O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS  TA’LIM VAZIRLIGI
ANDIJON DAVLAT  UNIVERSITETI

KELISHILDI                                              Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi  ___________                           “____”___________2021-yil		TASDIQLAYMAN
rektor________ A.S.Yuldashev
“____”___________2021-yil	

5А111602–Ijtimoiy-gumanitar fanlarni o‘qitish metodikasi (huquq ta’limi)

magistratura mutaxassisligiga kiruvchilar uchun 
mutaxassislik (ixtisoslik) fanlaridan kirish imtihonlari 

DASTUR

Andijon – 2021

Dastur 5A111602–Ijtimoiy-gumanitar fanlarni o‘qitish metodikasi (huquq ta’limi) magistratura mutaxassisligiga kiruvchilar uchun tuzilgan. 

O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor:                      dots. R.V.Mullajonov.
Milliy g‘oya, ma’naviyat asoslari
va huquq ta’limi kafedrasi mudiri:                   dots. L.A.Qurbonova.

Tuzuvchilar: 
L.A.Qurbonova      -  ADU MG‘MAHT kafedrasi  mudiri, f.f.d. dots.
M.N.Sodiqova     - ADU MG‘MAHT kafedrasi katta o‘qituvchisi.

Kirish
	O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 5-maydagi PQ-2956-sonli “2017/2018 o‘quv yilida O‘zbekiston Respublikasining oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilish to‘g‘risida”gi qarori, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 20-apreldagi PQ-2909-sonli “Oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori, O‘zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti I.A.Karimovning O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining 2010-yil 27-yanvar kuni bo‘lib o‘tgan qo‘shma majlisidagi “Mamlakatni modernizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyati barpo etish - ustuvor maqsadimizdir” mavzusidagi ma’ruzasi mazmun-mohiyati va “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun hamda "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” asosida zamonaviy va kasbiy bilimlarni chuqur egallagan, jismonan baquvvat, aqlan yetuk, o‘z kasbining ustasi bo‘lgan raqobatbardosh mutaxassis kadrlar tayyorlash va bu kadrlar bilan mamlakatimizda olib borilayotgan bozor iqtisodiyotiga asoslangan demokratik davlat va jamiyat qurilishi jarayonini jadallashtirish, davlatimizni rivojlangan davlatlar qatorida munosib o‘rin egallashini ta’minlash, Vatan istiqboli va mamlakat kelajagi, yo‘lida fidokorona mexnat qiluvchi barkamol avlodni tarbiyalash va voyaga yetkazish vazifalarini qo‘yadi.
Shu maqsad yo‘lida respublikamiz Prezidenti tomonidan hozirda ta’limni modernizatsiyalashga, zamon talablaridan kelib chiqqan holda islohotlarni olib borishga katta ahamiyat berilmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi birinchi Prezidentining 2012-yil 24-iyuldagi PF- 4456-sonli “Oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash va attestatsiyadan o’tkazish tizimini yanada takomillashtirish to‘g‘risida”gi Farmoniga, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 16-avgustdagi 343-sonli ”Oliy ta’limning davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash” to‘g‘risidagi va 2007-yil 10-sentabrdagi 190- sonli “O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim tizimida magistratura faoliyatini yanada takomillashtirish, uning samaradorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi qarorlariga muvofiq magistratura faoliyatini tubdan takomillashtirish va uning samaradorligini oshirish, kadrlar tayyorlash sifati va raqobatbardoshligini kuchaytirish, “magistr” darajasini berish bo‘yicha dissertatsiya ishi mazmuni va sifatiga qo‘yiladigan mezonlar va talablar hamda xalqaro ta’lim standartlari darajasida oliy ta’lim muassasalarida magistrlar tayyorlash tartibi belgilangan.
Imtihonning maqsadi va vazifalari
Yozma imtihonning maqsadi 5A111602–Ijtimoiy-gumanitar fanlarni o‘qitish metodikasi (huquq ta’limi) mutaxassisligi bo‘yicha magistraturaga kiruvchilarning ilmiy va ilmiy pedagogik ishlarga qobiliyati hamda qiziqishlarini aniqlashdan iborat.
Maqsaddan kelib chiqqan holda suhbat quyidagi vazifalarni yechishga qaratilgan:
-	talabaning	ilmiy	va	ilmiy	pedagogik	faoliyatga layoqatini va qobiliyatini aniqlash;
-	soha muammolariga qiziqish darajasini aniqlash;
-	soha muammolari va rivojlanish istiqbollari to‘g‘risida tushunchasi;
-	muammoni yechish usullari va vositalari to‘g‘risida aniq tasavvurga ega bo‘lish;
-	zamonaviy pedagogik texnologiyalarni bilishi va ulardan foydalana olish;
-	ilmiy mushohada qila olish va yangi g‘oyalar shakllantira olish.

Asosiy qism
Yozma imtihonning maqsadi 5A111602 – Ijtimoiy-gumanitar fanlarni o‘qitish metodikasi (huquq ta’limi) mutaxassisligi bo‘yicha magistraturaga kiruvchilarning ilmiy va ilmiy pedagogik ishlarga qobiliyati hamda qiziqishlarini aniqlash bo‘yicha suhbat savollarida:
-	talabaning ilmiy va ilmiy pedagogik faoliyatga layoqatini va qobiliyatini aniqlash;
-	soha muammolariga qiziqish darajasini aniqlash;
-	soha muammolari va rivojlanish istiqbollari to‘g‘risida tushunchasi;
-	muammoni yechish usullari va vositalari to‘g‘risida aniq tasavvurga ega bo‘lish;
-	zamonaviy pedagogik texnologiyalarni bilishi va ulardan foydalana olish;
-	ilmiy mushohada qila olish va yangi g‘oyalar shakllantira olish darajasini aniqlash ko‘zda tutilgan.
Yozma imtihon quyidagi mavzular asosida olib boriladi:
Konstitutsiyaviy huquq: O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy huquqi tushunchasi, manbalari, tizimi, konstitutsiyaviy, huquqiy munosabatlar va normalar, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy tarixiy yo‘li. 
Mustaqil O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining qabul qilinishi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining tuzilishi va o‘ziga xos xususiyatlari.
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining asosiy prinsiplari, inson va fuqarolarning asosiy huquq, erkinliklari va burchlari, jamiyat va shaxs, O‘zbekiston Respublikasining ma’muriy-hududiy tuzilishi, davlat hokimiyatining tashkil etilishi
Xorijiy mamlakatlar siyosiy tizimi va O‘zbekiston Respublikasi siyosiy tizimining qiyosiy tahlili. 
Xorijiy mamlakatlar konstitutsiyalarining turlari, ularning mazmuni, manbalari, asosiy xususiyatlari, shakllari, konstitutsiyaviy nazorat  va ularning  turlari. 
Xorijiy mamlakatlar konstitutsiyaviy huquq tizimini, unda tartibga solinadigan ijtimoiy munosabatlarni, jamiyat va davlat tuzumining asoslarini hamda davlat hokimiyatini amalga oshirish bilan bog‘liq bo‘lgan munosabatlarni; 
O‘zbekiston Respublikasining davlat suverenligi, xalq hokimiyatchiligi, jamiyat va shaxs, inson va fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va burchlari, ma’muriy davlat tuzilishi, davlat hokimiyatining tashkil etilishi.
Ma’muriy huquq: Ma’muriy huquq fani tushunchasi va tizimi. Ma’muriy huquq fanini tashkil etuvchi ijtimoiy munosabatlar. Ma’muriy huquq tushunchasi. Ma’muriy huquqning turdosh tarmoq huquqlari bilan o‘zaro munosabati. Ma’muriy huquq manbalari tushunchasi va ularning turlari. Ma’muriy huquq tizimi.
Davlat boshqaruvi tushunchasi. Davlat boshqaruvi va ularning turlari. Boshqaruv faoliyatining usullari. Boshqaruv faoliyatida ma’muriy usulning mohiyati. Davlat boshqaruv organi tushunchasi va uning huquqiy holati. Davlat organlarining tizimi. Davlat boshqaruvining markaziy va mahalliy organlari. Davlat boshqaruv organlarining vakolatlari xarakteri, masalalarni hal etish usullari, pul bilan ta’minlash manbalari va faoliyatining hududiy ko‘lamlari bo‘yicha tasnifi. Davlat xizmati tushunchasi va uning asosiy tamoyillari. Davlat tushunchasi va huquqiy holati asoslari. Davlat xizmatchilarining turlari. Davlat xizmatiga kirishni tartibga solish. Davlat xizmatchilarini rag‘batlantirish va javobgarlikka tortish. Davlat xizmat munosabatlarining to‘xtatilish asoslari.
Ma’muriy huquqiy normalar tushunchasi va ularning mantiqiy tuzulmasi. 
Ma’muriy huquqiy munosabatlar tushunchasi va ularning o‘ziga xos xususiyatlari. Ma’muriy huquqiy munosabatlarning turlari. Ma’muriy huquqiy munosabatlarning sub’yektlari va ob’yektlari. Ma’muriy huquqiy munosabatlarning yuzaga kelishi, o‘zgarishi va bekor bo‘lishi asoslari. 
Ma’muriy javobgarlikning asosiy xususiyatlari. Ma’muriy huquqbuzarlikning yuridik tarkibi. Ma’muriy jazo turlari. Ma’muriy jazoning maqsadi. Ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ishlarni ko‘rib chiquvchi organlar va mansabdor shaxslar. Ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ishlarni yuritish va ularning bosqichlari.  Ma’muriy jarayon tushunchasi. Ma’muriy jarayon tamoyillari. Ma’muriy protsessual normalar. Ma’muriy munosabatlar. Ma’muriy huquqiy  va ma’muriy huquqiy munosabatlar sub’yektlari tushunchasi. Ma’muriy huquq sub’yektlarining turlari. Ma’muriy huquq sub’yektlarning muomala va huquq layoqati.
Ma’muriy huquqbuzarliklar bo‘yicha ish yuritishning vazifalari va asosiy qoidalari. Ma’muriy huquqbuzarlik to‘g‘risidagi ishni yuritishda qatnashuvchi shaxslar. Ma’muriy huquqbuzarlik to‘g‘risidagi ishlarni ko‘rib chiqish tartibi. Ma’muriy huquqbuzarlik to‘g‘risidagi ish yuzasidan chiqarilgan qaror va ularning turlari.
Fuqarolik huquqi: Fuqarolik-huquqiy munosabat tushunchasi va elementlari. Fuqarolik-huquqiy munosabat mazmuni. Fuqarolik sub’yektiv huquq va burch tushunchasi. Fuqarolik huquq va burchlarining vujudga kelish asoslari. Yuridik faktlar. Huquq va burchlarning uzviy bog‘liq bo‘lishligi. Fuqarolik huquqlarini amalga oshirish va himoya qilish. Fuqarolik huquqi predmeti va uslubining fuqarolik-huquqiy munosabatlarga bo`lgan ta’siri. Fuqarolik-huquqiy munosabatlarning turlarga bo`linishi (tasniflanishi)	
Fuqaro (jismoniy shaxs) tushunchasi. Fuqarolarning huquq layoqati tushunchasi.  Vasiylik va xomiylik tushunchasi hamda uning ahamiyati. 	
Yuridik shaxs tushunchasi va belgilari. Yuridik shaxslarning  vujudga kelishi. Yuridik shaxsning javobgarligi. 	
Fuqarolik huquqlari ob’yektlarining tushunchasi va turlari. 	
Bitim tushunchasi va turlari. Bitimning boshqa yuridik faktlardan farqi. Bitimlarning ahamiyati va qo‘llanish sohasi. Bitim shakllari. 	
Vakillik tushunchasi, ahamiyati va belgilash asoslari. 	
Majburiyat tushunchasi. Majburiyat huquqi tushunchasi va taraflari. Majburiyatlarning mazmuni. Majburiyatlarning turlari. 
Shartnoma tushunchasi va ahamiyati. Shartnoma turlari. Zarar yetkazishdan kelib chiqadigan majburiyatlarning  umumiy qoidalari. Fuqaroning hayoti va sog‘lig‘iga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash. 	
Tovarlar, ishlar, xizmatlardagi nuqsonlar oqibatida yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash. Ma’naviy zararni qoplash. Asossiz boylik orttirish oqibatida kelib chiqadigan majburiyatlar.	
Intellektual faoliyat tushunchasi va uning asosiy belgilari. Jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni va ahamiyati. Intellektual mulk huquqi (moddiy ashyoviy)ning o‘ziga xos xususiyatlari. Mualliflik huquqi ob’yektlari va ularni huquqiy muhofaza etish asoslari. Asarning ob’yektiv shakli va turlari. Muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlari. Turdosh huquqlar ob’yektlari, sub’yektlari. 	
Vorislik asoslari. Umumiy birgalikdagi mol-mulk va dehqon xo‘jaligi yer uchastkasiga egalik huquqining meros bo‘lib o‘tish xususiyati. Meros ochilish tartibi, merosxo‘rlar. Vasiyat bo`yicha vorislik. Vasiyatnoma shakli va mazmuniga qo‘yiladigan talablar. Qonun bo‘yicha vorislik. Qonuniy vorislik asoslari va vorislar guruhlari. Merosni muhofaza qilish va uni boshqarish. 	
Oila huquqi: Oila huquqi tushunchasi, maqsad va vazifalari. Nikoh tuzish tartibi. Nikoh tuzishning ixtiyoriyligi. Nikoh yoshi. Nikoh tuzishga monelik qiladigan holatlar. Nikohlanuvchi shaxslarni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish. Er-xotinning shaxsiy huquq va majburiyatlari.  Er va xotinning mulkiy huquq va majburiyatlari. Er va xotin mol-mulkining shartnomaviy tartibi. Nikohning tugatilishi. Nikohning haqiqiy emasligi. Qon-qarindoshlik va bolalarning nasl-nasabini belgilash. Ota-ona hamda voyaga yetmagan bolalarning huquq va majburiyatlari. Oila a’zolarining va boshqa shaxslarning aliment majburiyatlari. Ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni joylashtirish shakllari. Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish. Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar ishtirokidagi oilaviy munosabatlarni tartibga solish.
Mehnat huquqi:  Mehnat huquqi fanining predmeti, maqsad va vazifalari. Mehnat huquqi tushunchasi
Mehnat huquqi bilan tartibga solinadigan, mehnatga oid ijtimoiy munosabatning tushunchasi va ularning turlari. Mehnatga oid munosabatlarni tartibga solish metodining xususiyatlari. Mehnat huquqi tarmog‘i, kursi va fanning sistemasi. Mehnat huquqining funksiyalari. 	 
Mehnat huquqining asosiy prinsiplari, ularning klasifikatsiyasi Mehnat huquqi manbalarining tushunchasi.	  
Mehnat huquqining sub’yektlari tushunchasi va klassifikatsiyasi. Subektlarning huquqiy statusi va uning mazmuni: Mehnatga oid huquqiy, muomala layoqati, subektlarning huquq va vazifalari, huquq xamda vazifalarning kafolatlari,  mehnat huquqi subektlarining mas’uliyati. 
Mehnat shartnomasining tushunchasi va taraflari (kontrakt). Ish vaqti. Ish xaqi. Kafolatli va kompensatsion to‘lovlar. Mehnat shartnomasini bekor qilish asoslari.  
Mehnatni muhofaza qilish. Davlat ijtimoiy sug‘urtasi.
Yoshga doir pensiya. Nogironlik pensiyasi. Boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi. Pensiya turini tanlash huquqi. Davlat pensiyalarining miqdori. Sug‘urta qilingan xodimlarni davlat pensiyalari bilan ta’minlash tartibi.
Jinoyat huquqi: Jinoyat huquqining tushunchasi, predmeti va vazifalari.  O‘zbekiston Respblikasi jinoyat huquqi predmeti, tushunchasi va ahamiyati, vazifalari. Boshqa huquqiy fanlar bilan aloqadorligi. Jinoyat huquqining tizimi. Jinoyat qonuni umumiy va maxsus qismi, ularning ilmiy ahamiyati. Jinoyat qounining rivojlanishi prinsiplari va ularning mohiyati.
Jinoyat qonuni umumiy va maxsus qismi, ularning ilmiy ahamiyati. Jinoyat qonunining rivojlanishi prinsiplari va ularning mohiyati O‘zbekiston Respublikasi jinoyat huquqi predmeti, tushunchasi va ahamiyati, vazifalari. Boshqa huquqiy fanlar bilan aloqadorligi.
Jinoyat tarkibining tushunchasi va uning huquqiy  ahamiyati, jinoyat tarkibining alomatlari va belgilari. Jinoyat turlarining tarkibi. Jinoyat obekti tushunchasi. Ijtimoiy xafvli qilmishning darajasi va xususiyatini aniqlashda jinoyat obektining ahamiyati, jinoyat obekti turlari. Umumiy obekt tushunchasi. Maxsus obekt tushunchasi. Jinoyat Kodeksining maxsus qismi tizimini shakllantirishda maxsus obektining ahamiyati. Jinoyatning bevosita ob’yekti. Bevosita obektining asosiy va qo‘shimcha belgilari. Jinoyat predmeti tushunchasi va jabrlanuvchining huquqiy holati. Aniq  jinoyat tarkibida bevosita obektning o‘rni, jinoyatning sub’yektiv tushunchasi  va uning yuridik alomatlari. Jinoyatning sub’yektiv tomoni tushunchasi va belgilari. Ayb tushunchasi va shakllari. Jinoyatni kvalifikatsiyasida ayb shakllarining ahamiyati Qasddan sodir etilgan jinoyatning shakli va turlari. 
Jinoyat tushunchasi, jinoyatlarni tasniflash, javobgarlikka tortilishi lozim bo‘lgan shaxslar, aqli rasolik tushunchasi, mastlik holatida sodir etgan jinoyatlar uchun javobgarlik,  jinoiy javobgarlikning asoslari.
Jinoyat tarkibining tushunchasi va uning huquqiy  ahamiyati, jinoyat tarkibining alomatlari va belgilari. Jinoyat turlarining tarkibi. Jinoyat ob’yekti tushunchasi. Ijtimoiy xafvli qilmishning darajasi va xususiyatini aniqlashda jinoyat ob’yektining ahamiyati, jinoyat ob’yekti turlari. Javobgarlikdan ozod qilish turlari, javobgarlikka tortish muddatining o‘tib ketganligi munosabati bilan jinoyat uchun javobgarlikdan ozod qilish. Qilmish yoki shaxs ijtimoiy xafvligini yo‘qotganligi munosabati bilan javobgarlikdan ozod qilish. Aybdorni o‘z qilmishidan ozod qilish asoslari. Yarashtirish institutining ahamiyati. Kasallik tufayli javobgarlikdan ozod qilish, amnistiya. 
Jazodan ozod qilishning turlari. Jazoni  ijro etish muddati o‘tib ketganligi tufayli ozod qilish. Shartli hukm qilish. Shartli ozod qilish. Jazoni yengilrog‘i bilan ozod qilish. Kasalik yoki mehnat qobiliyatini yo‘qotganligi tufayli jazodan ozod qilish. Amnistiya akti yoki avf etish asosida jazodan ozod qilish.
Jinoyatda ishtirokchilik tushunchasi, uning  subyektiv va obyektiv belgilari. Jinoyat ishtirokchilarning turlari; bajaruvchi, tashkilochi, dalaolatchi, yordamchi.
Ishtirokchilikning shakllari: oddiy ishtirokchilik, murakkab ishtirokchilik, uyushgan gurux, jinoiy uyushma. Jinoyatda ishtirokchilik uchun javobgarlik doirasi va asoslari. Ekstsess bajaruvchi. Maxsus subyekt, jinoyatda ishtirokchi sifatida. Jinoyat ishtirokchilarning jinoyatdan ixtiyoriy qaytishi. Jinoyatga daxldorlik tushunchasi va turlari. Jinoyatga daxldorlikniing ishtirokchilikdan farqi.
Qilmishning jinoiyligini istisno qiluvchi holatlar tushunchasi va turlari. Kam ahamiyatli qilmishlar. Mudofaa chegarasidan chetga chiqish. Oxirgi zarurat. Oxirgi zaruratning huquqiy shartlari. Zaruriy mudofaa. Zaruriy mudofaning huquqiy shartlari. Zaruriy ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsni ushlash vaqtida zarar yetkazish. Buyruq yoki boshqa vazifani ijro etish. Kasb yoki boshqa xo‘jalik faoliyatga bog‘liq asosli tavakkalchilik.
Jinoyat huquqida qilmishning jinoyatchiligini istisno qiladigan holatlar tushunchasi va turlari. Ularning jinoiy javobgarlikka va jazodan ozod qilidagan holatlardan farqi.  Jinoyat sodir etgan shaxslar jinoiy javobgarlikdan ozod qilishning ijtimoiy  va huquqiy ahamiyati. Javobgarlikdan tortish muddatlarini o‘tishining to‘xtalishi va o‘z vaqtida bog‘liq bo‘lmagan  muddatning qo‘llanmasligi. 
Sudlanganlik tushunchasi va uning huquqiy ahamiyati. Sudlanganlik xolatining tugatilishi muddatlari. Sudlanganlikni olib tashlash tartibi va shartlari. Sudlanganlik  holatini olib tashlash va sudlanganlik muddatlarini xisoblash.  
18 yoshgacha bo‘lgan shaxslar sodir etgan jinoyatlar uchun qo‘llaniladigan jazolar tizimi. Voyaga yetmaganlarga nisbatan jarima, ahloq tuzatish ishlari, qamoq va ozodlikdan mahrum qilish jazolarining qo‘llanilishi. Voyaga yetmaganlarga jazo tayinlash xususiyati. 
Tibbiy yo‘sindagi majburlov choralar va ularni tayinlash. Majburlov choralarning maqsadi, ularni qo‘llashning umumiy asoslari. Tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarning turlari. Tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari muddatlarini uzaytirish, o‘zgartirish va bekor qilish. Alkogolizm, giyovandlik yoki zaxarvandlikka yo‘liqqan shaxslarga nisbatan tibbiy yo‘sindagi choralarni qo‘llash.   
Liberallashtirishning huquqiy asoslari. Xayot va sog‘liqqa qarshi jinoyatlar. Jinsiy erkinlikka qarshi jinoyatlar. Tinchlik va xavfsizlikka qarshi jinoyatlar.  Iqtisodiyot sohasidagi jinoyatlar. Harbiy sohadagi jinoyatlar.
Xalqaro va inson huquqlari: Xalqaro  huquqning maqsad va vazifalari. Xalqaro huquqning fan sifatida tarixiy rivojlanishi. Xalqaro huquqning vujudga kelishi va rivojlanish tarixi. Halqaro huquq prinsiplari. Xalqaro huquqiy munosabatlar subyektlari. Davlat xalqaro huquqning asosiy subyekti sifatida. Xalqaro huquq manbalari. Xalqaro huquqda hudud tushunchasi. Davlat hududining tasnifi va yuridik tabiati. Davlat chegrasi tushunchasi. Xalqaro huquqda aholi. Xalqaro huquqda javobgarlik tushunchasi, subyektlarning xalqaro-huquqiy javobgarligi turlari va shakllari, xalqaro tashkilotlarning javobgarliklari va shaxslarning xalqaro jinoiy javobgarligi.  
Xalqaro tashkilotlar huquqi, xalqaro tashkilotlarning turlari va funksiyalari, diplomatiya va konsullik huquqi, xalqaro iqtisodiy huquq,  xalqaro ekologik huquq, xalqaro shartnomalar huquqi. O‘zbekiston Respublikasi tashqi siyosati va diplomatiyasi. 
Inson huquqlari tushunchasi. Inson huquqlariga doir huquqiy hujjatlar. Siyosiy-huquqiy ta’limotlarda inson huquqlari masalasi. O‘zbekistonda siyosiy va iqtisodiy tuzumni isloh qilish, huquqiy davlatni shakllantirishda inson huquqlarining o‘rni. 
Inson huquqlari tarkibi. Inson huquqlari sohasida davlatning mintaqaviy hamkorligi. Inson va fuqarolar huquq va erkinliklarining sud tomonidan himoya qilinishi. 
Ayol huquqlari. Ayollarga nisbatan kamsitishning barcha shakllarigi barham berish. Bola huquqlarini himoya qilish. Bola huquqlarini himoya qilish bo‘yicha xalqaro shartnomalar. 
Inson huquqlari bo‘yicha xalqaro institutlar. BMTning tashkil etilishi va uning inson huquqlarini himoya qilish borasidagi faoliyati. 
Inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlar va ularning inson huquqlarini himoya qilishdagi o‘rni. Milliy institutlarning maqsad va vazifalari. Oliy Majlisning inson huquqlari bo‘yicha vakili (Ombudsman).  Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining Milliy Markazi. Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi instituti.  O‘zbekiston Respublikasidagi inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlar faoliyatining asosiy yo‘nalishlari.    
Ekologiya huquqi: ekologiya huquqining tushunchasi. Tabiat va jamiyat, ular o‘rtasidagi o‘zaro munosabat shakllari. Tabiatni muhofaza qilish prinsiplari. Davlat va huquqning ekologik funksiyasi. Ekologik munosabatlar, ekologik huquqiy normalari va huquqiy munosabatlar. Ekologiya huquqi tizimi. Ekologiya huquqi manbalari.  Ekologiya sohasida boshqaruv tushunchasi, turlari va xususiyatlari. Ekologik-huquqiy javobgarlik tushunchasi va turlari. Ekologik-huquqiy tartibga qarshi qaratilgan ijtimoiy xavfli harakat va harakatsizlikning ijtimoiy huquqiy tavsifi. Ekologik-huquqiy javobgarlik tizimi. Intizomiy javobgarlik. Ekologiyaga zarar yetkazilganlik uchun fuqarolik huquqiy javobgarlik. Ekologik qonunchilikni buzganlik uchun ma’muriy javobgarlik. Ma’muriy ta’sir samaradorligini oshirish yo‘llari. Ekologiya qonunchiligini buzganlik uchun jinoiy-huquqiy javobgarlik. Ekologik-huquqiy javobgarlik samaradorligini oshirish muammolari. 
Yerdan foydalanish va ularni muhofaza qilishning huquqiy holati tushunchasi. Suvlar huquqiy tartibga solish, foydalanish va muhofaza qilish obyekti sifatida. Suv qonunchiligini buzganlik uchun yuridik javobgarlik. O‘simlik dunyosidan foydalanish va muhofaza qilishning huquqiy holati. O‘simlik dunyosi to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlik uchun yuridik javobgarlik. Alohida muhofaza etiladigan tabiiy hududlar va obyektlar huquqiy holatining tushunchasi va xususiyatlari. Alohida muhofaza etiladigan tabiiy hududlar va obyektlar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlik uchun yuridik javobgarlik. Sanoat, transport, energetika va boshqa xo‘jalik tarmoqlarida tabiiy resurslaridan foydalanish va muhofaza qilishning huquqiiy holati tushunchasi va xususiyati. 

II. Mutahassilik fanlaridan sinov imtihonlarining o‘tkazilish tartibi

1.	Kirish imtihonlari mahsus veb kameralar bilan jihozlangan xonalarda karantin qoidalarga amal qilingan holda o‘tkaziladi. 
2.	Imtihonga talabalarning telefon, kitob, shpargalka kabi taqiqlangan buyumlarni olib kirishlariga yo‘l qo‘yilmaydi. 
3.	Talabalar imtihonga kirishidan oldin maxsus detector orqali tekshiruvdan o‘tkaziladi. Tekshiruv vaqtida taqiqlangan buyumlarni topshirishdan bosh tortsa imtihonga qo‘yilmaydi.
4.	Imtihon vaqtida nazoratchilar tomonidan taqiqlangan buyumlar aniqlangan taqdirda imtihondan chetlatiladi. 
5.	Imtihon boshlanganidan so‘ng kech qolgan talabalar imtihonga kiritilmaydi.
6.	Yozma ish uchun 3 soat vaqt beriladi. 3 soatdan so‘ng daftarlar yig‘ib olinadi. Boshqa kunga ham ko’chirilmaydi. 
7.	Yozma ish yakunlangach o‘sha yerning o‘zida daftarlar shifrlanib, tekshiruvchilarga beriladi. Tekshiruvchilar ishini yakunlagach shu yerning o‘zida baholar qaydnomalarga ko‘chiriladi. Ertasi kuni imtihon natijalari rasmiy saytda e’lon qilinadi.

III. Baholash mezonlari
Baholash mezoni 0 balldan 100 ballgachani tashkil etadi. 
	Har bir yozma ish fanni qamrab oluvchi barcha bo‘limlarni o‘z ichiga olgan 5 tadan savoldan iborat bo'lib, har bir savol uchun esa maksimal 20 ball belgilangan. Variantdagi har bir savolga yozilgan javoblarning mazmuniga qarab, ularga quyidagicha miqdorda ballar belgilanadi:
Har bir javob uchun qo‘yiladigan
ball	
                 Mezon	

17,2-20	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri va to‘liq javob yozilsa;
2.	 Savolning mazmuni, mohiyati izchil yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilsa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilsa;
5.	 Mavzuga ko‘ra hulosa yozilsa.	
14,2-17,1	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri lekin to‘la javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilsa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilsa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilsa. 	
11-14,1	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri lekin to‘la javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilmasa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilmasa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilmasa.	
0-10,9	1.	Mustaqil mushohada asosida qisman bo’lsada javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilmasa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilmasa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilmasa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilmasa.	
  
Qo‘yilgan ballardan norozi bo‘lgan bakalavr sinov natijalari e’lon qilingan vaqtdan boshlab 24 soat davomida qabul komissiyasining raisiga yoki appelyatsiya (adolat) komissiyasi raisi nomiga ariza bilan murojaat qilishi mumkin. Appelyatsiya haqidagi arizani ko‘rib chiqish muddati 1 kundan oshmasligi  kerak.
Asosiy va qo‘shimcha o‘quv adabiyotlar hamda axborot manbaalari
Asosiy adabiyotlar
1.	 Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси. - Т.: Ўзбекистон, 2012.
2.	Давлат тили ҳақида (янги таҳрири). Ўзбекистон Республикасининг Қонуни.-Т.: Ўзбекистон, 1997. - 22 б.
3.	Ўзбекистон Республикаси “Виждон эркинлиги ва диний Ташкилотлар тўғрисида”ги (янги таҳрири). Ўзбекистон Республикасинингқонуни -Т.: Адолат, 1998.
4.	“Давлат тили ҳақида”ги (янги таҳрир) Ўзбекистон Республикасининг қонуни. -Т.: Ўзбекистон, 1997. 
5.	Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат Кодекси. - Т.: Адолат, 1996.
6.	Ўзбекистон Республикасида масофавий таълим тизимини яратиш ва ривожлантириш консепсияси (Лойиҳа) // Хабар.- 2004.- 20 феврал.
7.	Кадрлар тайёрлаш миллий дастури. - Т.: Шарқ, 1997. - 63 б.
8.	Таълим тўғрисида. Ўзбекистон Республикасининг Қонуни (янги таҳрир). - Т.: Ўзбекистон, 2020. 
9.	Каримов И.А. Ўзбекистон: миллий истиқлол, иқтисод, сиёсат, мафкура. 1-жилд. - Т.: Ўзбекистон, 1996. - 364 б.
10.	Каримов И.А. Биздан озод ва обод Ватан қолсин. 2-жилд. - Т.: Ўзбекистон, 1996. - 380 б.
11.	Каримов И.А. Янгича фикрлаш ва ишлаш давр талаби. 5-жилд. - Т.: Ўзбекистон, 1997. -384 б.
12.	Каримов И.А. Ватан равнақи учун ҳар биримиз машулмиз. 9-жилд. - Т.: Ўзбекистон, 2001. - 432 б.
13.	Каримов И.А. Хавфсизлик ва тинчлик учун курашамиз. 10-жилд. - Т.: Ўзбекистон, 2002. - 432 б.
14.	Мирзиёев Ш.М. Миллий тараққиёт йўлимизни қатҳият билан давом эттириб, янги босқичга кўтарамиз. 1-жилд, -Тошкент: Ўзбекистон, 2018. – 592 б.
15.	Мирзиёев Ш.М. Халқимизнинг розилиги бизнинг фаолиятимизга берилган энг олий баҳодир. 2-жилд, –Тошкент: Ўзбекистон, 2018. – 508 б.
16.	Мирзиёев Ш.М. Нияти улуғ халқнинг иши ҳам улуғ, ҳаёти ёруғ ва келажаги фаровон бўлади. 3-жилд, –Тошкент: Ўзбекистон, 2019.
17.	Мирзиёев Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қурамиз. –Тошкент: Ўзбекистон,  2017 йил. - 400 б.
18.	Мирзиёев Ш.М. Эркин ва фаровон, демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда барпо этамиз. –Тошкент: Ўзбекистон, 2016. –56 б.
19.	Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш.М. Мирзиёевнинг 2017 йил 19 сентябр куни Бирлашган Миллатлар Ташкилот Бош Ассамблеясининг 72-сессиясида сўзлаган нутқи. ҳттп://уза.уз.
20.	 Мирзиёев Ш.М. Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини таҳминлаш – юрт тараққиёти ва халқ фаровонлигининг гарови. –Тошкент: Ўзбекистон, 2017.
21.	 Мирзиёев Ш.М. Танқидий таҳлил, қатҳий тартиб-интизом ва шахсий жавобгарлик - ҳар бир раҳбар фаолиятининг кундалик қоидаси бўлиши керак . –Тошкент: Ўзбекистон, 2017. –104 б.
22.	 Мирзиёев Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қурамиз. –Тошкент: Ўзбекистон, 2017.– 488 б.
23.	 Ўзбекистон Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг Олий Мажлисга мурожаатномаси//28.12.2018. ҳттп://уза.уз.
24.	 Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг Олий Мажлисга мурожаатномаси//25.01.2020. ҳттп://уза.уз.
25.	М.Рустамбоев. Ўзбекистон Республикаси Конституциясини ўрганиш . – Т.: Янги аср авлоди, 2ОО5. 
26.	Е.Хожиев, Т.Хожиев.  Маъмурий ҳуқуқ.  Дарслик.  – Т.:  Фан ва технология, 2ОО8.
27.	Ф.М.Отахўжаев. Оила ҳуқуқи.  – Т.: Чўлпон, 2О13
28.	Муаллифлар жамоаси Мехнат хукуки . – Т. :	Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2О14. – 261 б.

Qo’shimcha adabiyotlar
1.	Чиркин В.Е. Конституционное  право зарубежнух стран. – М .: Юрист, 2001.
2.	Одилқориев Х.Т., Очилов Б.Е. Ҳозирги замон халқаро ҳуқуқи. Дарслик. Т.: ЖИДУ 2002
3.	Чудаков М.Ф. Конституционное (государственное) право зарубежнух стран. – М.: Новое издание, 2001.
4.	Муҳамедов Ҳ. Янги даврда  Англия давлати. Дарслик. –Т.: Адолат, 2000. 
Elektron ta’lim resurslari:

1.	“Халқсўзи” газетаси – ХС. Уз.
2.	“Туркистон” газетаси - туркистонсаркор. уз.
3.	“Маърифат” журнали - маърифат - информ.
4.	“Мозийдан садо” журнали - мозий достлинк. Нет
5.	www.library.ziyonet.uz Таълим портали.
6.	www.lex.uz Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари маҳлумотлари миллий базаси.
7.	wеб.stat.uz Ўзбекистон Республикаси давлат статистика қўмитаси веб сайти.