiy teoremasi. Berilgan sonlarning eng katta umumiy bo‘luvchisi va eng kichik umumiy karralisini topish algoritmi.
Son   tushunchasini   kengaytirish   masalasi
Kasr va manfiy son tushunchasini vujudga kelishi haqida qisqacha tarixiy ma’lumotlar.Butun sonlar: Butun manfiy sonlar. Butun sonlar to‘plamining xossalari va ularning geometrik interpretatsiyasi.Ratsional  sonlar: Kasr tushunchasi. Ratsional sonlar. Ratsional sonlar ustida arifmetik amallar. Qo‘shish va ko‘paytirish qonunlari. Ratsional sonlar to‘plamining xossalari.O‘nli kasrlar va ular ustida arifmetik amallarni bajarish algoritmi. Ratsional son cheksiz davriy o‘nli kasr sifatida. Haqiqiy sonlar: Irratsional son tushunchasi. Davriy bo‘lmagan cheksiz o‘nli kasr. Haqiqiy sonlar ustida arifmetik amallar. Qo‘shish va ko‘paytirish qonunlari. Haqiqiy sonlar to‘plamining xossalari. Sonlarni yaxlitlash qoidalari va taqribiy sonlar ustida amallar. Absolyut va nisbiy xato. Kompleks sonlar: Mavhum son tushunchasi. Kompleks son va uning turli shakllari. Kompleks sonlar to‘plami. Kompleks sonlar ustida amallar. Kompleks sonlar to‘plamining xossalari.
Geometriya elementlari
Geometriyaning vujudga kelishi haqida  qisqacha  tarixiy ma’lumot. Maktabda o‘rganiladigan geometrik tushunchalar sistemasi. Geometrik figuralar, ularning ta’rifi, xossalari va alomatlari. Kengaytirilgan Yevklid geometriyasi. Yevklid geometriyasining  oliy ta’lim matematikasidagi roli. Uchburchak geometriyasi. Pifagor teoremasi. O‘xshashlik. Cheva va Menelay teoremalari, sinus va kosinuslar qonunlari. Algebraik natijalar; Styuart teoremasi va Appoloniy teoremasi. 
Doira geometriyasi. Ichki chizilgan burchaklar. Shteyner teoremasi va nuqtaning kuchi. Siklik to‘rtburchaklar va Ptolemey teoremasi. Ichki va tashqi nisbatda bo‘lish, Garmonik proporsiya. Aylananing 9 ta nuqtasi. Massalar markazi geometriyasi.Geometrik masalalar  yechish  metodlari haqida. Geometrik masalalarning turlari, o‘lchash bilan bog‘liq  amaliy masalalar, hisoblashga oid masalalar, isbotlashga doir masalalar va yasashga doir  masalalar. Yasashga doir  geometrik masalalar haqida  tushuncha. Geometrik figuralarni sirkul va chizg‘ich yordamida yasash bosqichlari. Ko‘pyoqlilar. Ko‘pyoqlilar haqida Eyler teoremasi. Prizma, to‘g‘ri burchakli parallelepiped, piramida. Aylanma jismlar. Silindr, konus, shar. Fazoviy figuralarni tekislikda tasvirlash.
Miqdorlar va ularni o‘lchash
Miqdor tushunchasi va uning turlari. Skalyar miqdorlarning asosiy xossalari. Miqdorlarni o‘lchash tushunchasi. Kesma uzunligi va uning asosiy xossalari. Kesma uzunligini o‘lchash. Uzunlikning standart birliklari va  ular orasidagi munosabatlar. Figuralarning yuzi. Figuralar yuzini o‘lchash usullari. Tengdosh va teng figuralardan tashkil topgan figuralar. To‘g‘ri to‘rtburchak va boshqa figuralarning yuzini topish. Jismning hajmi va uni o‘lchash.Jismning massasi va uni o‘lchash. Vaqt oraliqlari va ularni o‘lchash. Boshlang‘ich matematika  kursida ko‘riladigan boshqa miqdorlar: baho, vaqt, tezlik, yo‘l. Ularning o‘lchov  birliklari  va ular orasidagi bog‘lanishlar.
Matnli masalalar
Matnli masala tushunchasi. Matnli masalalar turlari, matnli masalalar yechish jarayonini modellashtirish. Matnli masalalar yechish metodlari. Nostandart masalalar. Mantiqiy masalalar. Boshlan‘ich sinflardagi iqtisodiy va statistik masalalar.
Tenglik, tengsizlik va tenglamalar
Sonli  va o’zgaruvchili ifodalar, ayniyat va ayniy shakl almashtirish.Sonli tenglik va tengsizlik, ularning xossalari, bir o’zgaruvchili tenglama va tengsizliklar.Teng kuchli tenglamalar va tengsizliklar  haqida  teoremalar.
	
Asosiy va qo‘shimcha o‘quv adabiyotlar hamda axborot manbaalari
Asosiy adabiyotlar
1.	David B. Surowski. Advanced High-School Mathematics. Shanghai American School, 2011.
2.	Herbert Gintis, Mathematical Literacy for Humanists, Printed in the United States of America, 2010.
3.	Abdullayeva B.S., Sadikova A.V., Muxitdinova M.N., Toshpo‘latova M.I. Matematika. TDPU. (Boshlang‘ich ta’lim va sport-tarbiyaviy ish bakalavriyat ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun darslik). – T.: 2014,  390 bet.
4.	Xamedova N.A, Ibragimova Z, Tasetov T. Matematika. Darslik. – T.: Turon-iqbol, 2007. 363b.
Qo‘shimcha adabiyotlar
5.	Sh.Mirziyoev   Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. – T.: O‘zbekiston,2016. 56 B. 
6.	Sh.Mirziyoev  Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz.  – T.: O‘zbekiston, 2016.488 B.
7.	Sh.Mirziyoev  Qonun ustuvorligi va inson manfaatlari ta’minlash-yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi.  – T.: O‘zbekiston, 2016.488 B.
8.	Sh.Mirziyoev. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik-har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. – T.: O‘zbekiston, 2017.104 B. 
9.	2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947 sonli Farmoni.
10.	Хамедова Н.А., Садыкова Н.А., Лактаева И.Ш. Математика. Учебное пособие.  – T.:  Jaxon-print, 2007.
11.	Иброҳимов Р. Математикадан масалалар тўплами.  Matematikadan masalalar to‘plami. – T.:  O‘qituvchi, 1995.
12.	Стойлова Л.П. Теоретические основы начального курса математики.. Учебное пособие. – Москва:Akademiya,  2014 272 с. 
13.	College geometry, Csaba Vincze and Laszlo Kozma, 2014  Oxford University. Introduction to Calculus, Volume I,II by J.H. Heinbockel Emeritus Professor of Mathematics  Old Dominion University, Copyright 2012, All rights reserved Paper or electronic copies for noncommercial use may be made freely without explicit.

Internet saytlar
14.	www.tdpu.uz
15.	www.pedagog.uz
16.	www.edu.uz
17.	www.natlib.uz (A.Navoiy nomidagi O‘z.MK)
18.	ziyonet.uz   –Ziyonet axborot-ta’lim resurslari portal

“ONA TILI O‘QITISH METODIKASI” O’QUV FANI BO’YICHA

Boshlang’ich sinflarda ona tili o’qitish metodikasining umumiy masalalari
Boshlang‘ich sinflarda ona tili o‘qitish metodikasi fanining predmeti va vazifalari.
Ona tili o‘qitish prinsiplari, ona tili o‘qitish metodikasining tekshirish usullari.
Boshlang‘ich sinflarda ona tili o‘qitishning xususiy masalalari. Savod o‘rgatish metodikasi
Savod o‘rgatish metodikasining maqsad va vazifalari.
Savod o‘rgatish metodikasining ilmiy, psixologik va lingvistik asoslari. 
Savod o‘rgatishda hozirgi zamon analiz-sintez tovush metodi. 
Bolalarning savod o‘rgatishga tayyorgarligini o‘rganish.
Savod o‘rgatish jarayoni bosqichlari.
Savod o‘rgatishda tayyorlov davri, bu bosqichdagi o‘qish va yozuv darslarining mavzulari   hamda ish turlari.
Savod o‘rgatishda mashq turlari.
Savod o‘rgatishda nutq o‘stirish.
Savod o‘rgatish davrida boshlang‘ich  yozuvga o‘rgatish.
Savod o‘rgatish davrida o‘qish va yozish darslari. 
Husnixatga o’rgatish metodikasi
Husnixatga o‘rgatishning maqsad va vazifalari, ahamiyati.
O‘quvchilarni chiroyli yozuvga o‘rgatishning pedagogik va ijtimoiy ahamiyati, chiroyli yozuv o‘quvchida mehnat qobiliyatini shakllantirishi, yuklatilgan vazifani toza, aniq, madaniyat bilan bajarishga o‘rgatishi, estetik didni tarbiyalashi, chiroyli yozuv imlo xatolarining oldini olishi
Yozuvlar tarixidan ma’lumot.
Yozuv   turlari. O‘zbek yozuvi tarixi.
Husnixatga o‘rgatish tarixidan ma’lumot.
Xattotlik san’ati.  Xattotlik maktablari haqida ma’lumot.  Hirot maktabi haqida ma’lumot.
Husnixatga o‘rgatishning gigiyenik shartlari. 
Yozuvning gigienik va metodik shartlari haqida umumiy ma’lumot. Yozuvning gigienik shartlari.  Yozuvning metodik shartlari.
Yozuv materiallari va qurollari.
Yozuv qurollari va ulardan foydalanish. Xattaxtaga qo‘yiladigan talablar.  Alifboning yozma shakli. Husnixat daftari qo‘yiladigan talablar. Bo‘rga qo‘yiladigan talablar. Ruchkaga qo‘yiladigan talablar.
Husnixatga o‘rgatish tamoyillari.
Onglilik tamoyili. Genetik tamoyil. Takrorlash tamoyili. Ko‘rgazmalilik tamoyili. Bolaning yosh va individual xususiyatlarini hisobga olish tamoyili. Yozuvga o‘rgatishning o‘qishga o‘rgatish bilan bir paytda amalga oshirish tamoyili. Chiroyli yozuvning imlo bilan bogliqligi tamoyili. Savodli yozuvning grafik bilimlar bilan bog‘liqlik tamoyili.
Husnixatga o‘rgatish usullari.
Chiziqli usul. Genetik usul. Namunaga qarab yozuv usuli. Namunaga qarab ko‘chirib yozuv usuli. Nusha ko‘chirish usuli. Tasavvur orqali yozuv usuli. Ritmik usul (sanoq-ohang). Harf shakllarni tahlil qilish usuli. Yozuv malakasini ongli o‘zlashtirish usuli. Qo‘l harakatini mashq qildirish usuli.
1-4 sinflarda husnixat darslari.
Husnixat darslsrini rejalashtirishga qo‘yiladigan talablar. 1-sinfda husnixat darslarini rejalashtirish. 2-sinfda husnixat darslarini rejalashtirish. 3-4-sinfda husnixat darslarini rejalashtirish.
Sinfda o’qish metodikasi
Sinfda o‘qish darslarining ta’limiy-tarbiyaviy ahamiyati va vazifalari.
O‘qish darslarining tarbiyalovchi imkoniyatlari. O‘qish malakasi haqida tushuncha. 
O‘qish malakalarining sifatlari: tez, ongli, ifodali o‘qish. 
O‘qish malakalarini shakllantirish jarayonini takomillashtirish yo‘llari. Ifodali o‘qish metodikasining asoslari.
Boshlang‘ich sinflarda badiiy asarni tahlil qilish.
Badiiy asarni tahlil qilishning  adabiy asoslari. Kichik yoshdagi o‘quvchilarning badiiy idrok etishdagi psixologik xususiyatlari. Boshlang‘ich sinflarda badiiy asar ustida ishlash jarayoni.
Har xil janrdagi asarlarni o‘qitish metodikasining o‘ziga xos xususiyatlari.
Ertakni o‘qish metodikasi. O‘quvchilarni ertak janri bilan tanishtirish.  O‘quvchilarni ertakni o‘qishga tayyorlash.
Hikoya janridagi asarni o‘qitish metodikasi.
She’riy nutqning xususiyatlari.
She’rni  tahlil qilish uslubiyoti. She’rni o‘qitish darsida asosiy ish turi ifodali o‘qish ekani. Lirik she’rni o‘qishga tayyorlash.
Masal janridagi asarlarni o‘qitish metodikasi.
Ilmiy-ommabop asarlarni o‘qitish metodikasi.
Topishmoq, tez aytish, maqol janridagi asarlarni o‘qitish metodikasi. 
Doston janridagi asarlarni o‘qitish metodikasi.
Sinfdan tashqari o’qish metodikasi
Bolalarning  mustaqil o‘qishi haqida tushuncha, uning vazifalari. To‘g‘ri kitobxonlik faoliyatini shakllantirish tizimiga tavsifnoma. Boshlang‘ich maktabda kitobxon o‘quvchilarni shakllantirish bosqichlari.
Kichik yoshdagi o‘quvchilarda kitobxonlik mustaqilligini shakllantiradigan mashg‘ulot va darslar qurilishini asosiy turlari.
Fonetika, grammatika, so‘z yasalishi va orfografiyani o‘rgatish metodikasi.
Kichik yoshdagi o‘quvchilarda ilmiy dunyoqarash elementlarini shakllantirishda ona tilini o‘rgatishning ahamiyati.
Ona tilini o‘rgatishning lingvistik asoslari. Boshlang‘ich ta’limda ona tilini o‘rgatish mazmuniga tavsifnoma.
Fonetika va grafika asoslarini o‘rgatish usuliyati.
Kichik yoshdagi o‘quvchilarning ona tilini o‘zlashtirishida fonetika bilimining ahamiyati. O‘quvchilarda so‘zning tovush va harf tarkibi haqidagi boshlang‘ich tasavvurini shakllantirish.
O‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari.
Grammatik tushunchaning mohiyati va uni kichik yoshdagi o‘quvchilar o‘zlashtirishidagi qiyinchiliklar.
Tushunchani o‘zlashtirish ustida ishlash jarayoni, uning shartli ravishda to‘rt bosqichga bo‘linishi.  
Boshlang‘ich sinflarda so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi.
So‘zning morfemik tarkibini o‘rganish tizimi. Asos va qo‘shimcha ustida ishlashning mazmuni va metodikasi. So‘z turkumlarini o‘rganish bilan bog‘liq holda so‘zning tarkibi ustida ishlash.
So‘z turkumlarini o‘qitish metodikasi.
Otni o‘rgatish tizimi. Otning leksik va grammatik ma’nosi ustida ishlash. Otlarda son haqida tushunchani o‘rganish metodikasi. Otlarning egalik qo‘shimchalari bilan o‘zgarishini o‘rganish. Otlarning kelishik qo‘shimchalari bilan turlanishini o‘rgatish. Ot yasovchi qo‘shimchalar.
Boshlang‘ich sinflarda sifatni o‘rganish tizimi.
Mavzuni o‘rganishning vazifalari. Sifatni o‘rganish jarayonida leksik-stilistik ishlar.
Boshlang‘ich sinflarda sonni o‘rganish tizimi.
Boshlang‘ich sinflarda sonni o‘rganishning vazifalari, tizimi. 
Olmosh, kishilik olmoshlarini o‘rganish metodikasi.
Boshlang‘ich sinflarda fe’lni o‘rganish tizimi.
Fe’lni o‘rganishning vazifalari. Fe’lni o‘rganishda izchillik. Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llarni o‘rganish. 
Fe’llarda zamon mavzusini o‘rganish.
Fe’llarda shaxs-son qo‘shimchalari. Fe’lni o‘rganish jarayonida o‘quvchilar nutqini o‘stirish.
Boshlang‘ich sinflarda sintaksis va punktuatsiya elementlarini o‘rganish
O‘quvchilarda asosiy sintaktik tushunchalarni shakllantirishning shart-sharoitlari. 
Kichik yoshdagi o‘quvchilarni punktuatsiya bilan tanishtirish. Materiallarni sinflarga joylashtirish tizimi.
Orfografiyani o‘rganish metodikasi. 
To‘g‘ri yozishni o‘rgatish    yo‘nalishlari. Orfografik malakaning psixologik tabiati. Imlo qoidasi ustida ishlash metodikasi. Imloviy mashqlar.
Ona tilidan bilim, ko‘nikma va malakalarni tekshirish. 
To‘rt yillik boshlang‘ich ta’lim “Ona tili” darslariga tavsifnoma. Ona tili darslari. Darsga umumiy tavsifnoma. Ona tili darslarining turlari va qurilishi.
Nutq  o‘stirish metodikasi
Kichik yoshdagi o‘quvchilar nutqini o‘stirish yo‘llari va vazifalari.
Nutq va uni o‘stirish tushunchasi. O‘quvchilar nutqiga qo‘yilgan talablar. Nutq o‘quvchilar tafakkurini o‘stirishda muhim vosita. 
Lug‘at ustida ishlash. 
Maktabda lug‘at ustida ishlashning asosiy yo‘nalishlari. So‘z ma’nosini tushuntirish metodikasi. O‘qish, badiiy asarni qayta hikoyalash, materialni o‘rganish, bayon va inshoga tayyorlanish bilan bog‘liq holda o‘quvchilar lug‘atini faollashtirish yo‘llari.
O‘quvchilar nutqini o‘stirish tizimida sintaktik ishlar. 
O‘quvchilar egallaydigan sintaktik ko‘nikmaning darajasi. Boshlang‘ich sinflarda so‘z birikmasi va nutq ustida ishlash. Gap ustida ishlash mashqlarining turlari.
Bog‘lanishli nutq va uni o‘stirish vazifalari. 
Bog‘lanishli nutq haqida umumiy tushuncha. Bog‘lanishli nutqdan mashq turlari. Bog‘lanishli nutqqa oid aniq ko‘nikmalar. Matn turlari.
Bog‘lanishli nutq. Og‘zaki qayta hikoya qilish va yozma bayon.
Namunaviy matnni qayta hikoyalash va bayon yozishga qo‘yilgan talablar. Qayta hikoyalash va bayonning turlari. 
Bog‘lanishli nutq. Og‘zaki hikoya va yozma insho. 
Og‘zaki va yozma insho turlari. O‘quvchilar inshosini tahlil qilish va undan keyingi ishlar. Nutqiy xatolar va ularni bartaraf etish yo‘llari. O‘quvchilar yo‘l qo‘yadigan nutqiy xatolarning asosiy turlari, ularni to‘g‘rilash va oldini olish yo‘llari.
Boshlang‘ich sinf ona tilidan sinfdan tashqari ishlar. 
Ona tilidan sinfdan tashqari ishlar. 
Sinfdan tashqari ishlarning shakllari va vazifalari.

Asosiy va qo‘shimcha o‘quv adabiyotlar hamda axborot manbaalari
Asosiy adabiyotlar
1. Qosimova K., Matjonov S., G‘ulomova X., Yo‘ldosheva Sh., Sariyev Sh. Ona tili o‘qitish metodikasi. –T.: Noshir, 2009. – 163 b.
2. G‘ulomova X., Yo‘ldosheva Sh., Mamatova G., Boqiyeva H.  Husnixat va uni o‘qitish metodikasi.  –T.: TDPU, 2009. –   70 b.
3. Matchanov S., G‘ulomova X., Yuldasheva Sh., A. Nisanbaeva.	Ana tilin oqыtu әdіstemesі.	–T.: TDPU, 2013. –277b.
4. Raxmatullaeva L.I. Metodika prepodavaniya rodnogo yazыka rodnogo yazыka. –T.: Uchebnoe  posobie. Moliya Iktisod, 2007.
Qo‘shimcha adabiyotlar
5.	Sh.Mirziyoyev   Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. –T.: O‘zbekiston, 2016.56 B. 
6.	Sh.Mirziyoyev  Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz.  –T.: O‘zbekiston, 2016.488 B.
7.	Sh.Mirziyoyev  Qonun ustuvorligi va inson manfaatlari ta’minlash-yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi.  –T.: O‘zbekiston, 2016. 488 B.
8.	Sh.Mirziyoyev Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik-har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. –T.: O‘zbekiston, 2017.104 B. 
9.	O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi – T.: O‘zbekiston, 2017. -46 b.
10.	Uzviylashtirilgan Davlat ta’lim standarti.  –T.: Yangiyo‘l poligraf service, 2010. – 42-46 b.
11.	Uzviylashtirilgan o‘quv dasturi.  –T.: Yangiyo‘l poligraf service, 2010. – 46-68 b.
12.	Abdullayeva Q. va boshq. O‘qish kitobi (2-sinf uchun darslik). –T.:  O‘qituvchi, 2010. – 192 b.
13.	Abdullayeva Q. va boshq. 2-sinfda o‘qish darslari. –T.: O‘qituvchi, 2009.  – 266 b.
14.	Matchonov S. va boshq. O‘qish kitobi (4-sinf uchun darslik). –T.: Yangiyo‘l  poligraf servis, 2009. – 266 b.
15.	Umarova M., Sh.Hakimova. O‘qish kitobi (3-sinf uchun darslik). – T.:Cho‘lpon, 2008. – 240 b.
16.	 Umarova M, Sh.Hakimova. O‘qish darslari (3-sinf uchun). –T.:Cho‘lpon, 2008. – 126 b.
17.	G‘ulomova X., Yo‘ldosheva Sh., Shermatova U. 4-sinfda ona tili darslari.  - T.: O‘qituvchi, 2003.
18.	Qosimova Q. “2-sinflarda ona tili darslari”, –T.: O‘qituvchi, 1998.
19.	G‘afforova T., Shodmonov E., Eshturdiyeva G. O‘qish kitobi (1-sinf uchun darslik).  – T.: Sharq,  2009. – 127 b.
20.	G‘afforova T., G‘ulomova X. 1-sinfda o‘qish darslari. –T.: Sharq, 2003. – 126 b.
21.	Qosimova K., Fuzailov S., Ne’matova A. Ona tili (2-sinf uchun darslik). –T.: Cho‘lpon, 2013. - 127 b.
22.	Fuzailov S., Xudoyberganova M. Ona tili (3-sinf uchun darslik). –T.: O‘qituvchi, 2013. - 143 b.
23.	Ikromova R., G‘ulomova X., Yo‘ldosheva Sh., Shodmonqulova D. (4-sinf uchun darslik). –T.: O‘qituvchi,   2013. - 190 b.
Internet saytlari
24. www.tdpu. uz
25. www.pedagog.uz
26. www.Ziyonet.uz
27. www.edu. uz
28. tdpu-INTRANET. Ped

MATEMATIKA O‘QITISH METODIKASI O‘QUV FANI BO’YICHA

Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitishning umumiy masalalari
Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasi fan sifatida.  Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasi fan sifatida, fanlararo bog‘liqligi. Metodik tizimning asosiy komponentlari: o‘qitish maqsadi,  mazmuni, shakllari, metodlari, vositalari. Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitishning tarbiyaviy, ta’limiy, rivojlantiruvchi maqsadi  va vazifalari. 
Boshlang‘ich sinflarda matematika kursining mazmuni va tuzilishi. Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasining mazmuni va tuzilishi. Boshlang‘ich sinflarda matematika fanning fanlararo aloqadorligi.  ”Matematika o‘qitish metodikasi” fani tuzilishining o‘ziga xos xususiyatlari, uning mazmuni. DTS, dastur va darslik sinflar kesimida tahlili. Bolalar bog‘chasi va boshlang‘ich sinflarda matematika fani o‘qitilishi orasidagi uzviylik. 
O‘qitish metodlari. Matematik  tushunchalar haqida tasavvur hosil qilishda nazariy ma’lumotlarning o‘rni. Boshlang‘ich sinf matematikasi va matematika o‘qitishning bosqichlari orasidagi uzviylik. O‘quvchilarning o‘quv yili oxiridagi bilim, ko‘nikma hamda malakalariga qo‘yilgan dastur talablari asosida nazorat tahlili. Metod  tushunchasi. Uning turlari va tasnifi.  O‘quv bilish faoliyatini tashkil qilish metodi va ular orasidagi bog‘liqlik. O‘qitishni tashkil qilishda didaktik o‘yin metodidan foydalanish. O‘quvchilar bilimini o‘zlashtirish samaradorligini aniqlash metodlari. O‘quvchilarning faollik darajasiga ko‘ra qo‘llaniladigan metodlar. Boshlang‘ich sinf matematika darslarida interaktiv metodlardan foydalaninsh. Matematika darsida nazorat turlari va ularni tashkil qilish, o‘quvchilarning daftar bilan ishlash metodlari.
Boshlang‘ich sinfda matematika o‘qitishni tashkil qilish shakllari. Boshlang‘ich sinfda matematika darsining tuzilishi va dars tizimi. Dars, dars mazmuni, texnologik xaritalar tuzish. Muammoli dars va uni tashkil qilish usullari. Darsni tahlil qilish.
Boshlang‘ich sinfda matematikadan darsdan tashqari mashg‘ulotlarni tashkil etish. Ta’limning darsdan tashqari yordamchi shakllari (to‘garak, matematika kechasi va boshqa turlari); o‘zlashtirmaydigan o‘quvchilar bilan ishlash; o‘quvchilar uy vazifalari, uni tashkil qilishga qo‘yilgan talablar; o‘quvchilar bilimini tekshirish metodlari; darsdan tashqari mashg‘ulot turlari. 
Boshlang‘ich sinfda matematika darslarida qo‘llaniladigan o‘quv vositalari va ularning vazifalari. Matematikadan boshlang‘ich sinflar uchun darsliklar, ularning mazmuni va tuzilishi. Turli metodik qo‘llanmalar, ko‘rgazmalar va ulardan foydalanish. O‘qitish  vositalardan ijodiy foydalanish va  yasaladigan ko‘rgazmali ko‘rsatmalar. 
Oz komplektli maktablarda matematika o‘qitish xususiyatlari. Oz komplektli maktablarda matematika o‘qitishni tashkil qilishning o‘ziga xos xususiyatlari. 
Ixtisoslahtirilgan boshlang‘ich  sinflarda matematika o‘qitish. 
Ixtisoslahtirilgan boshlang‘ich  sinflarda matematika o‘qitish. Iqtidorli o‘quvchilar bilan ishlash. 
Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitishning xususiy masalalari
Boshlang‘ich sinflarda nomanfiy butun sonlarni nomerlashga o‘rgatish metodikasi. O‘quvchilarni maktabgacha bo‘lgan davrda matematik tayyorgarligi darajasini aniqlash va ularni tartibga solish. Nomerlashga o‘rgatishga tayyorgarlik. Son va sanoq tushunchasini shakllantirish bosqichlari. O‘nli sanoq sistemasi xususiyatlari va uning nomerlashga  asos qilib olinishi. Kontsentrlar bo‘yicha nomerlashga o‘rgatish metodi. Darsni tashkil qilish, ko‘rgazmalilik hamda didaktik materiallardan foydalanish. Raqamlashga o‘rgatishda matematik diktantning o‘rni. Boshlang’ich sinflarda 10, 100,  1000 va ko‘p xonali sonlar   ustida nomanfiy butun sonlarni nomerlashga o’rgatish metodikasi. 
Boshlang‘ich sinflarda asosiy miqdorlar va ularni o‘lchov birliklarini o‘rgatish metodikasi. Boshlang‘ich sinflarda o‘rganiladigan asosiy miqdorlar: uzunlik, massa, narx, baho, vaqt, masofa, tezlik. Miqdorlarni o‘lchash, o‘lchov birliklarining turlari orasidagi bog‘liqliklar va ular ustida amallar bajarishga o‘rgatish metodikasi. Uzunlik va yuza o’lchov birliklari. Massa va sig’im o’lchov birliklari. Vaqt o’lchov birliklari.
Nomanfiy sonlar ustida arifmetik amallarni o‘rgatish metodikasi. O‘nlik, yuzlik, minglik va ko’p xonali sonlar konsentrida arifmetik amallarni o‘rgatish metodikasi. Nomanfiy sonlar ustida arifmetik amallarni o‘rgatish metodikasi. Arifmetik amallarni o‘rgatishning umumiy masalalari. Qo‘shish va ayirish, ko‘paytrish va bo‘lish amali ma’nosini ochib berish hamda uni bosqichlab kontsentrlarda bajarilishini o‘rgatish. O‘quvchilarning og‘zaki va yozma hisoblash malakalarini shakllantirish. Qo‘shish va ko‘paytirish jadvallari va ularga mos ayirish va bo‘lish hollarini o‘rgatish. Og‘zaki hisoblash texnologiyalari. Yozma hisoblash algoritmini o‘rgatish. Hisoblash malakalarini tekshirish uchun nazorat ishlari. Hisoblashda o‘quvchilar yo‘l qo‘yishi mumkin bo‘lgan xatolarni aniqlash va uni bartaraf qilish yo‘llari. Og‘zaki va yozma hisoblashga doir didaktik (o‘yinlar) topshiriqlar to‘plamini tuzish.
Algebraik materiallarni o‘rgatish metodikasi. Boshlang‘ich sinflarda algebra elementlarini o‘rgatish metodikasining umumiy masalalari. Son va ifoda tushunchasi. Sonli va harfiy ifoda. O‘zgaruvchi qatnashgan ifoda. Tenglik va tengsizlik. Sonli tenglik,  tengsizlik va uni yechishga o‘rgatish metodikasi. Tenglama va uni yechishga o‘rgatish usullari. Tenglik va tengsizliklarni o‘rgatish metodikasi bilan tanishtirish.Sodda tenglamalarni o‘rgatish metodikasi. Tenglama tuzilishi, turlari. Tenglamalar yechish metodikasi.
Geometrik materiallarni o‘rganish metodikasi. Nuqta, kesma, ko‘pburchak tushunchasi haqida tasavvurni shakllantirish va ularni chizish, ayrim xossalari bilan tanishtirish metodikasi. Sodda geometrik yasash ishlari bilan tanishtirish, fazoviy tasavvurlarni rivojlantirish. Burchaklar va ularning turlari. Figuralarni farqlay olish, qismlarga bo‘lish, qismlardan figuralar hosil qilish,  ko‘pburchaklar perimetri hamda yuzasini hisoblash, perimetr va yuza o‘lchov birliklari va ular orasidagi bog‘lanishga doir masalalar yechish. Boshlang‘ich sinflarda Perimetr va yuza (Sig‘im, hajm) tushunchalarini o‘rgatish metodikasi. Koordinata burchagi. Nuqta koordinatasi. Ko‘pyoq. To‘g‘ri burchakli parallelepiped. Fazoviy shakllar. Kub va uning elementlari. Grafik ko‘rinishdagi ob’ektlar ustida ishlash. Sodda grafiklar, diagrammalar, jadvallar. Burchak turlari. Yoyiq burchak.  Burchak gradusi. 30, 45, 60, 90 gradusli burchaklarni transportir yordamida o‘lchash. Soat millari.  Shakllarni burish. Burchak simmetriyasi. Simmetrik shakllar. Simmetriya o‘qlarini topish. Ko‘pyoq modellari va ularning elementlari. 
Kasr tushunchasi bilan tanishtirish metodikasi. Kasr tushunchasi bilan tanishtirish metodikasi. Ulush. Butunning ulushini topish. Ulushga ko‘ra butunni topish.  Maxraji 10 dan oshmagan kasrlarni taqqoslash. Maxrajlari bir xil bo‘lgan kasrlarni qo‘shish va ayirishning  ma’nosi. Sonning kasr qismi va kasrga ko‘ra sonni topishga doir masalalar yechish. Kasr. Maxraji 2, 4, 8 bo‘lgan kasrlar tushunchasi. Maxraji 2, 4, 8 bo‘lgan teng kasrlar. Maxraji 3, 4, 5, 6, 8, 12 bo‘lgan kasrlarni yarim ulush bilan taqqoslash. O‘nli kasrni to‘g‘ri kasr ko‘rinishda ifodalash. O‘nli kasrlar ustida arifmetik amallar.
Arifmetik masalalar yechishga o‘rgatish metodikasi. Masala va uning tarkibi. Sodda va murakkab masalalar. Masala tuzish va uni yechish. Masala yechishga o‘rgatish bosqichlari va uning mantiqiy asosi. Masalalar turlari va ular ustida ijodiy ishlash. Konsentrlar (10, 100, 1000 va ko‘p xonali sonlar) bo‘yicha masalalar yechish ustida ishlash. Masala yechishga o‘rgatishning umumiy usullari ustida ishlash. To‘g‘ri to‘rtburchak va kvadratning perimetrini, yuziga doir masalalar yechishga o’rgatish. Yuzlarni formula yordamida hisoblashga doir masalalar. Bir o‘zgaruvchili tenglamalar bilan yechiladigan murakab masalalarni yechishga o‘rgatish. Masalalarni tenglama va jadval tuzib yechish. Sonli tenglik va tengsizliklarga oid masalalar yechish. Murakkab masalalar yechish usullari. Masalani bir o‘zgaruvchli tenglama yordamida yechish.
Matematika o‘qitish metodikasining taraqqiyoti tarixi. Matematika o‘qitish metodikasining tarixi, taraqqiyot bosqichlari hamda rivojlanish yo‘llari.

II. Mutahassilik fanlaridan sinov imtihonlarining o‘tkazilish tartibi
1.	Kirish imtihonlari mahsus veb kameralar bilan jihozlangan xonalarda karantin qoidalarga amal qilingan holda o‘tkaziladi. 
2.	Imtihonga talabalarning telefon, kitob, shpargalka kabi taqiqlangan buyumlarni olib kirishlariga yo‘l qo‘yilmaydi. 
3.	Talabalar imtihonga kirishidan oldin maxsus detector orqali tekshiruvdan o‘tkaziladi. Tekshiruv vaqtida taqiqlangan buyumlarni topshirishdan bosh tortsa imtihonga qo‘yilmaydi.
4.	Imtihon vaqtida nazoratchilar tomonidan taqiqlangan buyumlar aniqlangan taqdirda imtihondan chetlatiladi. 
5.	Imtihon boshlanganidan so‘ng kech qolgan talabalar imtihonga kiritilmaydi.
6.	Yozma ish uchun 3 soat vaqt beriladi. 3 soatdan so‘ng daftarlar yig‘ib olinadi. Boshqa kunga ham ko’chirilmaydi. 
7.	Yozma ish yakunlangach o‘sha yerning o‘zida daftarlar shifrlanib, tekshiruvchilarga beriladi. Tekshiruvchilar ishini yakunlagach shu yerning o‘zida baholar qaydnomalarga ko‘chiriladi. Ertasi kuni imtihon natijalari rasmiy saytda e’lon qilinadi.

III. Baholash mezonlari
Baholash mezoni 0 balldan 100 ballgachani tashkil etadi. 
	Har bir yozma ish fanni qamrab oluvchi barcha bo‘limlarni o‘z ichiga olgan 5 tadan savoldan iborat bo'lib, har bir savol uchun esa maksimal 20 ball belgilangan. Variantdagi har bir savolga yozilgan javoblarning mazmuniga qarab, ularga quyidagicha miqdorda ballar belgilanadi:
Har bir javob uchun qo‘yiladigan
ball	
                 Mezon	

17,2-20	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri va to‘liq javob yozilsa;
2.	 Savolning mazmuni, mohiyati izchil yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilsa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilsa;
5.	 Mavzuga ko‘ra hulosa yozilsa.	
14,2-17,1	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri lekin to‘la javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilsa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilsa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilsa. 	
11-14,1	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri lekin to‘la javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilmasa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilmasa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilmasa.	
0-10,9	1.	Mustaqil mushohada asosida qisman bo’lsada javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilmasa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilmasa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilmasa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilmasa.	

Foydalaniladigan adabiyotlar  ro‘yxati
Asosiy adabiyotlar
1. Jumayev M.E. Matematika o‘qitish metodikasi.  (O O‘Y uchun darslik.) –T.: Turon-Iqbol, 2016. 426 b.
2. Jumayev M.E. Tadjiyeva Z.G‘. Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasi.  (O O‘Y uchun darslik.) –T.: Fan va texnologiya, 2005. 
3. Jumayev M.E.  Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasidan praktikum.  (O O‘Y uchun o‘quv qo‘llanma ) –T.: O‘qituvchi, 2004. 
4. Jumayev M.E.  Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasidan laboratoriya mashg‘ulotlari.  (O O‘Y uchun o‘quv qo‘llanma) –T.: Yangi asr avlodi, 2006.
5. Таджиева З.Г., Абдуллаева Б.С., Жумаев М.Е., Сидельникова Р.И., Садыкова А.В. Методика преподования математики. –T.:Turon-Iqbol, 2011. 336 с.
6.TojiyevM., Barakayev M., Xurramov  A. Matematika o’qitish metodikasi. O’quv qo’llanma. –T.: Fan va texnologiya, 2016. -328 b.
Qo‘shimcha adabiyotlar
7. O`zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi.-T.,O’zbekiston2015,-46b. 
8. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. –T.:  O‘zbekiston, 2017.  - 488 b.
9. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. –T.: O‘zbekiston, 2016.  - 56 b.
10. Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash- yurt taraqqiyoti va xalq faravonligining garovi.  –T.: O‘zbekiston, 2017.- 48 b.
11. Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy taxlil, qat’iy tartib intizom va shaxsiy javobgarlik- har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. –T.: O‘zbekiston, 2017. - 104 b.
12. 2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947 sonli Farmoni. Barkamol avlod - O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. –T.: Sharq. 1997.
13. Axmedov.M., Abduraxmonova N., Jumayev M.E. 1-sinf matematika darsligi. –T.: Turon iqbol, 2017. 160 bet.
14. Axmedov.M.,Abduraxmonova N., Jumayev M.E. 1-sinf matematika darsligi metodik qo`llanma. –T.: Turon iqbol 2008 yil.
14. Burhonov S.va boshq. Uchinchi sinf matematika darsligi. –T.: Sharq, 2015.
15. Bikbayeva N.To‘rtinchi sinf matematika darsligi. –T.: O‘qituvchi, 2017 
16. Jumayev M.E,  Bolalarda boshlang‘ich matematik tushunchalarni rivojlantirish nazariyasi va metodikasi.  (KHK uchun ) –T.: Ilm Ziyo, 2013.
17. Jumayev E.E. Boshlang‘ich matematika nazariyasi va  metodikasi. (KHK  uchun) –T.: Turon iqbol,  2012.
18. Jumayev M.E. va boshq.Birinchi sinf matematika daftari. –T.: Turon iqbol, 2017. 160 bet.
19. Tojiyeva Z.G` va boshqalar. boshlang‘ich sinflarda matemetikadan dars samaradorligini oshirishda tarixiy materiallardan foydalanish. –T.: TDPU,  2008. 96 б.
20.TojiyevM.,Alimov A.Ya.D.U.Qo’chqorov Pedagogik texnologiya –ta’lim jarayoniga tatbig’i (Zamonaviy texnologiya asosida ”Boshlang’ich ta’limda matematika o’qitish metodikasi” fani darslaining loyihasi). I-qism. –T.: Tafakkur, 2010. -148 b.
Elektron ta’lim resurslari
21. www. tdpu. uz
22. www. pedagog. uz
23. www. Ziyonet. uz	
24. www. edu. uz
25. tdpu-INTRANET. Ped