O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O`RTA MAXSUS TA`LIM VAZIRLIGI

ANDIJON DAVLAT UNIVERSITETI

KELISHILDI                                              Oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi ______________ 
“____” _________ 2021 yil		TASDIQLAYMAN
Rektor________ A.S.Yuldashev
 “____”___________2021 yil	

5A110102 -Ta’limda axborot texnologiyalari magistratura mutaxassisligiga kiruvchilar uchun 
mutaxassislik (ixtisoslik) fanlaridan kirish imtihonlari 
DASTURI

ANDIJON-2021

Dastur 5A110102 - Ta’limda axborot texnologiyalari magistratura mutaxassisligiga kiruvchilar uchun informatika o’qitish metodikasi ta’lim yoʼnalishining oʼquv rejasidagi asosiy fanlar asosida tuzilgan. 

Tuzuvchilar: A.A.Medatov, M.K.Maxkamov, S.Shamsitdinov,  G.G.Temirova, M.K.Abduvoxidov. 

KIRISH
Zamonaviy hayotni bugun ilm-ma’rifat va ta’limning taraqqiyotisiz tasavvur etib bo‘lmaydi. Jahonning yetakchi davlatlarida ta’limni rivojlantirish birinchi galdagi vazifa sifatida belgilanishi ham bejiz emas. Negaki, mamlakatning kelgusi ravnaqi aynan shu sohada qo‘lga kiritgan yutuqlari bilan chambarchas bog‘liqdir.
Mamlakatimizda 2019-yilning oktyabrida O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi qabul qilindi. Ushbu hujjatga intellektual taraqqiyotni jadallashtirish, raqobatbardosh kadrlar tayyorlash, ilmiy va innovatsion faoliyatni samarali tashkil etish hamda xalqaro hamkorlikni mustahkamlash maqsadida fan, ta’lim va ishlab chiqarish integratsiyasini rivojlantirish singari vazifalar asos qilib olindi. Konsepsiya mazmuni mamlakatimiz oliy ta’lim tizimini isloh qilishning ustuvor yo‘nalishlarini aks ettiradi. Unda oliy o‘quv yurtlarida qamrov darajasini kengaytirish hamda ta’lim sifatini oshirish, raqamli texnologiyalar va ta’lim platformalarini joriy etish, yoshlarni ilmiy faoliyatga jalb qilish, innovatsion tuzilmalarni shakllantirish, ilmiy tadqiqotlar natijalarini tijoratlashtirish, xalqaro e’tirofga erishish hamda boshqa ko‘plab aniq yo‘nalishlar belgilab berilgan. Bularning barchasi ta’lim jarayonini yangi sifat bosqichiga ko‘tarish uchun xizmat qiladi.
Informatika o’qitish metodikasi bakalavriat taʼlim yoʼnalishi negizida Ta’limda  axborot texnologiyalari magistratura mutaxassisligiga kiruvchi talabgorlar uchun taʼlim yoʼnalishi oʼquv rejasiga asosan 5 ta umumkasbiy va ixtisoslik fanlari boʼyicha: “Informatika va informatika o’qitish metodikasi”, “Kompyuter grafikasi va web dizayn, “Kompyuter  ta’minoti”, “Ma’lumotlar va bilimlar bazasi, ularni boshqarish tizimlari” hamda “Algoritmlash va dasturlash tillari” fanlaridan yozma ish savollari shakllantirilgan. Bu fanlar o`z negizida qamrab olingan ma’lumotlar quyida batafsil keltirilgan.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021- yil 22-iyun kungi                PQ-5157-son qaroriga ko’ra magistratura mutaxassisligiga qabul 2 bosqichda amalga oshiriladi. Birinchi bosqichda universitetda mutaxassislik fanlaridan imtihon topshiriladi. Ikkinchi bosqichda Davlat test markazi tomonidan chet tili bo’yicha test sinovlari o’tkaziladi.
Mutaxassislik fanlaridan kirish imtihonlari yozma ish ko’rinishida o’tkaziladi. 

I.	Mutaxassislik fanlarining tasnifi

1. INFORMATIKA VA INFORMATIKA O’QITISH METODIKASI
Axborot, uning turlari va ko‘rinishlari, uzluksiz va diskret axborotlar. “Informatika” faniga kirish. Axborot, ma’lumot tushunchalari. Axborotning turlari va ko‘rinishlari. Uzluksiz va diskret axborotlar. 
Axborotning xossalari, axborotni tasvirlash usullari. Axborotning xossalari, axborotni tasvirlash usullari.
Axborotni kodlash. Axborotni kodlash turlari. Axborotlarni raqamlar orqali ifodalash. Alifbo usulida kodlash. Matn, tasvir va ovozli axborotlarni kodlash.Axborot ko‘rinishlari. 
Axborotning sintaktik, semantik va pragmatik o‘lchovlari. Axborot o‘lchov birliklari. Axborotning sintaktik o‘lchovi. Axborotning sеmantik o‘lchovi. Axborotning pragmatik  o‘lchovi. Axborot  o‘lchov birliklari.
Bilimlarni olish usullari, bilimning asosiy xossalari. Bilim tushunchasi. Bilimlarni olish  usullari. Bilimning asosiy xossalari. Bilimlarni tasvirlash  usullari: mantiqiy modellar, tarmoqli semantik modellar, freymli modellar, mahsulotli  modellar.Bilimlar ombori. Bilimlar omboridabilimlarning tuzilishi. Sun’iy intellekt va ekspеrt tizim tushunchalari. Ekspert tizimlarning tuzilishi va foydalanish usullari.
Axborot texnologiyalari tushunchasi va ularning turlari. Texnologiya, axborot texnologiyasi tushunchalari. Axborot texnologiyalarining imkoniyatlari. Axborot texnologiyalarining turlari. Moddiy va axborot texnologiyasining asosiy komponentlarini qiyoslash. 
Zamonaviy axborot texnologiyalari va ularning jamiyat taraqqiyotidagi roli. Zamonaviy axborot texnologiyalari tushunchasi. Zamonaviy axborot texnologiyalari va ularning jamiyat taraqqiyotidagi roli. Zamonaviy axborot texnologiyalarini yaratishning asosiy tamoyillari. 
Vatanimizda informatika fanining holati va rivojlanish istiqbollari. Informatikaning tarmoq, fan, amaliy fan sohalari sifatida tuzilishi. Vatanimizda  informatika va axborot tеxnologiyalari sohasining rivojlanish tarixi. Rеspublikamizda kibеrnеtika va informatika fanlarining rivojiga xissa qo‘shgan olimlar. Vatanimizda informatika fanining rivojlanish istiqbollari.
Axborotni jamiyat rivojidagi roli. Axborotni jamiyat rivojidagi roli. Jamiyatni rivojlantirish va ta’lim muammolari. Mamlakat  iqtisodiyotini rivojlantirishda  axborot tеxnologiyalarining  ahamiyati.
Ta’limni axborotlashtirish, jamiyat va ta’limni axborotlashtirishning huquqiy-me’yoriy asoslari. Axborotlashtirish jarayoni. Ta’limni axborotlashtirish. Jamiyat va ta’limni axborotlashtirishning huquqiy – me’yoriy asoslari.
Shaxsiy kompyuterlarning funksional-tuzilmaviy tashkil etilishi va kompyuterlarning rivojlanish yo‘nalishlari.  Shaxsiy kompyuterlarning funksional-tuzilmaviy tashkil etilishi. Tizimli blok va uning tarkibiy elementlari: protsessor, soprotsessor, xotira. Tashqi xotira qurilmalari. Axborotlarni kiritish-chiqarish qurilmalari. Kompyuterlarning rivojlanish yo‘nalishlari. 
Kompyuterda axborotni qayta ishlashning arifmetik asoslari. Ma’lumotlarni ikkilik sanoq sistеmasida kodlash va dеkodlash. Ikkilik kodlashning afzalligi. Axborotlarning kompyutеrda tasvirlanishi. Sonlarni qo‘zg‘almas va qo‘zg‘aluvchi vеrgulli tasvirlash. Raqamli va matnli axborotlarni qabul qilish. 
Sanoq sistemalari, pozitsion va nopozitsion sanoq sistemalari. Sanoq sistemalari. Pozision va nopozision sanoq sistemalari. Sonlarni bir sanoq sistemasidan boshqa sanoq sistemasiga o‘tkazish. 
Axborotlarni kodlash va dekodlash. Turli sanoq sistemalarda amallar bajarish. Axborotlarni kodlash va dekodlash. Axborotlarni kodlash: to‘g‘ri, teskari va to‘ldiruvchi kodlar. Modifikatsiyalashgan kod. Turli sanoq sistemalarida arifmetik amallar bajarish: qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish va bo‘lish. 
Xartli formulasi, kompyuterning ishlashining mantiqiy va fizik asoslari. Xartli formulasi. Mаshinа аmаllаri: аrifmеtik – mаntiqiy, jo‘nаtish, o‘tish, kiritish - chiqаrish va sistеmа аmаllаri. Аdrеslаsh va uning turlari. Shifrator va deshifratorlar. Tranzistor, trigger va registrlar. Kompyuterning ishlashining mantiqiy va fizik asoslari. 
Bul funksiyalari, ularning berilish usullari. Bul funktsiyalari soni. Bul funksiyalari. Ularning berilish usullari. Bul funksiyalari soni. Bul algebrasi qonunlari: kommutativlik, assotsiativlik, idempotentlik (tavtologiya), aylantirish, ikki marta inkor, bo‘sh to‘plam, universal to‘plam, to‘ldirish, taqsimot, yutilish, birlashish (yopilish) va  ikki yoqlamalik (Dе-Mоrgаn) qonunlari.
Mantiqiy amallar va mantiqiy elementlar. Mantiq algebrasining asoslari.  Mantiq algebrasida oddiy operatsiyalar va munosabatlar. Mantiq algebrasining aksiomalari.  Mantiqiy amallar: inkor, ko‘paytirish, qo‘shish, implikatsiya, ekvivalentsiya. Mantiqiy elementlar. Mantiqiy sxema.
Iqtisodiy informatika asoslari. Iqtisodiy informatikaning maqsadi va vazifalari. Iqtisodiy axborot, iqtisodiy informatika tushunchalari. Iqtisodiy axborotning ishlab chiqarishni boshqarish bilan bog‘liqligi. Axborot infratuzilmasi. 
Intellektual tizimlar yordamida asosli qarorlar qabul qilish.  Intеllеktual tizimlar haqida umumiy tushunchalar. Intellektual dasturlar va tizimlar haqida tushuncha. Intellektual tizimlar yordamida asosli qarorlar qabul qilish. Ekspert tizimlarning asosiy turlari va ishlatilish sohalari. Intellektual va ekspert tizimlarning tuzilishi va asosiy qismlari. 
Elektron tijorat asoslari. Elеktron pul tushunchasi. Elеktron pul birliklari. Elektron tijorat. Elektron tijorat tizimlari va ularning ahamiyati. Elektron tijorat yuritishning andozalari. Elektron tijorat tizimini asosiy ko‘rinishlari va ularning qo‘llanilish ko‘lami. Elektron tijoratning huquqiy asoslari. Intеrnеt to‘lov tizimlari, ular orqali to‘lovlar va xaridlarni amalga oshirish. Intеrnеt-banking.
Fanlarni o‘qitish metodikasi kursiga kirish. Fanlarni o‘qitish metodikasi kursi va uning uzluksiz ta’limi tizimidagi o‘rni. Fanlarni o‘qitish integratsiyasi (pedagogika va psixologiya fanlari bilan). Fanlarni o‘qitish metodologiyasi. Didaktik tamoyillar va ularning tasnifi. Didaktik tamoyillardan o‘quv jarayonini tashkil etishda foydalanish.
Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitish metodikasiga kirish. Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitish metodikasi kursi va uning bo’lajak informatika o’qituvchisining uzluksiz ta’limi tizimidagi o’rni. 
Informatika va axborot texnologiyalarining ta’lim tizimida tutgan o’rni va roli. Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitish metodikasining pedagogika, psixologiya fanlari bilan bog’liqligi. Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitish metodlari va texnologiyalari tarixi.
O’qitishning asosiy didaktik tamoyillari va ulardan informatika va axborot texnologiyalari o’qitishda foydalanish. Informatika va axborot texnologiyalaribo’yicha yaratilgan darsliklar, qo’llanmalarning xususiyatlari.
Informatika va axborot texnologiyalari fanlarini tuzilishi. Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishning uzluksiz tizimi. Umumiy o'rta ta`lim maktablarida “Informatika” kursining tizimi va mazmuni. Akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida “Informatika” va “Axborot texnologiyalari” kurslarining mazmuni.
Akademik litsey, kasb – hunar kollejlari va umumiy o'rta ta`limda informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishning o’quv-metodik va dasturiy ta’minoti. O’quv-metodik ta’minot. Informatika fanining o’quv-metodik ta’minoti. O’quv-metodik ta’minotining yangi avlodi. Elektron o’quv-metodik ta’minoti va uning turlari. Informatika va axborot texnologiyalarini kurslari bo’yicha o’quv qo’llanmalar hamda didaktik materiallar. O’quv va metodik adabiyotlar tahlili. Informatika va axborot texnologiyalarini kurslarining dasturiy ta’minoti. Asosiy (bazaviy) dasturiy ta’minoti. Pedagogik vositalar va ularning turlari, tavsifi. 
Informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitishning metodik tizimi. Informatika va axborot texnologiyalarini umumiy o’rta ta’lim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarda o’qitishning metodik tizimi, uning asosiy komponentalarining xarakteristikalari. 
Umumiy o’rta ta’lim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarda informatika va axborot texnolgiyalarini o’qitishning maqsadi va vazifalari. 
Informatika kursining pedagogik funksiyalari. Umumiy o’rta ta’lim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarda informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishning tuzilmasi va mazmuni. Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishda asosiy didaktik prinsiplar. Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishning tashkiliy shakllari. O’qitishni nazorat qilish va natijalarini baholash usullari. Reyting tizimi, testlash. Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishda zamonaviy pedagogiktexnologiyalar, innovasion metodikalar va interfaol usullar. Akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida informatika va axborot texnologiyalarini kurslarini o’qitish shakllari va uslublari. 
O’qitish uslubi. Informatika kursini o’qitish uslubiy muammolari. O’qitishning an’anaviy shakllari va ularning tavsifi. O’qitishning interaktiv uslublari.
Akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitishning vositalari. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va Web texnologiyalar o’qitishning vositalari sifatida. Akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida informatika va axborot texnologiyalarini kurslari bo’yicha amaliy-laboratoriya mashg’ulotlarining maqsad va vazifalari, mazmuni va o’tkazish metodikasi. Akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida informatika va axborot texnologiyalarini kurslari bo’yicha mustaqil ishlar mazmuni va o’tkazish metodikasi. Informatika va axborot texnologiyalari bo’yicha darsdan tashqari ishlar.
Informatika va axborot texnologiyalari fanlaridan davlat ta’lim standartining maqsad va vazifalari. Davlat ta’lim standartining mazmuni. Ta’lim darajasi. O’quvchilarning tayyorlanish darajasini va standart aniqlaydigan va uni baholaydigan tizimiga qo’yilgan talablar. 
Informatika va axborot texnolgiyalaridan umumiy o’rta ta’lim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun davlat ta’lim standartlari. 
Umumiy o’rta ta’lim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarda informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishda uzviylik va uzluksizlik.
Informatika va axborot texnologiyalari kurslarida o’quvchilar bilimini nazorat qilish shakl va usullari. 
Test asosida o’quvchilarni bilimini nazorat qilish shakl va usullari. Test turlari. Kompyuter asosida test olish.
Zamonaviy informatika va axborot texnologiyalari xonasi. Zamonaviy informatika xonasi vazifalari va maqsadi. Zamonaviy informatika xonasini jixozlash. O’qituvchi va o’quvchi ish joylari. Texnika xavfsizligi talablari. Zamonaviy informatika xonasida o’quv-tarbiya ishlarining tashkil etish. Zamonaviy informatika xonasida Internet, Intranet va lokal tarmog’i asosida o’quv-tarbiya ishlarining tashkil etish. 
Informatika va axborot texnologiyalari fanlari bo’yicha o’quv jarayonini rejalashtirish. Informatika va axborot texnologiyalari xonasi va unda mashg’ulotlar o’tkazish metodikasi. Informatika va axborot texnologiyalari kursining asosiy bo’limlarini o’qitish metodikasi.
Informatika va axborot texnologiyalari bo’yicha o’quv jarayonini rejalashtirish tizimi. Informatika darslariga va zamonaviy informatika xonasida darslarni o’tkazishga tayyorlash va rejalashtirishning ajralib turuvchi xususiyatlari.
O’quv jarayonini tematik va xar bir darsni rejalashtirish. Darslar tizimini tayyorlash. Dars rejasi, uning asosini tashkil etuvchilari. Dars tahlili.
Informatika va axborot texnologiyalari fanlaridan darsdan tashqari mashg’ulotlarning vazifalari va shakllari. Informatika va axborot texnologiyalari fanlaridan darsdan tashqari ishni tashkillashtirish tamoyillari. Informatika va axborot texnologiyalari fanlaridan olimpiadalar o’tkazish. Informatika va axborot texnologiyalari fanlaridan olimpiada masalalar yechish. 
Boshqa fanlarni o’qitishda informatikaning ahamiyati.  Zamonaviy axborot texnologiyalari va ularning didaktik vazifalari. Zamonaviy informatika xonasida boshqa fanlari bo’yicha darslarini o’tkazish haqida. Informatikaga oid yangi axborot texnologiyasi vositalari va ulardan foydalanish usullari.
Informatika va axborot texnologiyalarining maxsus metodikasi. Informatikani o’qitishning maxsus masalalari. Informatikaning asosiy tushunchalari. Informatikaning asosiy mavzularini o’rganish.
Masofaviy ta’lim texnologiyalari. Informatika kursini mustaqil O’zbekistonimizning rivojlanish davridagi istiqboli va ahamiyati. Informatikani o’qitishda Web texnologiyalardan foydalanish. Informatikani o’qitishda masofaviy texnologiyalaridan foydalanish. Masofaviy o’qitish. Masofaviy ta’lim.

2. KOMPYUTER GRAFIKASI VA WEB DIZAYN
Kompyuter grafikasi asoslari. Kompyuter grafikasi haqida tushuncha. Kompyuter grafikasi turlari: vektorli, rastrli, fraktal, CD-grafika. Kompyuter grafikasining rivojlanishi. Kompyuter grafikasining dasturiy ta’minotlari haqida. Ranglaming sxemalari. Rang modellari: RGB, HSB, CMYK, HSL. Grafik faylarining formatlari va ulaming xossalari: BMP, WMF, GIF, PNG, TGA, GPEG, TIFF, PSD, CDR. Nuqtali, fraktal va vektorli grafika tushunchalari. Grafik axborotlar bilan ishlash texnologiyasi. Grafik axborotlarni kiritishning maxsus vositalari. Grafik axbortlarni kiritish, taxrirlash va chiqarishning dasturiy vositalari: Paint, CD-шах, CorelDrawe, Photoshop va boshqalar. Tasvirlarga ishlov berish.
CorelDraw dasturida ishlash texnologiyasi. CorelDraw Graphics Suite X5 versiyasining dasturiy paketidagi komponentlari. CorelDraw dasturining yaratuvchilari Windows tizimi uchun quyidagi minimal talablari. Dastuming ishchi muxiti: asosiy menyu, instrumentlar paneli, Ranglar palitrasi, saxifalar xisoblagichi, hujjat oynasi, chop etish soxasi. Insturmentlar panelida quyidagi insturmentlar.
CorelDraw dasturining o’ziga xos xususiyatlari va uning imkoniyatlaridan foydalanish yo’llari. Boshqarish paneli. Xossalar paneli. Ranglar palitrasi. holat qatori. Kontekstli menyu. Dokerlar. CorelDraw dasturi ko’rinishini moslashtirish, ma’lumotlar va hujjat oynalari, hujjatlar bilan bajariladigan amallar. Hujjat oynasi. hujjatlami ochish va hujjat oynasini boshqarish. Tasvir masshtabi. ChizQichlar va uladan foydalanish. hujjatni aks ettirish tartiblari. CorelDraw dasturida fayllami saqlash.
Grafik ob’ektlarda ranglar va qatlamlar (sloy) tushunchasi. CorelDrawda qo’llanuvchi rang modellari (RGB, CMYK, Lab, HSB modellari). Qatlamlar bilan ishlash: Ob’ektlar menedjeri yordamida yaratilgan qatlamlar va ulardagi shakllar, Yangi qatlam yaratuvchi instrument, qatlamlar xossalaridan foydalanish, qatlamlaming joyini almashtirish va ulami avtomatik tarzda barcha sahifalarda aks ettirishini ta’minlash.
CorelDraw dasturida instumentlar yordamida maxsus effektlar yaratishnig yo’llari. Polygon instrumenti. Beze instrumentlari bilan ishlash. CorelDraw dasturi yordamida talabalaming ob’ektlami import va eksport qilish amallarini bajarish. CorelDraw dasturida kattaliklaming(ob’ektlaming) to’rt tipini import qilish. Ob’ektlaming import va eksporti 3 yo’l bilan amalga oshirish. Import jarayonida «qirqish» dan foydalanish. Nuqtali tasvirlami vektorli tasvirlarga o’tkazish. CorelDraw grafik muharririda matn va konturlar bilan ishlashda qo’llanaladigan tushunchalar. CorelDraw-dagi ikki xildagi matnli ob’ektlari: G Artistic Text (figurali matn) va Paragraph Text (Oddiy matn). Kegl tushunchasi. Kerning tushunchasi. Interlinyaj tushunchasi. Simvollar orasidagi masofa. Shape(figura) instrumenti. Konturlarni siljitish. Ob’ektlami o’ziga nisbatan simmetrik akslantirish.
Adobe Photoshop dasturida ishlash texnologiyasi. Adobe Photoshop dasturuning asosiy tushunchalari. Dasturning ishchi muhiti.
Dastuming ishchi muhiti: asosiy menyu, instrumentlar paneli, Ranglar palitrasi, sahifalar hisoblagichi, hujjat oynasi, chop etish sohasi. Insturmentlar panelida quyidagi insturmentlar. Xossalar paneli. Ranglar palitrasi. holat qatori. Kontekstli menyu. Hujjatlami ochish Tasvir masshtabi. Chizqichalar va ulardan foydalanish. Hujjatni aks ettirish tartiblari. Fayllami saqlash. Grafik ob’ektlarda ranglar va qatlamlar (sloy) bilan ishlash. Adobe Photoshop dasturida instumentlar yordamida maxsus effektlar yaratishnig yo’llari. Adobe Photoshop grafik muharririda matn va konturlar bilan ishlashda qo’llanaladigan tushunchalar. Adobe Photoshop grafik muharriri yordamida Web- sahifada grafik ma’lumotlami aks ettirish. Ranglar palitrasi. Animatsiya va bannerlami aks ettirish va ularga qo’yiladigan talablar.
Web sahifalar yaratish texnologiyalari Intemetda dizayn: vazifalar, yondashuvlar, yechimlar. HTTP, FTP protokollarida ishlash. Web - saytlami hosil qiluvchi dasturlar va dasturlash tillari: Macromedia Dreamweaver, HomeSite, Microsoft Frontpage, HTML, PHP, Java Script, XML. Tayyor shablonlardan foydalanib Web - saytlarni yaratish. Saytda maTumotlami joylashtirish arxitekturasi: maTumotlami mavzularga bo’lib joylashtirish. Ma’lumotlami tushunarli, aniq aks ettirish va doimiy yangilanishiga erishish. Grafik ma’lumotlarni aks ettirish.
Web sahifa yaratish prinsiplari. Web sahifaning tuzilishi va yaratish imkoniyatlari, asosiy tushunchalari.Saxifal yaratishda foydalaniladigan dasturlar.
HTML-tiliga kirish va uning tuzilishi. HTMLda kirish, uning asosiy elementlari. Teg tushunchasi. Dastur strukturasi. HTML da matnlar bilan ishlash va matnlarni turli xolatlarda joylashtirish. Matnlarni ruyhat xolatida kiritish.
HTMLda jadvallar hosil qilish. Jadvallar ko’rinishi va boshqarish jarayonlari. Jadvalning ustun va satr teglari.
HTMLda rasmlar hosil qilish teglari. Rasmlar atrofiga matnlar va jadvallar joylashtirish. Rasmlarga gipermurojaat qo’yish.
HTMLda gipermatn joylashtirish teglari. Gipermatn turlari, atributlari. Gipermatnli mundarija hosil qilish. Freymlar tashkil qilish. Freymlar hosil qilish va ularni qayta ishlash. Formalar tashkil qilish va ulami qayta ishlash. Sahifalarda animatsiyalar hosil qilish.
Macromedia Flash muhitida interfaol animatsiyalar yaratish. Ma’lumotlani aks ettirishda ulaming o’lchamini optimallashtirish. Dinamik saytlar hosil qilish. WEB serverlar. Ma’lumotlar bazasi. Saytni testlash va baholash.
Front Page dasturi. Dasturning asosiy oynalari, menyusi, komponentlari. Master va shablonlar bilan ishlash va web-sahifa yaratish.
Macromedia Dreamweaver dasturi. Dasturning asosiy oynalari, menyusi, komponentlari. Master va shablonlar bilan ishlash va web-sahifa yaratish. 
PHP dasturi. Dasturning asosiy oynalari, menyusi, komponentlari. Master va shablonlar bilan ishlash va web-sahifa yaratish.
Java Script asosida dinamik saytlar yaratish. Grafik ma’lumotlami aks ettirish. Adobe Photoshop grafik muharriri yordamida Web- sahifada grafik ma’lumotlami aks ettirish. Ranglar palitrasi. Animatsiya va bannerlarni aks ettirish va ularga qo’yiladigan talablar. Macromedia Flash muhitida interfaol animatsiyalar yaratish Ma’lumotlami aks ettirishda ularning o’lchamini optimallashtirish. Dinamik saytlar hosil qilish. WEB serverlar. Ma’Iumotlar bazasi. Saytni testlash va baholash.

3. KOMPYUTER  TA’MINOTI
Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Kompyuter avlodlari va ularning klassifikatsiyasi, kompyuterning arxitekturasi va ishlash prinsiplari, Protsessor va xotira yaratish texnologiyalari. Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiva uning turlari.
Dasturlar va apparat ta’minoti, interfeys tushunchasi, uning turlari. Kompyuterning zamonaviy dasturiy ta’minoti, dasturiy ta’minot turlari: tizimli, amaliy va boshqalar. Dasturlar va apparat ta’minoti orasidagi bog‘liqlik, interfeys tushunchasi, uning turlari. 
Kompyuter  avlodlari va ularning klassifikatsiyasi, kompyuterning arxitekturasi va ishlash prinsiplari. Kompyuter avlodlari va ularning klassifikatsiyasi, kompyuterning arxitekturasi va ishlash prinsiplari.
Kompyuterning asosiy va atrof qurilmalari va ularning xarakteristikalari. Kompyuterning asosiy va atrof qurilmalari va ularning xarakteristikalari, kanalli va shinali sistemotexnika, mikroprotsessor va kompyuter xotirasi, uzishlar tizimi. 
Kanalli va shinali sistemotexnika. Kanalli va shinali sistemotexnika. Kanalli va shinali sistemotexnika.
Mikroprorotsessorlar va ularning turlari. Mikroprotsessor turlari, Intel, Intel Celeron, Intel Core i7, ARM Cortex - A8, VIA, NVIDIA, Elbrus, Philips, Hitachi, Sun, AMD Athlon va boshqalar.
Yarim o‘tkazgichli mikroelektronikaning fizik asoslari. Yarim o‘tkazgichli mikroelektronikaning fizik asoslari, integral sxemalar haqida tushuncha, Chiplar, mikroelektron vositalar va qurilmalarning tuzilish prinsipi, tezkor va doimiy hotira qurilmalarini tashkil etish va ishlatish asoslari.
Mikroprosessor turlari. Hisoblash tizimida bir necha parallel prosessorlar. SISD, MIMD, SIMD, SPMD va Vector parallel prosessorlari. Ko`p pag`onali prosessorlarning apparat ta’minoti Multiprosessorlar va ularning imkoniyatlari. Mikroprosessorlarning ishlash va faoliyat ko‘rsatish imkoniyatlari. Markaziy prosessor, arifmetik – mantiqiy qurilma; berilgan va adreslar shinasi; registrlar; buyruqlar hisoblagichi; KESh; o‘zgaruvchi nuqtali sonlar matematikasi soprosessori. Boshqarish qurilmasi, Buyruqlar registri, buyruqlar registri bloki, Operasiyalar deshifratori, Mikrodasturlarni doimiy saqlash qurilmasi (PZU). Impuls operasiyalar deshifratori, Berilganlar, adreslar, instruksiyalar kodli shinalar, Schyotchik-registr, Operativ xotira, Operatsiya kodi va tanlangan buyruqni qayta shifrlash, qayta shifrlangan kodga mos doimiy xotira yacheykalaridan boshqarish impulslarini o‘qish va bloklarga yuborish, mikroprosessorli xotira. 
Xotira va uning ishlash imkoniyatlari. Xotira va unig turlari, texnologiyasi, Kesh xotira, uning ush faoliyatini takomillashtirish, xotira iyerarxiyasi, virtual mashina, virtual xotira, oddiy va kengaytirilgan kesh xotira, ARM Cortex - A8 va i7 prosessorlari xotiralari.
Registrlar va ularning turlari. Registrlar va ularning turlari, vazifalari, tasnifi. Umumiy foydalanuvchiga mo‘ljallangan registrlar. Segment registrlari. Holat va boshqaruv registrlar. Shart flaglari. Holat flaglari, yangi flaglar. Tizimli registrlar. Xotirani boshqarish registrlari. Boshqarish registrlari. Otladka registrlar. Testli registrlar. Registrlarning xotiraga murojaat etish modeli, protsessorning ish rejimlari, shaxsiy kompyuterning tashqi qurilmalarini boshqarish tamoyillari, ma’lumotlarni kiritish-chiqarishning bazaviy tizimi, mashinaga mo‘ljallangan dasturlash tili, kompyuter arxitekturasini rivojlanishining zamonaviy tendensiyalari. 
Tizimli dasturiy ta’minot. Operatsion tizim. Tizimli dasturiy ta’minot turlari bilan ishlash. Kompyuterni ishga tushiruvchi tizimli dasturlar va ularning imkoniyatlari. Kompyuter resurslari. Tizimli dasturlarning roli va vazifasi. Kompyuterning tashqi qurilmalarini boshqaruvchi dasturlar – drayverlar. 
Tarmoq operatsion tizimlari. Zamonaviy operatsion tizimlar. Tarmoq operatsion tizimlari. Zamonaviy operatsion tizimlar. Operatsion tizimlar. Operatsion tizimlarning rivojlanishi va asosiy funksiyalari. Operatsion tizim tarkibi: ichki (o‘rnatilgan) va tashqi (utilit–dasturlar). Operatsion tizim buyruqlari. Operatsion tizimlar va ularning turlari, operatsion tizimlarning tarixi. Operatsion tizimning yangi turlarining imkoniyatlari. Windows 8 operatsion tizimni kompyuterga o‘rnatish. 
Fayllarga xizmat ko‘rsatuvchi dasturlar. Fayllarga xizmat ko‘rsatuvchi dasturlar. Total Commander dasturi va unda ishlash imkoniyatlari. CD va DVD kompakt disklariga fayllar ko‘chirish. Disklarga xizmat ko’rsatuvchi dasturlar: shikastlangan fayllar va disklarni tiklash, disklarni fragmentatsiyasini bekor qilish, ularning ishini tezlashtirish. NERO tizimsi va uning imkoniyatlari. Turli formatdagi disklarga fayllar ko‘chirish. 
Arxivlashtirish dasturlari. Arxivlashtirish dasturlari: fayllarni arxivlashtirish haqida umumiy ma’lumot, RAR va ZIP arxivator dasturlar. 
Antivirus dasturiy vositalar. Antivirus dasturiy vositalar: DoctorWeb, Kasperskiy, NOD. Kompyuter viruslarining xarakteristikalari. Ta’sir etish yo‘llari va ko‘rinishlari. Viruslarni aniqlash va ulardan himoya qilish dasturlari. 
Amaliy dasturiy ta’minot. Amaliy dasturlar paketi bilan ishlash. Amaliy dasturiy ta’minot va uning imkoniyatlari. Unga kiruvchi dasturlar. Ofis dasturlarining ya’ni Word, Excel, PowerPoint, Access, Outlook Express, keyingi versiyalar va ularning oldingi versiyalaridan farqli imkoniyatlari. Amaliy dasturiy ta’minot va uning tasnifi: matn muharrirlari, grafik muharrirlar, audio va video muharrirlar, animator dasturlar, ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari va ularning imkoniyatlari.  
Ofis dasturlarining ya’ngi versiyalari bilan ishlash. Microsoft Office 2013, Microsoft Office 2016 paketlari va ularning yangi imkoniyatlari.  Microsoft Word, Microsoft Excel, Microsoft PowerPoint, Microsoft Access dasturlari yangi versiyalarining  oldingi versiyalaridan farqli imkoniyatlari va kiritilgan o‘zgartirishlar.  
Kompyuterning grafik imkoniyatlari va ularning turlari. Kompyuterning grafik imkoniyatlari va ularning turlari. Rastrli grafika, vektorli grafika, fraktal grafika.  Corel Draw paketi dasturlari va ular bilan ishlash. Corel Draw dasturi interfeysi. Corel Draw dasturida vektorli grafika bilan ishlash imkoniyatlari.  
MatCad, MatLab dasturlarida ishlash. MathCAD amaliy dasturi va uning imkoniyatlari. MathCAD  dasturida uskunalari bilan ishlash, MathCAD  dasturida turli hil matematik masalalarni yechish ularning grafiklarini tuzish usullari. MathLab amaliy dasturi va uning imkoniyatlari. MathLab  dasturida uskunalari bilan ishlash. MathLab  dasturida turli hil matematik masalalarni yechish va ularning grafiklarini tuzish usullari. Bugalteriya sohasida qo‘llaniladigan dasturlar va ularning imkoniyatlari. Iqtisodiyot va boshqa sohalarda qo‘llaniladigan dasturlar va ularning imkoniyatlari. 
Dasturlash texnologiyasining uskunaviy vositalari va texnologiyalari. Dasturlash texnologiyasining uskunaviy vositalari va texnologiyalari haqida umumiy tushuncha. Dasturlash tillari tasnifi. Dasturlash texnologiyasi. Dasturlash texnologiyalari yordamida turli masalalarni yechish dasturlarini tuzish usullari.
Delphi dasturlash tili va uning imkoniyatlari. Delphi dasturlash tili ishchi muhiti. Standard komponentlar palitrasi. Additional komponentlar palitrasi. Delphi dasturlari strukturasi. Loyiha va modul. Delphida tiplar, o‘zgarmaslar, o‘zgaruvchilar va standart funksiyalar. Delphi dasturlash muxitida tarmoq operatorlari. Delphi dasturlash muxitida siklik operatorlar. Delphida massivlar. Prosedura va funksiyalar. Delphi dasturlash tilining grafik vositalari. 
C++ dasturlash tili va uning imkoniyatlari. C++ tilining leksik asoslari. Oʻzgaruvchi va oʻzgarmas tipli kattaliklar. Dasturlash operatorlari. Shartli operatorlar. C++ dasturlash tilida takrorlanuvchi jarayonlar. C++ dasturlash tilida funksiyalar. C++ dasturlash tilida massivlar. C++ dako`rsatkichlar va satrlar. C++ da strukturalar va birlashmalar. C++ da fayllar bilan ishlash
Flash texnologiyasi. Flash texnologiyasi haqida tushuncha. Flash dasturining asosiy imkoniyatlari. Sodda animatsiyalar yaratish. Murakkab animatsiyalar yaratish. Flash dasturida elektron qo‘llanmalarni yaratish.

4. MA’LUMOTLAR VA BILIMLAR BAZASI, ULARNI BOSHQARISH TIZIMLARI
Ma’lumotlar ombori, ularning turlari Ma’lumotlaming axborot modellari, axborotni strukturalash va tasvirlash muammosi, ma’lumotlaming tarmoqli, relyasion va ierarxik modellari, ma’lumotlar bazasi va uni loyihalash
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari Ma’lumotlar bazasi elementlari orasidagi boglanishlar va ulami tashkil etish, ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari, Microsoft Access haqida umumiy ma’lumot, Microsoft Access ning asosiy ob’ektlari. 
Bilimlar bazasi. Bbilimlar bazasi haqida tushuncha, sun’iy intellekt, sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlaming asosiy yo’nalishlari, bilimlar tizimi, bilimlarni tasvirlash modellari: mantiqiy, to’rli, freymli, produksion; ekspert sistemalari umumiy xarakteristikasi, ekspert sistemalari turlari va u orqali yechiladigan masalalar, ekspert sistemalaming dasturiy ta’minoti klassifikasiyasi, intellektual ma’lumotli ekspert sistemalar, mantiqiy dasturlash haqida tushuncha, bilimlar bazasining faktlari va qoidalari ko’rinishida predmet sohasi bo’yicha bilimlarni tasvirlash, dasturda ma’lumotlar rekursiyasi va tuzilmalari, funksional dasturlash haqida tushuncha.
Microsoft Accessda jadvallar va so’rovlar. Jadvallar bilan ishlash rejimlari, jadval yaratish, jadval buyicha xarakatlanish, jadvallararo bog’lanishlar o’rnatish texnologiyasi.
So’rov yaratish va uning axamiyati, oddiy surov yaratish, so’rov kunstruktori, shartga asosan so’rovlar yaratish, hisoblovchi so’rovlar, operatorlar majmuiga ko’ra so’rovlar yaratish, jadval yaratish so’rovlari, ma’lumotlami yangilovchi so’rovlar, qo’shimcha ma’lumotlami kirituvchi so’rovlar, ayqash so’rovlar(Perekrestniy zapros)
SQL - so’rovlari, SQL ifodalarini kiritish, Select instruksiyasi., Count, First, Last statistik funksiyalari, Min, Max, Avg. Funksiya Sum statistik funksiyalari, jadval yaratish so’rovlari, ma’lumotlami yangilovchi so’rovlar, qo’shimcha ma’lumotlami kirituvchi so’rovlar, ayqash so’rovlar(Perekrestniy zapros)
Microsoft Accessda shakllar (formalar). Shakllar, Shakllar ustasi, avtoformalar, shakl konstruktorining asosiy elementlari, shakl konstruktorida ishlash, shakl maydonlari, belgilar kiritish, maydon va belgilami formatlash, shakl rejimlari, shakl xossalari, o’zaro bog’langan shakllar, asosiy va unga bog’liq qo’shimcha shakllar yaratish, shakllarni o’zaro bog’lash usullari.
Microsoft Accessda hisobotar. Hisobotlar, jadval va shakllarni chop etish, shakllarni hisobot sifatida saqlash, hisobot konstruktori, jadval shaklidagi hisobotlar, manba yozuvlarini, yozuvlar tartiblarini va natijaviy funksiyalami almashtirish, hisobotni saralash va guruhlash, sahifalami tartiblash, xat ko’rinishidagi hisobotlar, manzillar (adreslar etiketlari), hisobotlarni chop etish parametrlari.
Microsoft Accessning qo’shimcha imkoniyatlari. Makroslar yaratish, makroslar bilan ishlash. VBA tilida modullar yaratish. “Klient - server” texnologiyasi, SQL server va undan foydalanish, “klient - server” texnologiyasi va undan foydalanish, ma’lumotlar bazasi muhitida foydalanuvchilar dasturini yaratish, foydalanuvchi interfeysini sozlash.
Bilimlar bazasi haqida tushuncha, bilimlar bazasining asosiy hususiyatlari, sun’iy intellekt, sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlaming asosiy yo’nalishlari, bilimlar tizimi, bilimlami tasvirlash modellari: mantiqiy, to’rli, fireymli, produksion Ekspert tizimlar. Ekspert tizimlaming umumiy xarakteristikasi, Ekspert tizimlar turlari va u orqali yechiladigan masalalar.
Ekspert tizimlaming dasturiy ta’minoti. Ekspert tizimlaming dasturiy ta’minoti klassifikatsiyasi, intellektual ma’lumotli Ekspert tizimlar, mantiqiy dasturlash haqida tushuncha, bilimlar bazasining faktlari va qoidalari ko’rinishida predmet sohasi bo’yicha bilimlami tasvirlash, dasturda ma’lumotlar rekursiyasi va tuzilmalari, funksional dasturlash haqida tushuncha.

5.ALGORITMLASH VA DASTURLASH TILLARI
Algoritm tushunchasi va ulardan foydalanish.Algoritm tushunchasi va ular haqida ma’lumotlar. Algoritmlar tarixi. Algoritm xossalari, turlari va uning berilish usullari. Xotiraviy samara, vaqt  samarasi. Algoritmlarning murakkablik darajasi.  Algotimlarning taqqoslash usullari.
Tanlash va joylashtirish turkumidagi murakkablikka ega saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi.  Saralash algoritmlari. Tanlash va joylashtirish usulida saralash. Oʻsib borish va kamayish tartibida saralash, qoʻshish usulida saralash. Joyida abstrakt qoʻshib saralash. Yuqoridan pastga qoʻshib saralash.
Almashish usulida saralash, saralashning Sheyker usuli. Almashish usuli mohiyati, saralashning Sheyker, pufakcha va piramida usullari.
Algoritmlar tahlili. Algoritmlarning baholash va ularning tahlili. Kiruvchi berilganlar sinfi. Xotira boʻyicha murakkablik. Tahlil va  maqsad.Algoritmlarni ishlab chiqishning oʻsiga xos jihatlari. Strukturaviy algoritmlar, Prosedurali algoritmlar metodi, Algoritmlar konstruktsiyasi. Algoritmlar ekvivalent qayta ishlash. Toraytiruvchi oʻzgartirishlar. Formal usulni matematikaga bog’liq boʻlmagan muammoga qoʻllash.
Rekursiya va rekursiv funksiyalar. Rekursiya tushunchasi. Funksiya va rekursiv funksiyalar. Rekursiv funksiyalar turlari. Oddiy va vositali rekursiya. Matematikada rekursiyning qoʻllanilishi. Fibonachchi funksiyasi.
Qidiruv usullari: binar qidiruv, Fibonachchi qidiruv, binar  daraxt boʻyicha qidiruv. Qidiruv masalasi, Qidiruv usullari. Yozuvlаrni оddiy koʻrib chiqish usuli. Ketma-ketlik usulida qidiruv. Binar qidiruv. Interpolyatsiya usulida qidiruv. Binar daraxt va Fibonachchi qidiruvlar. Muvozanatlashgan (Balansirlangan) daraxt boʻyicha qidiruv. Bor usulida qidiruv, h-Hashlash usulida qidiruv. Intеrvаl boʻyichа izlаsh. 
Rabin-Karp algoritmi. Rabin-Karp algoritmi haqida. Qidiruv algoritmlari. Rabin-Karp algoritmi xesh-funksiya. Algoritm ahamiyati.
Graflar bilan ishlovchi sodda algoritmlar. Graflar nazariyasi. Graflarni tipik qoʻllanilishi. Graflar terminologiyasi. Qism graf, orentirlangan va orentirlanmagan graflar. Graflar izomorfizmi.

DELPHI ob’ektga yo’naltirilgan dasturlash tili.
Delphi dasturlash tilining ishchi muhiti, undagi oynalar (Ob’ektlaming daraxtsimon ko’rinish oynasi, ob’ektlar inspektori oynasi, kod brauzeri oynasi, asosiy oyna, forma oynasi, dastur kodi oynasi), u o’rnatilishi zarur bo’lgan kompyuterga qo’yiladigan texnik talablar va instrumental tugmalar. Komponentlar palitrasi. Palitra bo’limlari va ayrim komponentlar xossalari bilan tanishish.
Stanfard bo’limi. Frame komponenti-bir necha komponentini saqlash uchun foydalanish, MainMenu komponenti-yaratilayotgan ilova-dastur uchun ierarxik ko’rinishdagi bosh menyuni yaratish va unga xizmat ko’rsatish, PopupMenu komponenti - ob’ekt uchun kontekstli yoki lokal menyu yaratishi, label komponenti-oynada qisqa uzunlikdagi yozuvlami aks ettirishi, Edit, button, Memo, Panel va qator komponentlar xossalari.
Additional bo’limi. BitBtn komponenti-turli tasvirli tugmalami joylashtirish va ulardan foydalanish, MaskEdit komponenti-filtrli kiritishni ta’minlash, StringGrid komponenti - matnli jadvaldan foydalanish, Image komponenti - rasmlardan foydalanish va qator komponentlar xossalari.
Delphi dasturlari strukturasi. Loyiha va modul.
Bo’sh forma va uning modifikatsiyasi. Delphi da nomlanishlar, forma xossalarini o’zgartirish, formaga yangi komponent joylashtirish va unda komponent xossalaridan foydalanish, xodisa tushunchasi, loyiha va modul strukturasi, dastur elementlari (alfavit, identifikatorlar, doimiyliklar, ifodalar va amallar.)
Delphi dasturlash tilining operatorlari.
Tiplarning ahamiyati, qatoriy (String) va simvolli (Char) tiplar, ularning berilishi va ular bilan bajariladigan amallar, butun tiplar (sodda: tartib va haqiqiy tiplar, mantiqiy va simvolli tiplar, tip diapazon, vakt-sana tipi)
Tarkibiy va bo’sh operatorlar. If...Then...else shartli operatori. Tanlash(case) operatori. Goto o’tish operatori, label (belgilar) xizmatchi so’zidan foydalanish qoidalari bilan tanishish.
Delphi dasturlash tilida sikl operatorlari. Delphi dasturlash tilida massivlar, massivlarni tavsiflash. Massivlami berilish usullari, Array, of, xizmatchi so’zlari, Random (max) funksiyasi bilan tanishtirish.
Prosedura va funksiyalar
Prosedura va funksiyalar Delphi dasturlash tilining muhim instrumenti sifatida. Prosedura tarifi, uning nomi, undan foydalanish yullari. Funksiya tariff, uning nomlanishi, undan dasturda foydalanish va uning proseduradan farqi.
Delphi dasturlash tilining grafik vositalari.
Delphi dasturlash tilining grafik imkoniyatlari, Delphidagi maxsus TCanvas, TFont, TPen, Tbrush klasslari. TFont klassi xossalari: Color, Name, Size, Style. TPen klassi xossalari: Color, Mode, Width, Style. TBrush klassi xossalari: Bitmap, Color, Style.
C++ dasturlash tili
C++ tili va uning leksik asosi(o’zgaruvchilar,ularning tiplari, operatorlar, standart funksiyalar). Borland C++ Builder дастурлашмуҳитигакириш, ishchi muhit, oynalar. Komponentlar va ulaming hossalari. Komponentlar hodisalari va metodlari. C++ tilining boshqarish operatorlari (if, for, While, Do-while). C++ tilida fimksiyalar, strukturalar va birlashmalar. C++ tilida ko’rsatkichlar va murojaatlar. C++ tilida bir o’lchovli,ikki o’lchovli va dinamik massivlar. C++ tilida satriy kattaliklar. C++ tilida sinflar. C++ tilida grafika. C++ tilida multimedia va animatsiyalar. C++ tilida fayllar bilan ishlash. Dialog oynalari (OpenDialog, SaveDialog, FindDialog ...). C++ tilida panel va menyu yaratuvchi komponentlar (Panel, GroupBox, Bevel, ScroolBox, ToolBar, StatusBar). C++ tilida ko’p formali loyihalar yaratish.
Dasturlash tillari va ularning  klassifikatsiyasi, mashinaga mo’ljallangan va proseduraga mo’ljallangan dasturlash tillari, yuqori darjali dasturlash tillari, interpretatorlar va kompilyatorlar, dasturlarni translyatsiyalash. 
Ob’ektga yo’naltirilgan dasturlash tillari. Delphi dasturlash tilining ishchi muhiti, undagi oynalar. Komponentlar palitrasi. 	Bo’sh forma va uning modifikatsiyasi. Delphida nomlanishlar, forma xossalarini o’zgartirish, formaga yangi komponent joylashtirish va unda komponent xossalaridan foydalanish, hodisa tushunchasi, loyiha va modul strukturasi, dastur elementlari. 	Tiplarning ahamiyati, qatoriy (String) va simvolli (Char) tiplar, ularning berilishi va ular bilan bajariladigan amallar. If…Then…else shartli operatori. Tanlash(case) operatori. Goto o’tish operatori, label (belgilar) xizmatchi so’zidan foydalanish  qoidalari bilan tanishish.   Delphi dasturlash tilida sikl operatorlari. Delphi dasturlash tilida massivlar, massivlarni tavsiflash. Massivlarni berilish usullari, Array, of, xizmatchi so’zlari, Random (max) funksiyasi bilan tanishtirish.
Delphi dasturlash tilining grafik imkoniyatlari, Delphidagi maxsus TCanvas, TFont, TPen, Tbrush klasslari. TFont klassi xossalari: Color, Name, Size, Style. TPen klassi xossalari: Color, Mode, Width, Style. TBrush klassi xossalari: Bitmap, Color, Style.

II. Mutahassilik fanlaridan sinov imtihonlarining o‘tkazilish tartibi

1.	Kirish imtihonlari mahsus veb kameralar bilan jihozlangan xonalarda karantin qoidalarga amal qilingan holda o‘tkaziladi. 
2.	Imtihonga talabalarning telefon, kitob, shpargalka kabi taqiqlangan buyumlarni olib kirishlariga yo‘l qo‘yilmaydi. 
3.	Talabalar imtihonga kirishidan oldin maxsus detector orqali tekshiruvdan o‘tkaziladi. Tekshiruv vaqtida taqiqlangan buyumlarni topshirishdan bosh tortsa imtihonga qo‘yilmaydi.
4.	Imtihon vaqtida nazoratchilar tomonidan taqiqlangan buyumlar aniqlangan taqdirda imtihondan chetlatiladi. 
5.	Imtihon boshlanganidan so‘ng kech qolgan talabalar imtihonga kiritilmaydi.
6.	Yozma ish uchun 3 soat vaqt beriladi. 3 soatdan so‘ng daftarlar yig‘ib olinadi. Boshqa kunga ham ko’chirilmaydi. 
7.	Yozma ish yakunlangach o‘sha yerning o‘zida daftarlar shifrlanib, tekshiruvchilarga beriladi. Tekshiruvchilar ishini yakunlagach shu yerning o‘zida baholar qaydnomalarga ko‘chiriladi. Ertasi kuni imtihon natijalari rasmiy saytda e’lon qilinadi.

III. Baholash mezonlari
	Baholash mezoni 0 balldan 100 ballgachani tashkil etadi. 
	Har bir yozma ish fanni qamrab oluvchi barcha bo‘limlarni o‘z ichiga olgan 5 tadan savoldan iborat bo'lib, har bir savol uchun esa maksimal 20 ball belgilangan. Variantdagi har bir savolga yozilgan javoblarning mazmuniga qarab, ularga quyidagicha miqdorda ballar belgilanadi:
Har bir javob uchun qo‘yiladigan
ball	
                 Mezon	

17,2-20	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri va to‘liq javob yozilsa;
2.	 Savolning mazmuni, mohiyati izchil yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilsa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilsa;
5.	 Mavzuga ko‘ra hulosa yozilsa.	
14,2-17,1	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri lekin to‘la javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilsa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilsa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilsa. 	
11-14,1	1.	Mustaqil mushohada asosida to‘g‘ri lekin to‘la javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilsa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilmasa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilmasa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilmasa.	
0-10,9	1.	Mustaqil mushohada asosida qisman bo’lsada javob yozilmasa;
2.	Savolning mazmuni, mohiyati qisman yoritilmasa;
3.	Shuningdek, ijodiy yondashilmasa;
4.	Javobda mantiqiy yaxlitlikka erishilmasa;
5.	Mavzuga ko‘ra hulosa yozilmasa.	

Foydalanish uchun adabiyotlar
1.	2017 — 2021 yillarda О‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yо‘nalishi bо‘yicha harakatlar strategiyasi. О‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari tо‘plami, 2017 y., 7-son.
2.	SH.M.Mirziyoyev. Erkin va farovon, demokratik о‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. О‘zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‘ishlangan Oliy Majlis palatalarining qо‘shma majlisidagi nutq / Toshkent: О‘zbekiston, 2016. - 56 b.
3.	SH.M.Mirziyoyev. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bо‘lishi kerak. T. : “О‘zbekiston”, 2017. – 104 b.           
4.	Aripov M., Begalov B. va boshqalar. Axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma. - T.:, “Noshir”, 2009
5.	Aripov M., Fayziyeva M., Dottayev S. Web texnologiyalar. O’quv qo’llanma. -T.:, “Faylasuflar jamiyati”, 2013.
6.	AripovM., Madraximov A. Informatika, informasion texnologiyalar. Darslik.- T: TDYul., 2004.
7.	Ashurov М., Mirmaxmudov М., SH.Sapaev Sh. Zamonaviy dasturlash tillari fanidan laboratoriya ishlari. T.:, 2008 y.
8.	Azimjanova M.T., Muradova, Pazilova M.  Informatika va axborot texnologiyalari O’quv qo’llanma.-T.,2013.
9.	Azizxodjaeva N.N. Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat. O’quv qo’llanma. - T., TDPU, 2003.
10.	Aрипов М. Информaтикa вa информaцион технологиялaр. Олий ўқув юрти тaлaбaлaри учун дaрслик. -Т.:, 2005
11.	GʻaniyevS.K.,KarimovM.M., TashevK.A., Axborotxavfsizligi. Axborot-kommunikatsiontizimlarxavfsizligi. Oliyta’limmuassasalariuchunmo‘ljallangandarslik. -Т.: «Fanvatexnologiya» 2010. 407 bet. 
12.	Gʻaniyev S.K., Karimov M.M., Tashev K.A., Axborot xavfsizligi. Oliy ta’lim muassasalari uchun mo‘ljallangan darslik. -Т.: «Fan va texnologiya» 2017, 372 bet.
13.	G’ulomov S.S., va boshqalar. Axborot tizimlari va texnologiyalari: Oliy o‘quv yurti talabalari uchun darslik/Akademik S.S. G’ulomovning umumiy tahriri ostida -T.: “Sharq”, 2000. 529 b.
14.	Ishmuxamedov R., Abduqodirov A, Pardayev A. Ta’limda innovatsion texnologiyalar (ta’lim muassasalari pedagog o‘qituvchilar uchun amaliy tavsiyalar). -T.:, “Iste’dod”. 2008
15.	Kosimov S.S “Axborot texnologiyalari”  Texnika oliy o‘rta yurtlari bakalavriat boskichi talabalari uchun o‘quv qo‘llanma sifatida tavsiya etilgan. Toshkent. “Aloqachi” nashriyoti 2006 y.
16.	Mamarajabov M. va b. “Axborot texnologiyalari” fanini kasbiy sohalarga yo`naltirib o`qitish metodikasi. Metodik qo`llanma. - T.: TDPU, 2012 y.
17.	Makarova N.V. Informatika – T.:, 2005 “Talqin”
18.	Mamarajabov M., Tursunov S. Kompyuter grafikasi va Web dizayn. Darslik.- T.:, “Cho’lpon”, 2013
19.	NazirovSh. Delphi tilida dasturlash asoslari. -T.,”Gofir G’ulom”,2008.
20.	Rixsiboyev T., Rixsiboyeva X., Tursunov S. Kompyuter grafikasi. Darslik. – T.,“Tafakkur qanoti”, 2018. -304 b. 

Internet saytlari
21.	www.gov.uz – O‘zbekiston Respublikasi hukumat portal
22.	www.lex.uz - O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari milliy bazasi 
23.	www.ziyonet.uz – Axborot ta’lim portali
24.	http://www.codenet.ru – Портал программистов Delphi. 
25.	https://ru.wikipedia.org/wiki/Adobe_Flash - Flash технология Материал из Википедии — свободной энциклопедии.
26.	http://dehack.ru/szi_nsd/prog_tech-prog_szi/ - Информационная безопасность, защита информации. 
27.	https://htmlweb.ru - Web-технологии: HTML, DHTML, JavaScript, PHP, MySQL, XML+XLST, Ajax. 
28.	http://support.akipkro.ru – портал методической и технической поддержки внедрения информационных технологии.